Tham vọng "quốc tế hóa" đồng NDT của Bắc Kinh qua mạng lưới thanh toán ASEAN

[Mẫn Nhi]

Theo SCMP, Trung Quốc và Indonesia đã chính thức triển khai hệ thống thanh toán mã QR xuyên biên giới, đánh dấu bước tiến mới nhất trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm xây dựng mạng lưới thanh toán kỹ thuật số khu vực. Sáng kiến này không chỉ đơn thuần là một tiện ích công nghệ mà còn là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ (NDT) và giảm bớt sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ. Thông qua cơ chế mới, người tiêu dùng tại hai quốc gia có thể sử dụng các ứng dụng di động nội địa để thực hiện các giao dịch bán lẻ một cách trực tiếp và thuận tiện.

Chiến lược quốc tế hóa đồng Nhân dân tệ và phi đô la hóa​

Theo thỏa thuận mới, người dùng có thể sử dụng các ứng dụng thanh toán phổ biến như Alipay của Trung Quốc hoặc QRIS của Indonesia để quét mã QR và thanh toán tại quốc gia đối tác bằng chính đồng nội tệ của mình. Alicia Garcia-Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại ngân hàng đầu tư Natixis, nhận định đây là một bước đi thực tế hướng tới việc thắt chặt các mối quan hệ tài chính, giúp giảm chi phí giao dịch và rủi ro tỷ giá cho cả hai bên.

Đối với Bắc Kinh, động lực chính đằng sau nỗ lực này là thúc đẩy tiến trình phi đô la hóa và tăng cường sử dụng đồng NDT trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và những lo ngại về việc đồng đô la Mỹ có thể bị sử dụng như một công cụ gây áp lực, việc xây dựng các kênh thanh toán thay thế trở nên cấp thiết.

Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc đóng vai trò trung tâm trong chiến lược này, đóng vai trò là giải pháp thay thế cho các mạng lưới tài chính do phương Tây dẫn dắt. Hiện nay, số lượng các ngân hàng nước ngoài tham gia trực tiếp vào CIPS đang ngày càng tăng, giúp nâng cao hiệu quả quyết toán và tính kết nối toàn cầu.

Mở rộng mạng lưới kết nối tài chính trong khu vực ASEAN​

Việc triển khai hệ thống thanh toán với Indonesia diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang đẩy mạnh kết nối tài chính trên khắp ASEAN, đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc. Trước đó, các mô hình tương tự đã được thiết lập tại nhiều quốc gia thành viên khác. Tại Thái Lan, du khách Trung Quốc đã có thể sử dụng ví điện tử nội địa để thanh toán bằng đồng NDT từ cuối tháng 10 năm ngoái. Tại Việt Nam, dịch vụ thanh toán qua UnionPay đã khả dụng từ tháng 12 và vừa mở rộng thêm Alipay vào tháng trước. Các dịch vụ tương tự cũng đã được triển khai tại Malaysia và Singapore.

Lễ ký kết mở rộng dịch vụ thanh toán QR giữa Việt Nam - Trung Quốc được tổ chức sáng 3-4 tại Hà Nội. Ảnh: Tuổi Trẻ​

Sự gia tăng các thỏa thuận thanh toán này cho thấy tham vọng của Trung Quốc trong việc mở rộng dấu ấn kỹ thuật số và tài chính tại Đông Nam Á. Mới đây, ông Chu Hạc Tân, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, đã có cuộc gặp với lãnh đạo ngân hàng trung ương các nước ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc tại Uzbekistan để thảo luận về việc tăng cường hợp tác thanh toán xuyên biên giới trong khu vực. Dự kiến, Bắc Kinh sẽ tiếp tục giới thiệu các thỏa thuận tương tự với nhiều thành viên ASEAN khác trong năm nay.

Thúc đẩy phục hồi du lịch và tiêu dùng song phương​

Một mục tiêu quan trọng khác của các sáng kiến thanh toán QR là khuyến khích chi tiêu của khách du lịch nước ngoài. Tại Trung Quốc, các hệ thống thanh toán ưu tiên di động từ lâu đã trở thành rào cản đối với du khách quốc tế do khó khăn trong việc tiếp cận các phương thức thanh toán nội địa. Việc đơn giản hóa quy trình này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ ngành du lịch vốn đang trên đà phục hồi.

Số liệu thống kê cho thấy sự bùng nổ trong trao đổi khách du lịch giữa Trung Quốc và Đông Nam Á vào năm 2025, nhờ vào các chính sách miễn thị thực và đơn giản hóa thủ tục nhập cảnh. Indonesia đã ghi nhận 1,34 triệu lượt khách Trung Quốc trong năm 2025, mức cao nhất trong vòng 6 năm và chiếm 8,7% tổng lượng khách quốc tế đến nước này. Ngược lại, Trung Quốc cũng là điểm đến phổ biến thứ tư của người dân Indonesia, chiếm gần 6,8% tổng số lượt khách ra nước ngoài của quốc gia vạn đảo.

Kết luận​

Việc ra mắt hệ thống thanh toán QR xuyên biên giới giữa Trung Quốc và Indonesia không chỉ là một cải tiến về mặt kỹ thuật mà còn mang tính biểu tượng cho sự dịch chuyển trong cấu trúc tài chính khu vực. Khi mạng lưới này mở rộng, sự phụ thuộc vào các hệ thống thanh toán truyền thống dựa trên đồng USD có thể sẽ giảm dần, nhường chỗ cho một hệ sinh thái tài chính tích hợp hơn tại châu Á.

Tuy nhiên, sự thành công lâu dài của chiến lược này sẽ phụ thuộc vào mức độ chấp nhận của người dùng và khả năng duy trì sự ổn định của các kênh thanh toán thay thế như CIPS trước những biến động địa chính trị.