Mẫn Nhi
Admin xinh gái
Trong chương trình Đối thoại mới đây của đài truyền hình quốc gia Trung Quốc, câu chuyện về tàu Yinhe được đưa trở lại như một sự kiện lịch sử. Năm 1993, con tàu đang trên một lộ trình hàng hải bình thường ở Ấn Độ Dương thì hệ thống định vị GPS bị ngắt tín hiệu, theo CCTV.
Việc mất định vị xảy ra giữa biển khơi, nơi thủy thủ đoàn không có dấu mốc để xác định tọa độ. Nguồn tin mô tả con tàu rơi vào trạng thái mất phương hướng hoàn toàn, không thể xác định vị trí để tiếp tục điều khiển đúng lộ trình.
Tình trạng này kéo dài 33 ngày liên tục. Trong thời gian đó, tàu Yinhe trôi dạt vô định, trong khi thủy thủ đoàn đối mặt với nhu yếu phẩm cạn dần và áp lực tinh thần nặng nề. Cuối cùng, phía Trung Quốc buộc phải chấp nhận để lực lượng hải quân Mỹ lên tàu kiểm tra.
Tàu chở hàng "Yinhe" của Trung Quốc đã trôi vô định trên Ấn Độ Dương suốt 33 ngày và buộc phải chấp nhận sự kiểm tra từ phía hải quân Mỹ. Ảnh: CCTV.
Từ bài học đó, Trung Quốc bắt đầu quá trình xây dựng Hệ thống Vệ tinh Dẫn đường Bắc Đẩu, còn được gọi là BeiDou. Đây là hướng đi nhằm bảo đảm khả năng điều hướng và định vị không còn phụ thuộc vào một nguồn tín hiệu bên ngoài.
Đến năm 2020, hệ thống Bắc Đẩu-3 hoàn thiện mạng lưới toàn cầu. Mạng lưới này giúp duy trì hoạt động điều hướng và định vị cho tàu thuyền, máy bay trong các tình huống cần ổn định và an toàn.
Trung Quốc quyết tự chủ công nghệ GPS sau "bài học"
Để cạnh tranh, Trung Quốc triển khai Hệ thống vệ tinh đa phương tiện toàn cầu, còn gọi là chòm sao Thiên Phàn, hay Qianfan. Dự án này được đặt mục tiêu cung cấp Internet vệ tinh cho các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài.
Các khu vực mà Qianfan hướng tới gồm những vùng lãnh thổ Starlink không thể tiếp cận hoặc bị hạn chế bởi rào cản chính trị. Cách đặt mục tiêu này cho thấy dự án không chỉ là một mạng Internet vệ tinh, mà còn gắn với nhu cầu bảo đảm khả năng kết nối trong những môi trường bị giới hạn tiếp cận.
Để chuẩn bị cho hạ tầng dài hạn, vào tháng 12/2025, Trung Quốc đã gửi một đề xuất quy mô lớn lên Liên minh Viễn thông Quốc tế, ITU, cho hơn 200.000 vệ tinh bổ sung. Đây là bước được nêu trong nguồn như một phần chuẩn bị cho mạng lưới vệ tinh có quy mô rất lớn.
Từ các thử nghiệm đầu tiên đến những đợt phóng liên tiếp trong tháng 6 năm nay, chuỗi vệ tinh này được mô tả là đang cho thấy năng lực tự chủ công nghệ ngày càng hoàn thiện của Trung Quốc.
Hơn 3 thập kỷ sau sự cố tàu Yinhe mất tín hiệu giữa biển sâu, câu chuyện không còn dừng ở một chuyến hàng bị lạc hướng. Nó được Trung Quốc dùng để lý giải con đường từ phụ thuộc GPS đến Bắc Đẩu, rồi mở rộng sang Qianfan trong cuộc đua vệ tinh tầm thấp. Bài học được nhấn mạnh khá rõ: với định vị và kết nối không gian, mất quyền kiểm soát công nghệ có thể biến thành rủi ro trực tiếp trên biển, trên không và trong hoạt động của doanh nghiệp ở nước ngoài.
Việc mất định vị xảy ra giữa biển khơi, nơi thủy thủ đoàn không có dấu mốc để xác định tọa độ. Nguồn tin mô tả con tàu rơi vào trạng thái mất phương hướng hoàn toàn, không thể xác định vị trí để tiếp tục điều khiển đúng lộ trình.
Tình trạng này kéo dài 33 ngày liên tục. Trong thời gian đó, tàu Yinhe trôi dạt vô định, trong khi thủy thủ đoàn đối mặt với nhu yếu phẩm cạn dần và áp lực tinh thần nặng nề. Cuối cùng, phía Trung Quốc buộc phải chấp nhận để lực lượng hải quân Mỹ lên tàu kiểm tra.
Tàu chở hàng "Yinhe" của Trung Quốc đã trôi vô định trên Ấn Độ Dương suốt 33 ngày và buộc phải chấp nhận sự kiểm tra từ phía hải quân Mỹ. Ảnh: CCTV.
Bài học "nhớ đời"
Sự cố kéo dài hơn một tháng được nhìn nhận như một bài học về mức độ phụ thuộc vào công nghệ định vị dẫn đường. Khi không làm chủ được hệ thống định vị, một phương tiện vận tải có thể trở nên bị động và dễ tổn thương ngay giữa đại dương.Từ bài học đó, Trung Quốc bắt đầu quá trình xây dựng Hệ thống Vệ tinh Dẫn đường Bắc Đẩu, còn được gọi là BeiDou. Đây là hướng đi nhằm bảo đảm khả năng điều hướng và định vị không còn phụ thuộc vào một nguồn tín hiệu bên ngoài.
Đến năm 2020, hệ thống Bắc Đẩu-3 hoàn thiện mạng lưới toàn cầu. Mạng lưới này giúp duy trì hoạt động điều hướng và định vị cho tàu thuyền, máy bay trong các tình huống cần ổn định và an toàn.
Trung Quốc quyết tự chủ công nghệ GPS sau "bài học"
Cuộc đua quỹ đạo thấp
Sau Bắc Đẩu, trọng tâm cạnh tranh trong không gian được mô tả là đã dịch chuyển sang quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, hay LEO. Ở lớp quỹ đạo này, dự án Starlink của tỷ phú Elon Musk đang có ưu thế lớn với hàng chục nghìn vệ tinh.Để cạnh tranh, Trung Quốc triển khai Hệ thống vệ tinh đa phương tiện toàn cầu, còn gọi là chòm sao Thiên Phàn, hay Qianfan. Dự án này được đặt mục tiêu cung cấp Internet vệ tinh cho các doanh nghiệp Trung Quốc hoạt động ở nước ngoài.
Các khu vực mà Qianfan hướng tới gồm những vùng lãnh thổ Starlink không thể tiếp cận hoặc bị hạn chế bởi rào cản chính trị. Cách đặt mục tiêu này cho thấy dự án không chỉ là một mạng Internet vệ tinh, mà còn gắn với nhu cầu bảo đảm khả năng kết nối trong những môi trường bị giới hạn tiếp cận.
Quy mô của Qianfan
Lộ trình phát triển của Qianfan được chia làm 3 giai đoạn. Mạng lưới dự kiến lên tới hơn 26.000 vệ tinh và tích hợp thêm các tính năng cảm biến từ xa cùng hệ sinh thái viễn thông.Để chuẩn bị cho hạ tầng dài hạn, vào tháng 12/2025, Trung Quốc đã gửi một đề xuất quy mô lớn lên Liên minh Viễn thông Quốc tế, ITU, cho hơn 200.000 vệ tinh bổ sung. Đây là bước được nêu trong nguồn như một phần chuẩn bị cho mạng lưới vệ tinh có quy mô rất lớn.
Từ các thử nghiệm đầu tiên đến những đợt phóng liên tiếp trong tháng 6 năm nay, chuỗi vệ tinh này được mô tả là đang cho thấy năng lực tự chủ công nghệ ngày càng hoàn thiện của Trung Quốc.
Hơn 3 thập kỷ sau sự cố tàu Yinhe mất tín hiệu giữa biển sâu, câu chuyện không còn dừng ở một chuyến hàng bị lạc hướng. Nó được Trung Quốc dùng để lý giải con đường từ phụ thuộc GPS đến Bắc Đẩu, rồi mở rộng sang Qianfan trong cuộc đua vệ tinh tầm thấp. Bài học được nhấn mạnh khá rõ: với định vị và kết nối không gian, mất quyền kiểm soát công nghệ có thể biến thành rủi ro trực tiếp trên biển, trên không và trong hoạt động của doanh nghiệp ở nước ngoài.
