Bỉ Ngạn Hoa✔
Writer
Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu mới có nguy cơ khiến tình trạng ô nhiễm không khí tại Texas – nơi trở thành tâm điểm cho cơ sở hạ tầng vật lý phục vụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) – quay trở lại mức nghiêm trọng chưa từng thấy kể từ những năm 2000.
Các trung tâm dữ liệu hiện hữu và những dự án đang được đề xuất đều đòi hỏi một lượng điện năng khổng lồ. Cách thức các nhà phát triển và đơn vị cung cấp điện đáp ứng nhu cầu này – thông qua tua-bin khí hay năng lượng tái tạo – sẽ quyết định mức độ ô nhiễm trong tương lai. Tuy nhiên, các tín hiệu hiện tại cho thấy viễn cảnh không mấy khả quan.
Các công ty công nghệ và nhà phát triển trung tâm dữ liệu đang tìm kiếm những phương thức mới để đảm bảo nguồn cung điện, bao gồm cả việc tự xây dựng các nguồn năng lượng riêng. Theo một báo cáo mới từ Trung tâm Nghiên cứu Tiên tiến Houston (HARC), nếu tất cả các dự án trung tâm dữ liệu theo kế hoạch đều kết nối vào lưới điện tại Texas và sử dụng cơ cấu nguồn điện dự kiến của lưới điện này, thì lượng bụi mịn và các chất gây ô nhiễm tạo thành khói mù sẽ tăng vọt. Chỉ trong vòng năm năm, mức độ ô nhiễm này có thể xóa sạch những thành quả cải thiện chất lượng không khí đã đạt được trong suốt nhiều thập kỷ qua.
Trong kịch bản đó, ô nhiễm bụi mịn từ ngành năng lượng sẽ tăng hơn gấp ba lần, đạt mức cao nhất kể từ năm 2006. Lượng khí thải NOx (tác nhân gây khói mù) sẽ tăng 136%, tiến gần đến mức ô nhiễm ghi nhận vào năm 2004. Lượng khí carbon dioxide – tác nhân gây nóng lên toàn cầu – cũng sẽ tăng 90% so với mức dự kiến vào năm 2025.
Tất nhiên, đây không phải là kết cục chắc chắn. HARC đã xây dựng các mô hình dựa trên ba dự báo khác nhau về nhu cầu năng lượng của các trung tâm dữ liệu. Nhiều dự án hiện mới chỉ dừng lại ở mức đề xuất và có khả năng sẽ không được triển khai. Hơn nữa, các nhà phát triển hoàn toàn có thể hạn chế tác động môi trường bằng cách xây dựng các trang trại điện mặt trời hoặc điện gió ngay tại khuôn viên dự án.
Nếu các trung tâm dữ liệu kết hợp nguồn điện từ lưới điện với năng lượng tái tạo được sản xuất tại chỗ, lượng khí thải NOx có thể giảm tới 10 lần. Ngược lại, nếu các nhà phát triển chọn cách lắp đặt các động cơ chạy bằng khí đốt ngay tại chỗ để tránh phải chờ đợi lâu khi kết nối vào lưới điện, thì kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra, dẫn đến mức độ ô nhiễm cao nhất có thể.
Công suất của các trung tâm dữ liệu thường được đo bằng lượng điện năng tiêu thụ. Xét theo tiêu chí này, Texas đã trở thành thị trường trung tâm dữ liệu hàng đầu với tổng công suất hiện có và đang xây dựng lên tới 26 gigawatt.
Theo một báo cáo khác của Wood Mackenzie công bố vào tháng 3, Texas cũng đang đối mặt với khối lượng đề xuất xây dựng các trung tâm dữ liệu sử dụng nguồn điện tự sản xuất tại chỗ — với quy mô lớn gấp bốn lần so với bất kỳ tiểu bang nào khác. Trong nhiều trường hợp, các nhà phát triển còn chọn sử dụng công nghệ tuabin khí kém hiệu quả hơn nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng; đây là một xu hướng khác khiến sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu gây ô nhiễm nhiều hơn mức cần thiết.
“Rất có khả năng con cháu chúng ta sẽ phải hít thở bầu không khí ô nhiễm hơn so với chúng ta hiện nay,” John Hall, Giám đốc điều hành của HARC, cho biết trong một thông cáo báo chí. “Trong nhiều thập kỷ qua, ngành giao thông vận tải, chính quyền tiểu bang cùng các bên liên quan đã nỗ lực giảm thiểu lượng khí thải này, nhưng giờ đây, những tiến bộ đó đang đứng trước nguy cơ bị đảo ngược.”
Các trung tâm dữ liệu hiện hữu và những dự án đang được đề xuất đều đòi hỏi một lượng điện năng khổng lồ. Cách thức các nhà phát triển và đơn vị cung cấp điện đáp ứng nhu cầu này – thông qua tua-bin khí hay năng lượng tái tạo – sẽ quyết định mức độ ô nhiễm trong tương lai. Tuy nhiên, các tín hiệu hiện tại cho thấy viễn cảnh không mấy khả quan.
Các công ty công nghệ và nhà phát triển trung tâm dữ liệu đang tìm kiếm những phương thức mới để đảm bảo nguồn cung điện, bao gồm cả việc tự xây dựng các nguồn năng lượng riêng. Theo một báo cáo mới từ Trung tâm Nghiên cứu Tiên tiến Houston (HARC), nếu tất cả các dự án trung tâm dữ liệu theo kế hoạch đều kết nối vào lưới điện tại Texas và sử dụng cơ cấu nguồn điện dự kiến của lưới điện này, thì lượng bụi mịn và các chất gây ô nhiễm tạo thành khói mù sẽ tăng vọt. Chỉ trong vòng năm năm, mức độ ô nhiễm này có thể xóa sạch những thành quả cải thiện chất lượng không khí đã đạt được trong suốt nhiều thập kỷ qua.
Trong kịch bản đó, ô nhiễm bụi mịn từ ngành năng lượng sẽ tăng hơn gấp ba lần, đạt mức cao nhất kể từ năm 2006. Lượng khí thải NOx (tác nhân gây khói mù) sẽ tăng 136%, tiến gần đến mức ô nhiễm ghi nhận vào năm 2004. Lượng khí carbon dioxide – tác nhân gây nóng lên toàn cầu – cũng sẽ tăng 90% so với mức dự kiến vào năm 2025.
Tất nhiên, đây không phải là kết cục chắc chắn. HARC đã xây dựng các mô hình dựa trên ba dự báo khác nhau về nhu cầu năng lượng của các trung tâm dữ liệu. Nhiều dự án hiện mới chỉ dừng lại ở mức đề xuất và có khả năng sẽ không được triển khai. Hơn nữa, các nhà phát triển hoàn toàn có thể hạn chế tác động môi trường bằng cách xây dựng các trang trại điện mặt trời hoặc điện gió ngay tại khuôn viên dự án.
Nếu các trung tâm dữ liệu kết hợp nguồn điện từ lưới điện với năng lượng tái tạo được sản xuất tại chỗ, lượng khí thải NOx có thể giảm tới 10 lần. Ngược lại, nếu các nhà phát triển chọn cách lắp đặt các động cơ chạy bằng khí đốt ngay tại chỗ để tránh phải chờ đợi lâu khi kết nối vào lưới điện, thì kịch bản tồi tệ nhất có thể xảy ra, dẫn đến mức độ ô nhiễm cao nhất có thể.
Công suất của các trung tâm dữ liệu thường được đo bằng lượng điện năng tiêu thụ. Xét theo tiêu chí này, Texas đã trở thành thị trường trung tâm dữ liệu hàng đầu với tổng công suất hiện có và đang xây dựng lên tới 26 gigawatt.
Theo một báo cáo khác của Wood Mackenzie công bố vào tháng 3, Texas cũng đang đối mặt với khối lượng đề xuất xây dựng các trung tâm dữ liệu sử dụng nguồn điện tự sản xuất tại chỗ — với quy mô lớn gấp bốn lần so với bất kỳ tiểu bang nào khác. Trong nhiều trường hợp, các nhà phát triển còn chọn sử dụng công nghệ tuabin khí kém hiệu quả hơn nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng; đây là một xu hướng khác khiến sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu gây ô nhiễm nhiều hơn mức cần thiết.
“Rất có khả năng con cháu chúng ta sẽ phải hít thở bầu không khí ô nhiễm hơn so với chúng ta hiện nay,” John Hall, Giám đốc điều hành của HARC, cho biết trong một thông cáo báo chí. “Trong nhiều thập kỷ qua, ngành giao thông vận tải, chính quyền tiểu bang cùng các bên liên quan đã nỗ lực giảm thiểu lượng khí thải này, nhưng giờ đây, những tiến bộ đó đang đứng trước nguy cơ bị đảo ngược.”
Nguồn: The Verge
