Vũ Nguyễn
Writer
Theo báo Vietnamnet, nhiều doanh nghiệp kinh doanh trung tâm dữ liệu như Viettel, VNPT, FPT Telecom, CMC và VNG Data Center vừa gửi kiến nghị khẩn đến Bộ Công Thương, đề nghị xem xét lại cách áp giá điện đối với trung tâm dữ liệu, quay trở lại áp giá điện sản xuất chứ không phải giá điện kinh doanh theo Thông tư 60/2025/TT-BCT ban hành ngày 02/12/2025.
Giá điện kinh doanh cao hơn đáng kể so với giá điện sản xuất, khiến chi phí vận hành tăng đột biến chỉ trong thời gian ngắn. Cụ thể, một trung tâm dữ liệu do CMC đầu tư và vận hành chỉ sau ba kỳ hóa đơn đầu tiên áp dụng khung giá mới, chi phí điện đã tăng hơn 50% so với trước. Với đặc thù trung tâm dữ liệu, điện chiếm phần lớn tổng chi phí vận hành, nên mức tăng này làm thay đổi toàn bộ cấu trúc giá dịch vụ, kế hoạch tài chính và khả năng mở rộng đầu tư.
Không chỉ một vài dự án, nhiều trung tâm dữ liệu khác cũng đang bị rà soát để áp dụng đồng loạt giá điện kinh doanh.
Với giá điện như vậy, chi phí vận hành trung tâm dữ liệu tăng sẽ kéo theo giá dịch vụ đám mây, lưu trữ và AI tăng, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp công nghệ trong nước, đồng thời khiến môi trường đầu tư hạ tầng số kém hấp dẫn hơn so với các quốc gia trong khu vực, các doanh nghiệp cảnh báo.
Tôi thì thấy doanh nghiệp kêu cũng có lý, nhưng EVN áp giá điện kinh doanh như vậy cũng hợp lý vì rõ ràng các trung tâm cơ sở dữ liệu theo tôi không phải là sản xuất. Việc tăng chi phí này khó có thể tránh khỏi.
Tuy nhiên, câu chuyện giá điện hiện tại mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Vấn đề lớn hơn nằm ở nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu trong tương lai. Khi chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được triển khai mạnh mẽ, nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu sẽ tăng theo cấp số nhân. Các mô hình AI lớn, điện toán hiệu năng cao và dịch vụ đám mây quy mô lớn tiêu thụ lượng điện khổng lồ, thậm chí tương đương một khu công nghiệp hoặc một thành phố nhỏ.
Nếu Việt Nam không có chiến lược quốc gia về quy hoạch điện cho hạ tầng số và AI, nguy cơ thiếu điện cho trung tâm dữ liệu là hoàn toàn có thật. Điều này không chỉ làm chi phí dịch vụ số tăng cao, mà còn ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế số, thu hút đầu tư công nghệ cao và tham vọng trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.
Vì vậy, điều chỉnh giá điện chỉ là vấn đề ngắn hạn mang tính kỹ thuật. Bài toán dài hạn là xây dựng chiến lược quốc gia về điện cho trung tâm dữ liệu và AI, coi đây là hạ tầng chiến lược tương tự giao thông, viễn thông hay năng lượng quốc phòng. Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội trong cuộc đua hạ tầng số toàn cầu.
Giá điện kinh doanh cao hơn đáng kể so với giá điện sản xuất, khiến chi phí vận hành tăng đột biến chỉ trong thời gian ngắn. Cụ thể, một trung tâm dữ liệu do CMC đầu tư và vận hành chỉ sau ba kỳ hóa đơn đầu tiên áp dụng khung giá mới, chi phí điện đã tăng hơn 50% so với trước. Với đặc thù trung tâm dữ liệu, điện chiếm phần lớn tổng chi phí vận hành, nên mức tăng này làm thay đổi toàn bộ cấu trúc giá dịch vụ, kế hoạch tài chính và khả năng mở rộng đầu tư.
Không chỉ một vài dự án, nhiều trung tâm dữ liệu khác cũng đang bị rà soát để áp dụng đồng loạt giá điện kinh doanh.
Với giá điện như vậy, chi phí vận hành trung tâm dữ liệu tăng sẽ kéo theo giá dịch vụ đám mây, lưu trữ và AI tăng, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp công nghệ trong nước, đồng thời khiến môi trường đầu tư hạ tầng số kém hấp dẫn hơn so với các quốc gia trong khu vực, các doanh nghiệp cảnh báo.
Tôi thì thấy doanh nghiệp kêu cũng có lý, nhưng EVN áp giá điện kinh doanh như vậy cũng hợp lý vì rõ ràng các trung tâm cơ sở dữ liệu theo tôi không phải là sản xuất. Việc tăng chi phí này khó có thể tránh khỏi.
Tuy nhiên, câu chuyện giá điện hiện tại mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Vấn đề lớn hơn nằm ở nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu trong tương lai. Khi chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được triển khai mạnh mẽ, nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu sẽ tăng theo cấp số nhân. Các mô hình AI lớn, điện toán hiệu năng cao và dịch vụ đám mây quy mô lớn tiêu thụ lượng điện khổng lồ, thậm chí tương đương một khu công nghiệp hoặc một thành phố nhỏ.
Nếu Việt Nam không có chiến lược quốc gia về quy hoạch điện cho hạ tầng số và AI, nguy cơ thiếu điện cho trung tâm dữ liệu là hoàn toàn có thật. Điều này không chỉ làm chi phí dịch vụ số tăng cao, mà còn ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển kinh tế số, thu hút đầu tư công nghệ cao và tham vọng trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.
Vì vậy, điều chỉnh giá điện chỉ là vấn đề ngắn hạn mang tính kỹ thuật. Bài toán dài hạn là xây dựng chiến lược quốc gia về điện cho trung tâm dữ liệu và AI, coi đây là hạ tầng chiến lược tương tự giao thông, viễn thông hay năng lượng quốc phòng. Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, Việt Nam có thể bỏ lỡ cơ hội trong cuộc đua hạ tầng số toàn cầu.
