ThanhDat
Intern Writer
420 tên lửa ATACMS và 82 hệ thống phóng HIMARS đã được chất lên một con tàu, hướng thẳng về bờ biển phía đông nam. Washington dường như đang thực hiện một canh bạc rủi ro: nếu không bị ngăn chặn, họ sẽ tiếp tục đẩy xa hơn; nếu bị ngăn chặn, họ sẵn sàng đổ trách nhiệm cho phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, lần này Trung Quốc không rơi vào kịch bản quen thuộc, mà chuyển sang kiểm soát trực tiếp điểm yếu cốt lõi của ngành công nghiệp quân sự Mỹ.
Đây không chỉ là một sai lầm chiến thuật, mà còn là sự lãng phí lớn về năng lực sản xuất quốc phòng của chính Hoa Kỳ.
Khi Lầu Năm Góc công bố danh sách các gói bán vũ khí trị giá hơn 11,1 tỷ USD (khoảng 277.500 tỷ VNĐ), nhiều ý kiến chỉ tập trung vào quy mô kỷ lục dưới thời Tổng thống Joe Biden. Ít người chú ý đến nghịch lý phía sau: Mỹ đang cố áp dụng chiến thuật “đánh nhanh rút gọn” từng được sử dụng tại các vùng đồng bằng Đông Âu vào một không gian hoàn toàn khác biệt là eo biển Đài Loan hẹp và bị chia cắt. Trước cả khi xung đột nổ ra, chuỗi sản xuất vũ khí đã đứng trước nguy cơ bị bóp nghẹt.
Kế hoạch của tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ không dừng ở đó. Washington còn dự tính cung cấp hàng nghìn máy bay không người lái cảm tử cùng các thiết bị phòng thủ kiểu “Nhím”, với kỳ vọng biến khu vực này thành một vũng lầy tiêu hao lực lượng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Tuy nhiên, mô hình chiến thuật này bỏ qua một yếu tố then chốt: điều kiện địa hình. Ưu thế cơ động bằng bánh xe của HIMARS chỉ phát huy hiệu quả trong không gian rộng. Trong khi đó, Đài Loan có chiều ngang lớn nhất chỉ khoảng 144 km, địa hình đồi núi liên tiếp, và hơn 90% số cầu không đủ khả năng chịu tải thường xuyên của các phương tiện phóng nặng trên 10 tấn. Ngay cả việc di chuyển trên cao tốc cũng tiềm ẩn rủi ro sập cầu, khiến khái niệm “bắn rồi rút trong 10 phút” gần như không khả thi.
Thực tế cho thấy, trong số các hệ thống được bàn giao trước đó, đã có ba hệ thống hư hỏng hoàn toàn vì thiếu phụ tùng bảo dưỡng. “Mạng lưới hỏa lực” được quảng bá rầm rộ nhanh chóng trở thành lực lượng không còn khả năng chiến đấu ngay cả trước khi ra trận.
Các máy bay không người lái trinh sát WZ-8 hoạt động liên tục 24/24, kết hợp với vệ tinh độ phân giải cao theo dõi theo thời gian thực. Nếu các bệ phóng HIMARS hoặc “Nhím” lộ diện, radar phản pháo có thể xác định tọa độ trong vòng khoảng ba phút. Trong bối cảnh đó, yêu cầu rút lui trong mười phút của chiến thuật Mỹ chẳng khác nào tự đặt mình vào thế bị tiêu diệt, khi pháo tầm xa của PLA có thể khai hỏa loạt đạn trong chưa đầy tám giây mỗi xe và vẫn duy trì khả năng chống nhiễu điện từ.
Ngay cả năng lực xuyên phá của tên lửa ATACMS cũng bị đặt dấu hỏi. Kinh nghiệm thực tế cho thấy, chỉ trong một ngày tháng 11/2025, quân đội Nga đã đánh chặn thành công bốn tên lửa ATACMS, phản ánh mức độ dễ tổn thương của loại vũ khí này trước một hệ thống phòng không quy mô lớn.
Danh sách trừng phạt công bố ngày 31/12 nhắm tới các tập đoàn lớn như Northrop Grumman, Boeing (chi nhánh St. Louis) và nhiều doanh nghiệp khác, với mục tiêu làm suy yếu nghiêm trọng năng lực sản xuất. Trọng tâm của đòn đánh này là nam châm samarium cobalt, vật liệu then chốt cho lớp phủ tàng hình của F-35, hệ thống dẫn đường tên lửa Harpoon và radar của HIMARS.
Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 90% năng lực sản xuất đất hiếm tinh khiết cao toàn cầu phục vụ chế tạo loại nam châm này. Một tiêm kích F-35 cần tới 23 kg nam châm; nếu thiếu nguồn cung, dây chuyền sản xuất gần như tê liệt. Báo cáo của chính Bộ Quốc phòng Mỹ thừa nhận, do tắc nghẽn khoáng sản chiến lược, sản lượng ATACMS hàng tháng đã giảm từ 40 xuống còn 12 tên lửa.
Các nhà thầu Mỹ thậm chí phải tái chế rác thải điện tử cũ tại châu Âu để chiết xuất lượng đất hiếm ít ỏi nhằm duy trì hoạt động, cho thấy mức độ phụ thuộc nghiêm trọng. Song song đó, mười lãnh đạo cấp cao ngành công nghiệp quốc phòng bị trừng phạt phải đối mặt với việc đóng băng tài sản tại Trung Quốc và bị cấm tiếp cận Hồng Kông, Ma Cao. Đây không chỉ là tổn thất thương mại mà là sự cắt đứt hoàn toàn với một thị trường lớn.
Trước đây, cổ phiếu Lockheed Martin từng giảm 8,2% chỉ trong ba ngày vì gián đoạn chuỗi cung ứng. Nay, việc phong tỏa liên quan tới khoảng 20 công ty chủ chốt đã tạo hiệu ứng dây chuyền, khiến các hội đồng quản trị vốn kỳ vọng lợi nhuận từ xung đột rơi vào trạng thái bất an.
Thực tế, đơn hàng vũ khí trị giá hơn 100 tỷ USD (khoảng 2.500.000 tỷ VNĐ) đang trở thành một nghịch lý lớn. Ngay cả khi chính quyền Đài Loan buộc phải nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP, khiến mỗi hộ gia đình gánh thêm khoảng 12.000 Đài tệ (xấp xỉ 9,3 triệu VNĐ), những gì họ nhận được vẫn là các hệ thống dễ hỏng do thiếu phụ tùng thay thế.
Trong khi Mỹ hy vọng thu lợi từ việc bán vũ khí và khuếch đại “mối đe dọa Trung Quốc”, chính họ lại tự bộc lộ sự lệ thuộc sâu sắc vào chuỗi cung ứng đất hiếm do Bắc Kinh kiểm soát. Khái niệm “năng lực chiến tranh bất đối xứng” vì thế đã chuyển hóa thành sự “bóp nghẹt bất đối xứng” đối với ngành công nghiệp quân sự Hoa Kỳ.
Không cần một phát súng cảnh cáo nào vang lên trên eo biển, cán cân quyền lực đã thay đổi ngay khi danh sách kiểm soát xuất khẩu đất hiếm có hiệu lực. Những đoàn xe chở vũ khí còn chưa rời khỏi lãnh thổ Mỹ đã vô tình trở thành yếu tố đẩy nhanh sự sụp đổ của chuỗi cung ứng quân sự nước này. (Sohu)
Đây không chỉ là một sai lầm chiến thuật, mà còn là sự lãng phí lớn về năng lực sản xuất quốc phòng của chính Hoa Kỳ.
Khi Lầu Năm Góc công bố danh sách các gói bán vũ khí trị giá hơn 11,1 tỷ USD (khoảng 277.500 tỷ VNĐ), nhiều ý kiến chỉ tập trung vào quy mô kỷ lục dưới thời Tổng thống Joe Biden. Ít người chú ý đến nghịch lý phía sau: Mỹ đang cố áp dụng chiến thuật “đánh nhanh rút gọn” từng được sử dụng tại các vùng đồng bằng Đông Âu vào một không gian hoàn toàn khác biệt là eo biển Đài Loan hẹp và bị chia cắt. Trước cả khi xung đột nổ ra, chuỗi sản xuất vũ khí đã đứng trước nguy cơ bị bóp nghẹt.
Sức mạnh trên giấy và thực tế địa hình
Thoạt nhìn, 420 tên lửa ATACMS cùng hơn 100 bệ phóng HIMARS tạo cảm giác áp đảo. Với tầm bắn khoảng 300 km, về lý thuyết, nếu được triển khai ở phía tây Đài Loan, các hệ thống này có thể bao trùm Hạ Môn, Trương Châu thuộc Phúc Kiến, thậm chí vươn tới Ôn Châu của Chiết Giang. Nếu đẩy lên tuyến Kim Môn và Mã Tổ, chúng còn có khả năng đe dọa các đầu mối đường sắt nội địa của Trung Quốc đại lục.
Kế hoạch của tổ hợp công nghiệp quân sự Mỹ không dừng ở đó. Washington còn dự tính cung cấp hàng nghìn máy bay không người lái cảm tử cùng các thiết bị phòng thủ kiểu “Nhím”, với kỳ vọng biến khu vực này thành một vũng lầy tiêu hao lực lượng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Tuy nhiên, mô hình chiến thuật này bỏ qua một yếu tố then chốt: điều kiện địa hình. Ưu thế cơ động bằng bánh xe của HIMARS chỉ phát huy hiệu quả trong không gian rộng. Trong khi đó, Đài Loan có chiều ngang lớn nhất chỉ khoảng 144 km, địa hình đồi núi liên tiếp, và hơn 90% số cầu không đủ khả năng chịu tải thường xuyên của các phương tiện phóng nặng trên 10 tấn. Ngay cả việc di chuyển trên cao tốc cũng tiềm ẩn rủi ro sập cầu, khiến khái niệm “bắn rồi rút trong 10 phút” gần như không khả thi.
Thực tế cho thấy, trong số các hệ thống được bàn giao trước đó, đã có ba hệ thống hư hỏng hoàn toàn vì thiếu phụ tùng bảo dưỡng. “Mạng lưới hỏa lực” được quảng bá rầm rộ nhanh chóng trở thành lực lượng không còn khả năng chiến đấu ngay cả trước khi ra trận.
Phản ứng quân sự của Trung Quốc
Cuộc tập trận “Sứ mệnh Công lý 2025” của Bộ Tư lệnh Chiến khu phía Đông đã đưa ra câu trả lời rõ ràng. Chỉ vài ngày sau khi Mỹ tuyên bố bán vũ khí, pháo phản lực tầm xa PHL-191 của PLA được triển khai trong một hệ thống tác chiến hiệp đồng hoàn chỉnh.
Các máy bay không người lái trinh sát WZ-8 hoạt động liên tục 24/24, kết hợp với vệ tinh độ phân giải cao theo dõi theo thời gian thực. Nếu các bệ phóng HIMARS hoặc “Nhím” lộ diện, radar phản pháo có thể xác định tọa độ trong vòng khoảng ba phút. Trong bối cảnh đó, yêu cầu rút lui trong mười phút của chiến thuật Mỹ chẳng khác nào tự đặt mình vào thế bị tiêu diệt, khi pháo tầm xa của PLA có thể khai hỏa loạt đạn trong chưa đầy tám giây mỗi xe và vẫn duy trì khả năng chống nhiễu điện từ.
Ngay cả năng lực xuyên phá của tên lửa ATACMS cũng bị đặt dấu hỏi. Kinh nghiệm thực tế cho thấy, chỉ trong một ngày tháng 11/2025, quân đội Nga đã đánh chặn thành công bốn tên lửa ATACMS, phản ánh mức độ dễ tổn thương của loại vũ khí này trước một hệ thống phòng không quy mô lớn.
Đòn quyết định từ chuỗi cung ứng đất hiếm
Nước đi quan trọng nhất của Trung Quốc không nằm trên chiến trường mà ở các nhà máy. Bắc Kinh không tiếp tục cách tiếp cận “phản đối ngoại giao kèm chặn bắt” như Mỹ dự đoán, mà trực tiếp cắt nguồn cung các nguyên liệu quân sự thiết yếu.
Danh sách trừng phạt công bố ngày 31/12 nhắm tới các tập đoàn lớn như Northrop Grumman, Boeing (chi nhánh St. Louis) và nhiều doanh nghiệp khác, với mục tiêu làm suy yếu nghiêm trọng năng lực sản xuất. Trọng tâm của đòn đánh này là nam châm samarium cobalt, vật liệu then chốt cho lớp phủ tàng hình của F-35, hệ thống dẫn đường tên lửa Harpoon và radar của HIMARS.
Trung Quốc hiện kiểm soát khoảng 90% năng lực sản xuất đất hiếm tinh khiết cao toàn cầu phục vụ chế tạo loại nam châm này. Một tiêm kích F-35 cần tới 23 kg nam châm; nếu thiếu nguồn cung, dây chuyền sản xuất gần như tê liệt. Báo cáo của chính Bộ Quốc phòng Mỹ thừa nhận, do tắc nghẽn khoáng sản chiến lược, sản lượng ATACMS hàng tháng đã giảm từ 40 xuống còn 12 tên lửa.
Các nhà thầu Mỹ thậm chí phải tái chế rác thải điện tử cũ tại châu Âu để chiết xuất lượng đất hiếm ít ỏi nhằm duy trì hoạt động, cho thấy mức độ phụ thuộc nghiêm trọng. Song song đó, mười lãnh đạo cấp cao ngành công nghiệp quốc phòng bị trừng phạt phải đối mặt với việc đóng băng tài sản tại Trung Quốc và bị cấm tiếp cận Hồng Kông, Ma Cao. Đây không chỉ là tổn thất thương mại mà là sự cắt đứt hoàn toàn với một thị trường lớn.
Trước đây, cổ phiếu Lockheed Martin từng giảm 8,2% chỉ trong ba ngày vì gián đoạn chuỗi cung ứng. Nay, việc phong tỏa liên quan tới khoảng 20 công ty chủ chốt đã tạo hiệu ứng dây chuyền, khiến các hội đồng quản trị vốn kỳ vọng lợi nhuận từ xung đột rơi vào trạng thái bất an.
Thực tế, đơn hàng vũ khí trị giá hơn 100 tỷ USD (khoảng 2.500.000 tỷ VNĐ) đang trở thành một nghịch lý lớn. Ngay cả khi chính quyền Đài Loan buộc phải nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP, khiến mỗi hộ gia đình gánh thêm khoảng 12.000 Đài tệ (xấp xỉ 9,3 triệu VNĐ), những gì họ nhận được vẫn là các hệ thống dễ hỏng do thiếu phụ tùng thay thế.
Trong khi Mỹ hy vọng thu lợi từ việc bán vũ khí và khuếch đại “mối đe dọa Trung Quốc”, chính họ lại tự bộc lộ sự lệ thuộc sâu sắc vào chuỗi cung ứng đất hiếm do Bắc Kinh kiểm soát. Khái niệm “năng lực chiến tranh bất đối xứng” vì thế đã chuyển hóa thành sự “bóp nghẹt bất đối xứng” đối với ngành công nghiệp quân sự Hoa Kỳ.
Không cần một phát súng cảnh cáo nào vang lên trên eo biển, cán cân quyền lực đã thay đổi ngay khi danh sách kiểm soát xuất khẩu đất hiếm có hiệu lực. Những đoàn xe chở vũ khí còn chưa rời khỏi lãnh thổ Mỹ đã vô tình trở thành yếu tố đẩy nhanh sự sụp đổ của chuỗi cung ứng quân sự nước này. (Sohu)
