Từ ngày 1/1/2027, nhiều thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng, trong đó có điện thoại thông minh, máy tính và linh kiện điện tử, sẽ thuộc diện cấm nhập khẩu vào Việt Nam. Chính sách không chỉ nhằm kiểm soát chất lượng hàng hóa, hạn chế rác thải điện tử mà còn hướng đến giảm thiểu nguy cơ mất an toàn thông tin và rò rỉ dữ liệu cá nhân từ những thiết bị không rõ nguồn gốc.
Theo Thông tư 63/2026/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 27/10/2026, danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu được cập nhật chi tiết theo mã số hàng hóa (mã HS). Thông taư có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT.
Theo Thông tư 63/2026/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 27/10/2026, danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu được cập nhật chi tiết theo mã số hàng hóa (mã HS). Thông taư có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT.
Những thiết bị công nghệ nào bị cấm nhập khẩu?
Danh mục mới bao gồm nhiều nhóm thiết bị phổ biến trong đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý là điện thoại thông minh, điện thoại di động, máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và các bộ phận chức năng liên quan. Ngoài ra, danh mục còn bao gồm máy in, máy photocopy, máy fax; micro, loa, tai nghe; máy ảnh kỹ thuật số, camera; thiết bị thu phát sóng vô tuyến, radar, thiết bị dẫn đường; màn hình, máy chiếu và một số linh kiện điện tử như mạch in, mạch tích hợp, dây cáp điện.
Đáng chú ý là điện thoại thông minh, điện thoại di động, máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và các bộ phận chức năng liên quan. Ngoài ra, danh mục còn bao gồm máy in, máy photocopy, máy fax; micro, loa, tai nghe; máy ảnh kỹ thuật số, camera; thiết bị thu phát sóng vô tuyến, radar, thiết bị dẫn đường; màn hình, máy chiếu và một số linh kiện điện tử như mạch in, mạch tích hợp, dây cáp điện.
Không chỉ thiết bị nguyên chiếc, các bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng thuộc danh mục cũng nằm trong diện cấm. Đáng chú ý, sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng được sửa chữa, thay thế linh kiện để tân trang, khôi phục chức năng và hình thức tương đương sản phẩm mới vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh nếu có mã HS nằm trong danh mục.
Tuy nhiên, cần lưu ý quy định này áp dụng đối với hoạt động nhập khẩu, không đồng nghĩa với việc cấm người dân tiếp tục sử dụng hoặc mua bán các thiết bị cũ đang lưu thông hợp pháp trong nước.
Vì sao thiết bị công nghệ cũ tiềm ẩn rủi ro an toàn thông tin?
Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ KH&CN), một trong những mục tiêu của chính sách là hạn chế nguy cơ mất an toàn thông tin và lộ lọt dữ liệu cá nhân từ các thiết bị phần cứng không rõ nguồn gốc, đã bị can thiệp kỹ thuật.
Trên thực tế, thiết bị điện tử đã qua sử dụng có thể lưu lại dữ liệu của chủ sở hữu trước đó, bao gồm tài khoản, thông tin cá nhân, dữ liệu công việc và các tệp đã lưu trữ. Nếu không được xóa dữ liệu đúng cách trước khi chuyển giao, những thông tin này có thể bị người tiếp nhận khai thác trái phép.
Nguy cơ cũng có thể xuất phát từ việc thiết bị bị can thiệp phần cứng hoặc phần mềm trong quá trình sử dụng, sửa chữa và tân trang. Các thành phần không rõ nguồn gốc có thể bị cài cắm mã độc, tạo cơ chế truy cập trái phép hoặc thu thập thông tin khi thiết bị được đưa vào sử dụng.
Đối với máy tính và smartphone, rủi ro càng đáng chú ý bởi đây là những thiết bị thường xuyên được sử dụng để đăng nhập tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, thư điện tử và lưu trữ nhiều dữ liệu cá nhân quan trọng.
Bên cạnh vấn đề an ninh mạng, thiết bị cũ còn có thể tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ do pin và linh kiện xuống cấp, ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng và môi trường khi bị thải bỏ không đúng quy định.
Trên thực tế, thiết bị điện tử đã qua sử dụng có thể lưu lại dữ liệu của chủ sở hữu trước đó, bao gồm tài khoản, thông tin cá nhân, dữ liệu công việc và các tệp đã lưu trữ. Nếu không được xóa dữ liệu đúng cách trước khi chuyển giao, những thông tin này có thể bị người tiếp nhận khai thác trái phép.
Nguy cơ cũng có thể xuất phát từ việc thiết bị bị can thiệp phần cứng hoặc phần mềm trong quá trình sử dụng, sửa chữa và tân trang. Các thành phần không rõ nguồn gốc có thể bị cài cắm mã độc, tạo cơ chế truy cập trái phép hoặc thu thập thông tin khi thiết bị được đưa vào sử dụng.
Đối với máy tính và smartphone, rủi ro càng đáng chú ý bởi đây là những thiết bị thường xuyên được sử dụng để đăng nhập tài khoản ngân hàng, mạng xã hội, thư điện tử và lưu trữ nhiều dữ liệu cá nhân quan trọng.
Bên cạnh vấn đề an ninh mạng, thiết bị cũ còn có thể tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ do pin và linh kiện xuống cấp, ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng và môi trường khi bị thải bỏ không đúng quy định.
Chính sách không đồng nghĩa cấm mọi thiết bị công nghệ đã qua sử dụng
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN vẫn quy định một số trường hợp được phép nhập khẩu theo điều kiện cụ thể.
Trong đó, dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp cho các dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số vẫn có thể được nhập khẩu nếu đáp ứng các tiêu chí theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, một số trường hợp nhập khẩu phục vụ mục đích đặc dụng, nghiên cứu khoa học hoặc gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài cũng được xem xét theo quy định riêng.
Như vậy, việc xác định thiết bị có thuộc diện cấm hay không phải căn cứ vào mã HS và các điều kiện, trường hợp ngoại lệ được quy định, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc tình trạng sử dụng của sản phẩm.
Việc kiểm soát thiết bị công nghệ đã qua sử dụng cho thấy an toàn thông tin không chỉ bắt đầu từ phần mềm hay hệ điều hành mà còn liên quan đến nguồn gốc, tính toàn vẹn của phần cứng và toàn bộ vòng đời của thiết bị. Trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng được lưu trữ trên smartphone và máy tính, việc kiểm soát chặt nguồn cung thiết bị không rõ nguồn gốc là một trong những biện pháp góp phần giảm thiểu rủi ro an ninh mạng.
Trong đó, dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp cho các dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số vẫn có thể được nhập khẩu nếu đáp ứng các tiêu chí theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, một số trường hợp nhập khẩu phục vụ mục đích đặc dụng, nghiên cứu khoa học hoặc gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài cũng được xem xét theo quy định riêng.
Như vậy, việc xác định thiết bị có thuộc diện cấm hay không phải căn cứ vào mã HS và các điều kiện, trường hợp ngoại lệ được quy định, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc tình trạng sử dụng của sản phẩm.
Việc kiểm soát thiết bị công nghệ đã qua sử dụng cho thấy an toàn thông tin không chỉ bắt đầu từ phần mềm hay hệ điều hành mà còn liên quan đến nguồn gốc, tính toàn vẹn của phần cứng và toàn bộ vòng đời của thiết bị. Trong bối cảnh dữ liệu cá nhân ngày càng được lưu trữ trên smartphone và máy tính, việc kiểm soát chặt nguồn cung thiết bị không rõ nguồn gốc là một trong những biện pháp góp phần giảm thiểu rủi ro an ninh mạng.
