Mr Bens✔
Intern Writer
Ngày 21/7/2026, Triển lãm Hàng không Quốc tế Farnborough tại Anh thu hút sự quan tâm lớn khi Airbus công bố thành lập Quỹ tăng trưởng công nghệ quốc phòng E2D trị giá 500 triệu euro (khoảng 15,25 nghìn tỷ VNĐ), tập trung đầu tư vào trí tuệ nhân tạo quốc phòng và các hệ thống chống máy bay không người lái (UAV).
Tại sự kiện, đại diện châu Âu khẳng định mục tiêu xây dựng năng lực phòng thủ độc lập và giảm sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng bên ngoài. Tuy nhiên, nếu phân tích cấu tạo của các hệ thống chống UAV, tên lửa đánh chặn cỡ nhỏ và súng điện từ được trưng bày, có thể thấy nhiều linh kiện cốt lõi vẫn đến từ các nhà sản xuất Trung Quốc.
Từ động cơ, pin, khung sợi carbon cho tới các cảm biến cỡ nhỏ, khoảng 80% chuỗi cung ứng của nhiều thiết bị được quảng bá là phục vụ mục tiêu tự chủ quốc phòng của châu Âu đều có liên quan đến các nhà máy tại Trung Quốc. Điều này tạo nên nghịch lý khi các nước phương Tây đầu tư mạnh vào công nghệ quốc phòng, trong khi nhiều mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng vẫn phụ thuộc vào năng lực sản xuất của Trung Quốc.
Tuy nhiên, việc chế tạo các thiết bị này đòi hỏi nhiều linh kiện có yêu cầu kỹ thuật cao.
Đầu tiên là động cơ không chổi than tốc độ cao, thành phần quyết định khả năng tăng tốc của tên lửa hoặc UAV đánh chặn. Tại châu Âu, một động cơ sản xuất theo tiêu chuẩn quân sự có giá khoảng 200-300 euro (khoảng 6,1-9,15 triệu VNĐ), thời gian giao hàng có thể kéo dài tới 6 tháng. Trong khi đó, các cụm công nghiệp tại Thâm Quyến, Đông Quan và Huệ Châu của Trung Quốc được cho là tập trung hơn 80% năng lực sản xuất động cơ không chổi than siêu nhỏ trên thế giới, với giá chỉ khoảng 15-30 USD (khoảng 390.000-780.000 VNĐ).
Tiếp theo là pin lithium xả siêu nhanh với khả năng xả từ 75C đến 150C, đáp ứng yêu cầu tăng tốc chỉ trong khoảng 2 giây. Các doanh nghiệp Trung Quốc gần như chiếm ưu thế ở phân khúc này, đồng thời nắm giữ chuỗi cung ứng nguyên liệu tiền chất, chất điện phân và công nghệ đóng gói mềm tốc độ cao.
Ngoài ra, vật liệu composite sợi carbon siêu nhẹ cùng các cảm biến kích thước nhỏ cũng được xem là những thành phần quan trọng để chế tạo các hệ thống đánh chặn có tốc độ cao và trọng lượng thấp. Nhiều cơ sở gia công linh kiện sợi carbon lớn trên thế giới hiện vẫn tập trung tại khu vực ven biển Trung Quốc.
Theo đó, dù đặt mục tiêu giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng bên ngoài, các đơn vị mua sắm quốc phòng châu Âu vẫn phải tìm đến các nhà cung cấp Trung Quốc đối với nhiều loại linh kiện quan trọng.
Sợi carbon T1200 có độ bền kéo khoảng 7.500-8.000 MPa, cao gấp khoảng 10 lần thép cường độ cao thông thường nhưng chỉ có mật độ bằng khoảng một phần tư thép. Một bó sợi carbon T1200 với đường kính sợi đơn nhỏ hơn một phần mười sợi tóc được mô tả có khả năng chịu lực tương đương tải trọng của hai máy bay chở khách C919 khi đầy tải.
Khi ứng dụng trên vệ tinh, máy bay siêu thanh hoặc UAV, loại vật liệu này có thể giúp giảm tới 40% khối lượng kết cấu, tạo thêm không gian cho pin và tải trọng.
Trước đây các phòng thí nghiệm phương Tây chỉ sản xuất được lượng mẫu rất nhỏ, trong khi Trung Quốc là quốc gia đầu tiên đưa loại vật liệu này vào sản xuất hàng loạt ở quy mô hàng trăm tấn.
Quá trình phát triển ngành sợi carbon của Trung Quốc. Trong nhiều thập kỷ, các vật liệu như T300 và T700 từng chịu các biện pháp kiểm soát công nghệ từ phương Tây, khiến giá bán lên tới 1.000-3.000 USD/kg (khoảng 26-78 triệu VNĐ/kg).
Đến những năm 2010, Trung Quốc đã làm chủ quy trình sản xuất hàng loạt T300 và T700, kéo giá thành giảm mạnh và mở rộng ứng dụng sang nhiều lĩnh vực dân dụng như cánh quạt điện gió, cần câu và vợt cầu lông.
Sau đó, nước này tiếp tục đạt các bước tiến với T800 và T1000, phục vụ cho các chương trình máy bay C919 và J-20. Đến năm 2026, với dây chuyền sản xuất T1200 quy mô hàng trăm tấn, Trung Quốc đã tiến thêm một bước trong lĩnh vực vật liệu sợi carbon cao cấp.
Châu Âu đang đối mặt với bài toán cân bằng giữa mục tiêu xây dựng nền quốc phòng độc lập và thực tế phụ thuộc vào chuỗi cung ứng linh kiện. Theo lập luận được đưa ra, khi nhu cầu về các hệ thống chống UAV tiếp tục tăng, nhiều linh kiện cốt lõi vẫn gắn chặt với năng lực sản xuất quy mô lớn của Trung Quốc.
Việc xây dựng một nền quốc phòng hoàn toàn tự chủ nhưng vẫn phải dựa vào các linh kiện nhập khẩu giống như vận hành một nhà hàng cao cấp nhưng nhiều thiết bị và nguyên liệu quan trọng vẫn được cung cấp từ cùng một nguồn. Điều này phản ánh những thách thức về chi phí, năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng trong ngành công nghiệp quốc phòng hiện nay.
Tại sự kiện, đại diện châu Âu khẳng định mục tiêu xây dựng năng lực phòng thủ độc lập và giảm sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng bên ngoài. Tuy nhiên, nếu phân tích cấu tạo của các hệ thống chống UAV, tên lửa đánh chặn cỡ nhỏ và súng điện từ được trưng bày, có thể thấy nhiều linh kiện cốt lõi vẫn đến từ các nhà sản xuất Trung Quốc.
Từ động cơ, pin, khung sợi carbon cho tới các cảm biến cỡ nhỏ, khoảng 80% chuỗi cung ứng của nhiều thiết bị được quảng bá là phục vụ mục tiêu tự chủ quốc phòng của châu Âu đều có liên quan đến các nhà máy tại Trung Quốc. Điều này tạo nên nghịch lý khi các nước phương Tây đầu tư mạnh vào công nghệ quốc phòng, trong khi nhiều mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng vẫn phụ thuộc vào năng lực sản xuất của Trung Quốc.
Chuỗi cung ứng phía sau các hệ thống chống UAV
Một trong những nguyên nhân khiến châu Âu đẩy mạnh đầu tư là tác động của các cuộc xung đột hiện đại, nơi những máy bay không người lái cảm tử FPV có giá chỉ vài trăm USD có thể gây thiệt hại cho các khí tài quân sự trị giá hàng trăm nghìn đến hàng triệu euro. Điều này khiến các quốc gia châu Âu tăng tốc phát triển hệ thống đánh chặn UAV.Tuy nhiên, việc chế tạo các thiết bị này đòi hỏi nhiều linh kiện có yêu cầu kỹ thuật cao.
Đầu tiên là động cơ không chổi than tốc độ cao, thành phần quyết định khả năng tăng tốc của tên lửa hoặc UAV đánh chặn. Tại châu Âu, một động cơ sản xuất theo tiêu chuẩn quân sự có giá khoảng 200-300 euro (khoảng 6,1-9,15 triệu VNĐ), thời gian giao hàng có thể kéo dài tới 6 tháng. Trong khi đó, các cụm công nghiệp tại Thâm Quyến, Đông Quan và Huệ Châu của Trung Quốc được cho là tập trung hơn 80% năng lực sản xuất động cơ không chổi than siêu nhỏ trên thế giới, với giá chỉ khoảng 15-30 USD (khoảng 390.000-780.000 VNĐ).
Tiếp theo là pin lithium xả siêu nhanh với khả năng xả từ 75C đến 150C, đáp ứng yêu cầu tăng tốc chỉ trong khoảng 2 giây. Các doanh nghiệp Trung Quốc gần như chiếm ưu thế ở phân khúc này, đồng thời nắm giữ chuỗi cung ứng nguyên liệu tiền chất, chất điện phân và công nghệ đóng gói mềm tốc độ cao.
Ngoài ra, vật liệu composite sợi carbon siêu nhẹ cùng các cảm biến kích thước nhỏ cũng được xem là những thành phần quan trọng để chế tạo các hệ thống đánh chặn có tốc độ cao và trọng lượng thấp. Nhiều cơ sở gia công linh kiện sợi carbon lớn trên thế giới hiện vẫn tập trung tại khu vực ven biển Trung Quốc.
Theo đó, dù đặt mục tiêu giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng bên ngoài, các đơn vị mua sắm quốc phòng châu Âu vẫn phải tìm đến các nhà cung cấp Trung Quốc đối với nhiều loại linh kiện quan trọng.
Sợi carbon T1200 và cuộc cạnh tranh vật liệu
Ngày 20/7/2026, một ngày trước khi Airbus công bố quỹ quốc phòng mới, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc thông báo nước này đã đạt bước đột phá trong sản xuất hàng loạt sợi carbon siêu bền T1200 với quy mô hàng trăm tấn.Sợi carbon T1200 có độ bền kéo khoảng 7.500-8.000 MPa, cao gấp khoảng 10 lần thép cường độ cao thông thường nhưng chỉ có mật độ bằng khoảng một phần tư thép. Một bó sợi carbon T1200 với đường kính sợi đơn nhỏ hơn một phần mười sợi tóc được mô tả có khả năng chịu lực tương đương tải trọng của hai máy bay chở khách C919 khi đầy tải.
Khi ứng dụng trên vệ tinh, máy bay siêu thanh hoặc UAV, loại vật liệu này có thể giúp giảm tới 40% khối lượng kết cấu, tạo thêm không gian cho pin và tải trọng.
Trước đây các phòng thí nghiệm phương Tây chỉ sản xuất được lượng mẫu rất nhỏ, trong khi Trung Quốc là quốc gia đầu tiên đưa loại vật liệu này vào sản xuất hàng loạt ở quy mô hàng trăm tấn.
Quá trình phát triển ngành sợi carbon của Trung Quốc. Trong nhiều thập kỷ, các vật liệu như T300 và T700 từng chịu các biện pháp kiểm soát công nghệ từ phương Tây, khiến giá bán lên tới 1.000-3.000 USD/kg (khoảng 26-78 triệu VNĐ/kg).
Đến những năm 2010, Trung Quốc đã làm chủ quy trình sản xuất hàng loạt T300 và T700, kéo giá thành giảm mạnh và mở rộng ứng dụng sang nhiều lĩnh vực dân dụng như cánh quạt điện gió, cần câu và vợt cầu lông.
Sau đó, nước này tiếp tục đạt các bước tiến với T800 và T1000, phục vụ cho các chương trình máy bay C919 và J-20. Đến năm 2026, với dây chuyền sản xuất T1200 quy mô hàng trăm tấn, Trung Quốc đã tiến thêm một bước trong lĩnh vực vật liệu sợi carbon cao cấp.
Châu Âu đang đối mặt với bài toán cân bằng giữa mục tiêu xây dựng nền quốc phòng độc lập và thực tế phụ thuộc vào chuỗi cung ứng linh kiện. Theo lập luận được đưa ra, khi nhu cầu về các hệ thống chống UAV tiếp tục tăng, nhiều linh kiện cốt lõi vẫn gắn chặt với năng lực sản xuất quy mô lớn của Trung Quốc.
Việc xây dựng một nền quốc phòng hoàn toàn tự chủ nhưng vẫn phải dựa vào các linh kiện nhập khẩu giống như vận hành một nhà hàng cao cấp nhưng nhiều thiết bị và nguyên liệu quan trọng vẫn được cung cấp từ cùng một nguồn. Điều này phản ánh những thách thức về chi phí, năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng trong ngành công nghiệp quốc phòng hiện nay.
Đính kèm
Sửa lần cuối:
