Vì sao tàu ngầm hạt nhân Mỹ liên tiếp gặp tai nạn ở Biển Đông, khu vực được coi là “điểm nóng” an ninh châu Á – Thái Bình Dương?

[Mr Bens]

Vì sao tàu ngầm hạt nhân Mỹ liên tiếp gặp sự cố gần Trung Quốc? Câu hỏi này ngày càng được nhắc đến nhiều hơn khi các vụ tai nạn của tàu ngầm Mỹ tại Tây Thái Bình Dương, đặc biệt là khu vực Biển Đông và vùng biển lân cận Trung Quốc, không còn là hiện tượng cá biệt mà đã lặp lại theo một xu hướng rõ ràng.

Sự cố mới nhất liên quan đến tàu ngầm hạt nhân lớp Seawolf tại Biển Đông đã khiến Lầu Năm Góc phải triệu tập cuộc họp khẩn. Mỹ giải thích rằng tàu “va chạm với một dãy núi ngầm dưới nước”, song nhiều chi tiết cho thấy nguyên nhân không đơn giản chỉ là yếu tố địa hình.

Vấn đề từ chất lượng vật liệu và quy trình vận hành​

Từ năm 2020, các báo cáo nội bộ tại Mỹ đã hé lộ bê bối liên quan đến chất lượng thép sử dụng trong chương trình tàu ngầm hạt nhân. Một số lô vật liệu không đạt tiêu chuẩn về độ bền và khả năng chống ăn mòn, trong khi tàu ngầm phải hoạt động thường xuyên ở độ sâu hàng trăm mét, nơi áp suất nước cực lớn.

Tàu ngầm hạt nhân lớp Seawolf được đầu tư khoảng 3 tỷ USD (tương đương khoảng 75.000 tỷ VNĐ), nhưng việc cắt giảm chi phí và rút ngắn tiến độ đã khiến một số quy trình kỹ thuật quan trọng bị xem nhẹ. Hệ quả là năm 2021, tàu USS Connecticut gặp tai nạn nghiêm trọng tại Biển Đông, phần mũi bị hư hại và 11 thủy thủ bị thương. Sự cố này được xem là lời cảnh báo rõ ràng về những rủi ro tích tụ trong quá trình bảo trì và vận hành.

Đáng chú ý, quá trình công bố thông tin từ phía quân đội Mỹ diễn ra chậm và nhỏ giọt, khiến nhiều câu hỏi về bối cảnh nhiệm vụ và nguyên nhân thực sự của tai nạn vẫn chưa được làm rõ.

Địa hình Biển Đông và thách thức với tàu ngầm Mỹ​

Biển Đông là khu vực có địa hình đáy biển phức tạp, nhiều rãnh sâu và núi ngầm xen kẽ, với độ sâu trung bình khoảng 1.200 mét. Riêng khu vực quanh eo biển Đài Loan còn nông hơn đáng kể, nhiều nơi có độ sâu dưới 200 mét.

Tàu ngầm lớp Seawolf dài gần 110 mét, lượng giãn nước khoảng 9.000 tấn, được thiết kế tối ưu cho hoạt động ở vùng biển sâu. Khi di chuyển vào vùng nước nông, kích thước lớn và hệ thống chân vịt khiến khả năng cơ động và độ kín đáo suy giảm. Sóng âm phản xạ từ đáy biển và địa hình xung quanh làm tăng nguy cơ bị phát hiện, đồng thời hạn chế khả năng né tránh chướng ngại vật.

Trong bối cảnh đó, việc tàu ngầm Mỹ duy trì tần suất hoạt động cao tại các khu vực nhạy cảm làm gia tăng rủi ro tai nạn, nhất là khi điều kiện môi trường không phù hợp với thiết kế ban đầu của tàu.

Áp lực tác chiến và sự thay đổi cán cân công nghệ​

Các báo cáo điều tra sau sự cố năm 2021 cho thấy thủy thủ đoàn USS Connecticut đã phải làm nhiệm vụ liên tục hơn 180 ngày, trong khi nhật ký hành trình bị chỉnh sửa nhiều lần. Áp lực tác chiến cao, cộng với tình trạng mệt mỏi kéo dài, làm tăng nguy cơ sai sót trong vận hành, đặc biệt là với các hệ thống sonar và định vị dưới nước.

Trong khi đó, môi trường an ninh tại Tây Thái Bình Dương đã thay đổi đáng kể từ những năm 2010, với việc triển khai ngày càng nhiều hệ thống giám sát dưới nước, thiết bị dò âm và phương tiện không người lái. Các mạng lưới này khiến hoạt động bí mật của tàu ngầm gặp nhiều thách thức hơn so với trước đây.

Khoảng cách công nghệ cũng dần thu hẹp, thậm chí đảo chiều trong một số kịch bản cụ thể. Tàu ngầm lớp Seawolf không được thiết kế tối ưu cho tác chiến ven bờ, trong khi các tàu ngầm thế hệ mới của khu vực được cải tiến để hoạt động hiệu quả hơn trong môi trường nước nông, phức tạp.

Trong bối cảnh đó, các tàu ngầm hạt nhân Mỹ tại Tây Thái Bình Dương ngày càng phải đối mặt với áp lực lớn về an toàn và khả năng ẩn mình. Thực tế này cho thấy an ninh hàng hải không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh đơn lẻ, mà còn gắn chặt với hiểu biết địa hình, năng lực công nghệ và cách tiếp cận thận trọng trong các khu vực nhạy cảm. (Sohu)