NhatDuy
Intern Writer
Ngày 24/2, nhóm tác chiến tàu sân bay hiện đại nhất của Hải quân Mỹ – USS Gerald R. Ford lặng lẽ tiến vào Vịnh Souda trên đảo Crete (Hy Lạp). Vị trí này kiểm soát cửa ngõ phía đông Địa Trung Hải và hướng thẳng về Trung Đông, khu vực đang đứng trước nguy cơ biến động lớn.
Song song đó, USS Abraham Lincoln được triển khai ở phía bắc Ấn Độ Dương, tạo thế gọng kìm chiến lược đối với Iran. Giới chuyên gia tại các viện nghiên cứu Mỹ nhận định đây không còn là hoạt động tập trận thông thường mà là trạng thái chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài, mức độ triển khai lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông kể từ chiến tranh Iraq năm 2003.
Thứ hai, sáu máy bay cảnh báo sớm Boeing E-3 Sentry được triển khai đồng loạt tại châu Âu. Với tầm phát hiện khoảng 600 km, chúng có thể giám sát gần như toàn bộ không phận Iran. Việc đặt ở châu Âu giúp giảm nguy cơ bị tấn công trực tiếp, đồng thời vẫn đảm bảo kiểm soát tình hình nhờ tiếp nhiên liệu trên không khi cần.
Thứ ba, hoạt động vận tải quân sự gia tăng đột biến. Từ giữa tháng 1, hơn 300 chuyến bay vận tải quân sự Mỹ đã tới Trung Đông, trong đó có 130 chuyến chở hệ thống phòng không như Patriot. Quy mô này vượt xa nhiều dự đoán trước đó về khả năng Mỹ chuẩn bị hành động quân sự nhằm vào Iran.
Theo The New York Times, Mỹ cũng rút một phần nhân sự không thiết yếu khỏi các căn cứ ở Qatar và Bahrain, động thái được xem là dọn dẹp trước khi tình hình leo thang.
Phía Iran phản ứng quyết liệt. Tổng thống Pezzichyan tuyên bố người dân sẽ không khuất phục trước áp lực. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định không tồn tại khái niệm “trả đũa có giới hạn”: bất kỳ hành động quân sự nào cũng sẽ bị đáp trả.
Israel là bên chịu áp lực trực tiếp. Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhiều lần cảnh báo Iran sẽ phải đối mặt với phản ứng không thể tưởng tượng nếu leo thang. Truyền thông Israel cho biết hệ thống y tế nước này đang chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh kéo dài. Dù nhận được hậu thuẫn từ tàu sân bay và máy bay cảnh báo sớm Mỹ, Israel hiểu rằng họ khó có thể đánh chặn 100% tên lửa Iran.
Về phía Mỹ, nỗi lo lớn nhất không chỉ là hiệu quả đòn tấn công đầu tiên mà là nguy cơ sa lầy trong một cuộc chiến kéo dài. Lầu Năm Góc thừa nhận kho đạn dẫn đường chính xác cao cấp đang ở mức hạn chế. Nếu xung đột leo thang, tâm lý phản chiến trong nước có thể gia tăng, đồng minh châu Âu có thể xa rời.
Iran cũng đối mặt thách thức nếu đối đầu trực diện với nhóm tàu sân bay Mỹ. Tuy nhiên, nước này có lợi thế dân số gần 87 triệu người và diện tích khoảng 1,64 triệu km², cùng năng lực sản xuất UAV và tên lửa nội địa. Bên cạnh đó là các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah và Houthi, có thể mở rộng chiến sự tại Lebanon, Syria và Biển Đỏ.
Chiến lược phản công của Iran gồm: tấn công ồ ạt bằng tên lửa và UAV vào mục tiêu quân sự và hạ tầng; nhắm vào tàu Mỹ tại Vịnh Ba Tư; tăng cường kiểm soát nội bộ để tránh rò rỉ thông tin. Thế giới bên ngoài nhận định Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đang chuyển từ trạng thái thỏa hiệp sang chuẩn bị chiến tranh trực tiếp.
Ngày 26/2, Mỹ và Iran dự kiến đàm phán tại Geneva. Tuy nhiên, khi một bên đã triển khai vũ khí còn bên kia tuyên bố sẽ đáp trả toàn diện, triển vọng hòa giải trở nên mong manh.
Kịch bản được đánh giá khả thi nhất là không kích giới hạn nhưng cường độ cao: Mỹ dùng tiêm kích tàng hình tấn công cơ sở hạt nhân hoặc mục tiêu quân sự trọng yếu, nhằm gây sức ép chính trị. Iran có thể đáp trả qua lực lượng ủy nhiệm, gây sức ép lên căn cứ Mỹ và biên giới Israel, thậm chí đe dọa eo biển Hormuz, làm gián đoạn vận chuyển dầu và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.
Xung đột này đã vượt xa khuôn khổ thỏa thuận hạt nhân. Đó là cuộc cạnh tranh quyền lực tại Trung Đông, phép thử chính trị nội bộ Mỹ và yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng toàn cầu. Nếu chiến tranh nổ ra, cán cân quyền lực khu vực và trật tự địa chính trị có thể thay đổi sâu sắc, bất kể kết quả ra sao.
Tàu sân bay ở Địa Trung Hải, tiêm kích tại Vịnh Ba Tư và lập trường cứng rắn của Tehran cho thấy ngòi nổ Trung Đông đang âm ỉ. Những tuần tới có thể là bước ngoặt nguy hiểm, hoặc khoảnh khắc định hình lại lịch sử khu vực. Cả thế giới đang theo dõi sát sao. (Sohu)
Song song đó, USS Abraham Lincoln được triển khai ở phía bắc Ấn Độ Dương, tạo thế gọng kìm chiến lược đối với Iran. Giới chuyên gia tại các viện nghiên cứu Mỹ nhận định đây không còn là hoạt động tập trận thông thường mà là trạng thái chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài, mức độ triển khai lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông kể từ chiến tranh Iraq năm 2003.
Ba dấu hiệu cho thấy Mỹ đã sẵn sàng
Thứ nhất, số lượng máy bay chiến đấu tăng mạnh. Tại Jordan, nơi Mỹ thường duy trì khoảng 20 máy bay cho nhiệm vụ thường lệ, con số hiện đã vượt 60 chiếc. Jordan đóng vai trò tiền đồn hỗ trợ Israel đánh chặn tên lửa và UAV từ Iran, đồng thời là bàn đạp để tiêm kích tàng hình F-35 tiếp cận Iran qua Syria và Iraq, hướng về Tehran từ phía Azerbaijan. Chiến thuật này từng được áp dụng trong các lần đụng độ trước, khi hệ thống phòng không Iran không thể ngăn chặn hiệu quả.
Thứ hai, sáu máy bay cảnh báo sớm Boeing E-3 Sentry được triển khai đồng loạt tại châu Âu. Với tầm phát hiện khoảng 600 km, chúng có thể giám sát gần như toàn bộ không phận Iran. Việc đặt ở châu Âu giúp giảm nguy cơ bị tấn công trực tiếp, đồng thời vẫn đảm bảo kiểm soát tình hình nhờ tiếp nhiên liệu trên không khi cần.
Thứ ba, hoạt động vận tải quân sự gia tăng đột biến. Từ giữa tháng 1, hơn 300 chuyến bay vận tải quân sự Mỹ đã tới Trung Đông, trong đó có 130 chuyến chở hệ thống phòng không như Patriot. Quy mô này vượt xa nhiều dự đoán trước đó về khả năng Mỹ chuẩn bị hành động quân sự nhằm vào Iran.
Theo The New York Times, Mỹ cũng rút một phần nhân sự không thiết yếu khỏi các căn cứ ở Qatar và Bahrain, động thái được xem là dọn dẹp trước khi tình hình leo thang.
Tuyên bố cứng rắn từ Washington, Tehran và Tel Aviv
Cựu Tổng thống Donald Trump cho biết ông cân nhắc một cuộc tấn công quân sự sơ bộ, có giới hạn, nhằm buộc Iran quay lại bàn đàm phán và chấp nhận điều khoản mới về thỏa thuận hạt nhân. Theo nguồn tin nội bộ, ông muốn thực hiện đòn đánh nhanh trước, sau đó có thể mở rộng nếu Iran không nhượng bộ.
Phía Iran phản ứng quyết liệt. Tổng thống Pezzichyan tuyên bố người dân sẽ không khuất phục trước áp lực. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran khẳng định không tồn tại khái niệm “trả đũa có giới hạn”: bất kỳ hành động quân sự nào cũng sẽ bị đáp trả.
Israel là bên chịu áp lực trực tiếp. Thủ tướng Benjamin Netanyahu nhiều lần cảnh báo Iran sẽ phải đối mặt với phản ứng không thể tưởng tượng nếu leo thang. Truyền thông Israel cho biết hệ thống y tế nước này đang chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh kéo dài. Dù nhận được hậu thuẫn từ tàu sân bay và máy bay cảnh báo sớm Mỹ, Israel hiểu rằng họ khó có thể đánh chặn 100% tên lửa Iran.
Về phía Mỹ, nỗi lo lớn nhất không chỉ là hiệu quả đòn tấn công đầu tiên mà là nguy cơ sa lầy trong một cuộc chiến kéo dài. Lầu Năm Góc thừa nhận kho đạn dẫn đường chính xác cao cấp đang ở mức hạn chế. Nếu xung đột leo thang, tâm lý phản chiến trong nước có thể gia tăng, đồng minh châu Âu có thể xa rời.
Iran cũng đối mặt thách thức nếu đối đầu trực diện với nhóm tàu sân bay Mỹ. Tuy nhiên, nước này có lợi thế dân số gần 87 triệu người và diện tích khoảng 1,64 triệu km², cùng năng lực sản xuất UAV và tên lửa nội địa. Bên cạnh đó là các lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah và Houthi, có thể mở rộng chiến sự tại Lebanon, Syria và Biển Đỏ.
Chiến lược phản công của Iran gồm: tấn công ồ ạt bằng tên lửa và UAV vào mục tiêu quân sự và hạ tầng; nhắm vào tàu Mỹ tại Vịnh Ba Tư; tăng cường kiểm soát nội bộ để tránh rò rỉ thông tin. Thế giới bên ngoài nhận định Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đang chuyển từ trạng thái thỏa hiệp sang chuẩn bị chiến tranh trực tiếp.
Ngày 26/2, Mỹ và Iran dự kiến đàm phán tại Geneva. Tuy nhiên, khi một bên đã triển khai vũ khí còn bên kia tuyên bố sẽ đáp trả toàn diện, triển vọng hòa giải trở nên mong manh.
Kịch bản được đánh giá khả thi nhất là không kích giới hạn nhưng cường độ cao: Mỹ dùng tiêm kích tàng hình tấn công cơ sở hạt nhân hoặc mục tiêu quân sự trọng yếu, nhằm gây sức ép chính trị. Iran có thể đáp trả qua lực lượng ủy nhiệm, gây sức ép lên căn cứ Mỹ và biên giới Israel, thậm chí đe dọa eo biển Hormuz, làm gián đoạn vận chuyển dầu và đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh.
Xung đột này đã vượt xa khuôn khổ thỏa thuận hạt nhân. Đó là cuộc cạnh tranh quyền lực tại Trung Đông, phép thử chính trị nội bộ Mỹ và yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh năng lượng toàn cầu. Nếu chiến tranh nổ ra, cán cân quyền lực khu vực và trật tự địa chính trị có thể thay đổi sâu sắc, bất kể kết quả ra sao.
Tàu sân bay ở Địa Trung Hải, tiêm kích tại Vịnh Ba Tư và lập trường cứng rắn của Tehran cho thấy ngòi nổ Trung Đông đang âm ỉ. Những tuần tới có thể là bước ngoặt nguy hiểm, hoặc khoảnh khắc định hình lại lịch sử khu vực. Cả thế giới đang theo dõi sát sao. (Sohu)
