ThanhDat
Intern Writer
Vào tháng 7, nhóm nghiên cứu do Zhang Jun đứng đầu tại Đại học Quốc phòng Quốc gia thông báo đã hoàn thành một cột mốc quan trọng khi hệ thống vũ khí năng lượng định hướng bằng vi sóng công suất cao cấp gigawatt vượt qua giai đoạn thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và được bàn giao cho quân đội để triển khai trong thực tế.
Theo nội dung được công bố, đây được xem là bước tiến có thể tạo ra thay đổi lớn trong tác chiến hiện đại và thậm chí tác động đến cách thức diễn ra các hoạt động quân sự trong không gian.
100 gigawatt tương đương 100 triệu kilowatt. Để dễ hình dung, công suất tối đa của đập Tam Hiệp chỉ đạt hơn 20 triệu kilowatt, trong khi hệ thống này được cho là có công suất cực đại tương đương gần 50 đập Tam Hiệp hoạt động cùng lúc, hay tương đương tổng công suất của khoảng 100 nhà máy điện hạt nhân.
Khi nguồn năng lượng khổng lồ này được hội tụ thành một chùm vi sóng định hướng, hệ thống được cho là có khả năng làm cháy các linh kiện điện tử của vệ tinh ở khoảng cách hàng trăm km, khiến chúng mất khả năng hoạt động.
Đối với các đàn máy bay không người lái (UAV), chỉ một lần quét có thể khiến toàn bộ UAV mất kiểm soát và rơi xuống. Các hệ thống radar, liên lạc và tác chiến điện tử trên tàu chiến cũng được cho là có thể bị vô hiệu hóa, trong khi đầu dò của tên lửa dẫn đường chính xác có nguy cơ bị phá hủy, khiến các loại vũ khí này không còn khả năng tác chiến.
Ưu điểm lớn của loại vũ khí này là không tạo ra mảnh vỡ không gian, không để lại dấu vết đạn đạo và rất khó xác định nguồn gốc của cuộc tấn công.
Hiện Starlink đã triển khai hơn 7.000 vệ tinh và có thể tiếp tục bổ sung nhanh trong trường hợp xảy ra xung đột. Theo phân tích, sử dụng tên lửa chống vệ tinh truyền thống để phá hủy số lượng lớn vệ tinh là phương án rất tốn kém, bởi mỗi tên lửa có giá hàng chục triệu USD, trong khi mỗi vệ tinh Starlink chỉ có giá vài trăm nghìn USD, dẫn đến tỷ lệ chi phí không có lợi.
Ngoài ra, các hệ thống chống vệ tinh động năng còn tạo ra lượng lớn mảnh vỡ không gian, có thể ảnh hưởng đến chính các vệ tinh của bên sử dụng và gây sức ép quốc tế.
Trong khi đó, vũ khí vi sóng có thể bao phủ một khu vực quỹ đạo chỉ sau một lần kích hoạt, làm tê liệt hàng chục hoặc hàng trăm vệ tinh cùng lúc, với chi phí vận hành thấp, có thể sử dụng nhiều lần và không tạo ra mảnh vỡ.
Theo nhận định, điều này có thể khiến mạng lưới Starlink, vốn được Mỹ đầu tư với chi phí rất lớn, trở thành mục tiêu dễ bị tác động hơn nếu đối mặt với loại vũ khí này.
Bên cạnh nhiệm vụ chống vệ tinh, hệ thống còn được cho là có thể tấn công nhiều mục tiêu trên bộ, trên biển và trên không.
Đối với chiến trường có nhiều UAV như xung đột Nga - Ukraine, vũ khí vi sóng được cho là có thể tiêu diệt cả đàn UAV chỉ sau một lần tấn công, với hiệu quả cao và chi phí thấp hơn so với các hệ thống phòng không truyền thống.
Trên biển, hệ thống có thể được lắp đặt trên tàu chiến nhằm vô hiệu hóa các thiết bị điện tử của đối phương từ xa, làm suy giảm khả năng radar, ngăn cản việc phóng tên lửa và hỗ trợ đánh chặn tên lửa chống hạm.
Trong lĩnh vực không quân, vũ khí này có thể được tích hợp trên các máy bay cỡ lớn để trở thành nền tảng chế áp điện tử trên không, có khả năng làm tê liệt hệ thống phòng không đối phương từ khoảng cách hàng nghìn dặm (khoảng hàng nghìn km).
Hoạt động nghiên cứu quân sự của Trung Quốc được triển khai theo hướng vừa trang bị các hệ thống hiện tại, vừa phát triển thế hệ tiếp theo và nghiên cứu các công nghệ tương lai. Vì vậy, hệ thống công suất gigawatt được công bố hiện nay chỉ là một phần trong quá trình phát triển.
Trong khi đó, Mỹ nhiều năm qua cũng theo đuổi chương trình phát triển vũ khí năng lượng định hướng nhưng công suất mới dừng ở mức vài chục gigawatt, còn Trung Quốc được cho là đã phát triển thiết bị chiến đấu có công suất lên tới hàng trăm gigawatt.
Mỹ là quốc gia tiên phong trong quá trình quân sự hóa không gian, nhưng có thể không phải là bên quyết định các quy tắc trong lĩnh vực này.
Theo nội dung được công bố, đây được xem là bước tiến có thể tạo ra thay đổi lớn trong tác chiến hiện đại và thậm chí tác động đến cách thức diễn ra các hoạt động quân sự trong không gian.
100 gigawatt tương đương 100 triệu kilowatt. Để dễ hình dung, công suất tối đa của đập Tam Hiệp chỉ đạt hơn 20 triệu kilowatt, trong khi hệ thống này được cho là có công suất cực đại tương đương gần 50 đập Tam Hiệp hoạt động cùng lúc, hay tương đương tổng công suất của khoảng 100 nhà máy điện hạt nhân.
Khi nguồn năng lượng khổng lồ này được hội tụ thành một chùm vi sóng định hướng, hệ thống được cho là có khả năng làm cháy các linh kiện điện tử của vệ tinh ở khoảng cách hàng trăm km, khiến chúng mất khả năng hoạt động.
Đối với các đàn máy bay không người lái (UAV), chỉ một lần quét có thể khiến toàn bộ UAV mất kiểm soát và rơi xuống. Các hệ thống radar, liên lạc và tác chiến điện tử trên tàu chiến cũng được cho là có thể bị vô hiệu hóa, trong khi đầu dò của tên lửa dẫn đường chính xác có nguy cơ bị phá hủy, khiến các loại vũ khí này không còn khả năng tác chiến.
Ưu điểm lớn của loại vũ khí này là không tạo ra mảnh vỡ không gian, không để lại dấu vết đạn đạo và rất khó xác định nguồn gốc của cuộc tấn công.
Khả năng đối phó Starlink và ứng dụng trên nhiều chiến trường
Giá trị chiến lược lớn nhất của hệ thống nằm ở khả năng đối phó với mạng vệ tinh Starlink của Mỹ.
Hiện Starlink đã triển khai hơn 7.000 vệ tinh và có thể tiếp tục bổ sung nhanh trong trường hợp xảy ra xung đột. Theo phân tích, sử dụng tên lửa chống vệ tinh truyền thống để phá hủy số lượng lớn vệ tinh là phương án rất tốn kém, bởi mỗi tên lửa có giá hàng chục triệu USD, trong khi mỗi vệ tinh Starlink chỉ có giá vài trăm nghìn USD, dẫn đến tỷ lệ chi phí không có lợi.
Ngoài ra, các hệ thống chống vệ tinh động năng còn tạo ra lượng lớn mảnh vỡ không gian, có thể ảnh hưởng đến chính các vệ tinh của bên sử dụng và gây sức ép quốc tế.
Trong khi đó, vũ khí vi sóng có thể bao phủ một khu vực quỹ đạo chỉ sau một lần kích hoạt, làm tê liệt hàng chục hoặc hàng trăm vệ tinh cùng lúc, với chi phí vận hành thấp, có thể sử dụng nhiều lần và không tạo ra mảnh vỡ.
Theo nhận định, điều này có thể khiến mạng lưới Starlink, vốn được Mỹ đầu tư với chi phí rất lớn, trở thành mục tiêu dễ bị tác động hơn nếu đối mặt với loại vũ khí này.
Bên cạnh nhiệm vụ chống vệ tinh, hệ thống còn được cho là có thể tấn công nhiều mục tiêu trên bộ, trên biển và trên không.
Đối với chiến trường có nhiều UAV như xung đột Nga - Ukraine, vũ khí vi sóng được cho là có thể tiêu diệt cả đàn UAV chỉ sau một lần tấn công, với hiệu quả cao và chi phí thấp hơn so với các hệ thống phòng không truyền thống.
Trên biển, hệ thống có thể được lắp đặt trên tàu chiến nhằm vô hiệu hóa các thiết bị điện tử của đối phương từ xa, làm suy giảm khả năng radar, ngăn cản việc phóng tên lửa và hỗ trợ đánh chặn tên lửa chống hạm.
Trong lĩnh vực không quân, vũ khí này có thể được tích hợp trên các máy bay cỡ lớn để trở thành nền tảng chế áp điện tử trên không, có khả năng làm tê liệt hệ thống phòng không đối phương từ khoảng cách hàng nghìn dặm (khoảng hàng nghìn km).
Vì sao Trung Quốc được cho là đạt bước tiến đầu tiên?
Trung Quốc đã nghiên cứu công nghệ vi sóng công suất cao trong nhiều thập kỷ và tích lũy nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Những năm gần đây, nước này được cho là đã đạt các bước tiến về vật liệu, nguồn điện và công nghệ ăng-ten, tạo nền tảng để phát triển hệ thống công suất rất lớn.Hoạt động nghiên cứu quân sự của Trung Quốc được triển khai theo hướng vừa trang bị các hệ thống hiện tại, vừa phát triển thế hệ tiếp theo và nghiên cứu các công nghệ tương lai. Vì vậy, hệ thống công suất gigawatt được công bố hiện nay chỉ là một phần trong quá trình phát triển.
Trong khi đó, Mỹ nhiều năm qua cũng theo đuổi chương trình phát triển vũ khí năng lượng định hướng nhưng công suất mới dừng ở mức vài chục gigawatt, còn Trung Quốc được cho là đã phát triển thiết bị chiến đấu có công suất lên tới hàng trăm gigawatt.
Mỹ là quốc gia tiên phong trong quá trình quân sự hóa không gian, nhưng có thể không phải là bên quyết định các quy tắc trong lĩnh vực này.
