Trường Sơn
Writer
Trong dòng chảy lịch sử Trung Hoa, nhân tài xuất hiện không dứt, mỗi thời đại lại có những gia tộc đứng lên nắm quyền rồi lụi tàn theo vận nước. Nhưng nếu nói đến một dòng họ vừa gây tranh cãi sâu sắc, vừa để lại bài học cay đắng về quyền lực, thì gia tộc Tư Mã là cái tên khó có thể bỏ qua. Họ đi lên nhờ mưu lược tinh vi, từng bước thao túng triều đình, cuối cùng đoạt lấy thiên hạ. Thế nhưng cũng chính con đường ấy đã đẩy họ đến một kết cục bi thảm, trở thành hoàng tộc hiếm hoi bị lịch sử gần như quét sạch.
Sự trỗi dậy của gia tộc Tư Mã giống như một bộ phim chính trị đầy âm mưu và nhẫn nhịn. Người đặt nền móng chính là Tư Mã Ý. Ngay từ thời Tào Tháo còn sống, ông đã thể hiện khả năng quan sát thời cuộc cực kỳ sắc bén. Trong cuộc tranh chấp quyền lực giữa các con của Tào Tháo, Tư Mã Ý lựa chọn đứng về phía Tào Phi, một quyết định mang tính sống còn. Khi Tào Phi lên ngôi, Tư Mã Ý dần được trọng dụng, từng bước nắm cả quân quyền lẫn chính quyền. Đến thời Tào Duệ, ông trở thành đại thần phò tá hoàng đế nhỏ tuổi, vị trí cho phép ông đứng ngay trung tâm quyền lực.
Tham vọng của Tư Mã Ý chưa bao giờ dừng lại ở vai trò một bề tôi. Sau nhiều năm nhẫn nhịn và tích lũy, ông phát động chính biến ở Cao Bình Lăng năm 0249, tiêu diệt Tào Sảng cùng phe cánh chỉ trong một đòn quyết định, qua đó đặt triều đình Ngụy hoàn toàn dưới sự khống chế của họ Tư Mã. Từ thời khắc đó, hoàng đế Ngụy chỉ còn là cái bóng.
Sau khi Tư Mã Ý qua đời, con trai ông là Tư Mã Sư và sau đó là Tư Mã Chiêu tiếp tục con đường cũ. Tư Mã Sư thẳng tay đàn áp các thế lực ********* như Ngô Khâu Kiệm và Văn Khâm, củng cố quyền lực cho gia tộc. Đến đời Tư Mã Chiêu, sự ngụy trang gần như không còn. Ông ta cho giết hoàng đế Ngụy là Tào Mao giữa ban ngày, một hành động phá vỡ hoàn toàn chuẩn mực đạo lý chính trị thời cổ, nơi quân quyền được coi là do trời ban. Từ thời điểm đó, thiên hạ đều hiểu rằng họ Tư Mã không còn che giấu ý đồ soán ngôi.
Nếu so với Tào Tháo, sự khác biệt rất rõ. Tào Tháo tuy bị hậu thế gán cho danh phản thần, nhưng ông thống nhất miền bắc bằng chiến tranh và tài năng quân sự, xây dựng nền tảng thực lực cho nước Ngụy. Còn Tư Mã Ý và con cháu lại bị xem là kẻ cướp triều đình bằng mưu kế trong bóng tối. Quyền lực của họ không nhận được sự thừa nhận rộng rãi từ xã hội, và đó là mầm họa lớn nhất.
Khi nhà Tấn được thành lập, tưởng như gia tộc Tư Mã đã đạt đến đỉnh cao. Nhưng chính sách ban phát quyền lực rộng rãi cho hoàng thân của Tư Mã Viêm lại dẫn đến loạn Bát Vương. Cuộc nội chiến này kéo dài nhiều năm, làm cạn kiệt quốc lực Tây Tấn, phá vỡ trật tự xã hội và mở đường cho thời kỳ Ngũ Hồ loạn Hoa. Dù sau đó Đông Tấn được dựng lên, quyền lực thực tế đã rơi vào tay các thế gia, hoàng quyền họ Tư Mã chỉ còn trên danh nghĩa. Cuối cùng, triều đại này cũng bị Lưu Dụ thay thế, khép lại vận mệnh của dòng họ từng nắm thiên hạ.
Sự thất bại của gia tộc Tư Mã cho thấy một điều rất rõ ràng. Quyền lực giành được bằng âm mưu và bạo lực có thể nhanh, nhưng không bền. Họ thiếu sự ủng hộ của lòng người, không xây dựng được một hệ thống cai trị hiệu quả và không có tầm nhìn dài hạn cho quốc gia. Sự phản bội của Tư Mã Ý, sự tàn nhẫn của Tư Mã Chiêu và sự yếu kém của các hoàng đế nhà Tấn đã bào mòn toàn bộ tính chính danh của triều đại này.
Lịch sử của gia tộc Tư Mã là một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Quyền lực nếu chỉ dựa vào mưu kế và máu, sớm muộn cũng sẽ phản lại chính người nắm giữ nó. Muốn đứng vững lâu dài, một triều đại không thể thiếu lòng dân, thể chế ổn định và tầm nhìn vượt qua lợi ích của một dòng họ. Gia tộc Tư Mã đã đạt được tất cả những gì họ muốn, nhưng cũng mất đi tất cả những gì cần để giữ nó.
Sự trỗi dậy của gia tộc Tư Mã giống như một bộ phim chính trị đầy âm mưu và nhẫn nhịn. Người đặt nền móng chính là Tư Mã Ý. Ngay từ thời Tào Tháo còn sống, ông đã thể hiện khả năng quan sát thời cuộc cực kỳ sắc bén. Trong cuộc tranh chấp quyền lực giữa các con của Tào Tháo, Tư Mã Ý lựa chọn đứng về phía Tào Phi, một quyết định mang tính sống còn. Khi Tào Phi lên ngôi, Tư Mã Ý dần được trọng dụng, từng bước nắm cả quân quyền lẫn chính quyền. Đến thời Tào Duệ, ông trở thành đại thần phò tá hoàng đế nhỏ tuổi, vị trí cho phép ông đứng ngay trung tâm quyền lực.
Tham vọng của Tư Mã Ý chưa bao giờ dừng lại ở vai trò một bề tôi. Sau nhiều năm nhẫn nhịn và tích lũy, ông phát động chính biến ở Cao Bình Lăng năm 0249, tiêu diệt Tào Sảng cùng phe cánh chỉ trong một đòn quyết định, qua đó đặt triều đình Ngụy hoàn toàn dưới sự khống chế của họ Tư Mã. Từ thời khắc đó, hoàng đế Ngụy chỉ còn là cái bóng.
Sau khi Tư Mã Ý qua đời, con trai ông là Tư Mã Sư và sau đó là Tư Mã Chiêu tiếp tục con đường cũ. Tư Mã Sư thẳng tay đàn áp các thế lực ********* như Ngô Khâu Kiệm và Văn Khâm, củng cố quyền lực cho gia tộc. Đến đời Tư Mã Chiêu, sự ngụy trang gần như không còn. Ông ta cho giết hoàng đế Ngụy là Tào Mao giữa ban ngày, một hành động phá vỡ hoàn toàn chuẩn mực đạo lý chính trị thời cổ, nơi quân quyền được coi là do trời ban. Từ thời điểm đó, thiên hạ đều hiểu rằng họ Tư Mã không còn che giấu ý đồ soán ngôi.
Nếu so với Tào Tháo, sự khác biệt rất rõ. Tào Tháo tuy bị hậu thế gán cho danh phản thần, nhưng ông thống nhất miền bắc bằng chiến tranh và tài năng quân sự, xây dựng nền tảng thực lực cho nước Ngụy. Còn Tư Mã Ý và con cháu lại bị xem là kẻ cướp triều đình bằng mưu kế trong bóng tối. Quyền lực của họ không nhận được sự thừa nhận rộng rãi từ xã hội, và đó là mầm họa lớn nhất.
Khi nhà Tấn được thành lập, tưởng như gia tộc Tư Mã đã đạt đến đỉnh cao. Nhưng chính sách ban phát quyền lực rộng rãi cho hoàng thân của Tư Mã Viêm lại dẫn đến loạn Bát Vương. Cuộc nội chiến này kéo dài nhiều năm, làm cạn kiệt quốc lực Tây Tấn, phá vỡ trật tự xã hội và mở đường cho thời kỳ Ngũ Hồ loạn Hoa. Dù sau đó Đông Tấn được dựng lên, quyền lực thực tế đã rơi vào tay các thế gia, hoàng quyền họ Tư Mã chỉ còn trên danh nghĩa. Cuối cùng, triều đại này cũng bị Lưu Dụ thay thế, khép lại vận mệnh của dòng họ từng nắm thiên hạ.
Sự thất bại của gia tộc Tư Mã cho thấy một điều rất rõ ràng. Quyền lực giành được bằng âm mưu và bạo lực có thể nhanh, nhưng không bền. Họ thiếu sự ủng hộ của lòng người, không xây dựng được một hệ thống cai trị hiệu quả và không có tầm nhìn dài hạn cho quốc gia. Sự phản bội của Tư Mã Ý, sự tàn nhẫn của Tư Mã Chiêu và sự yếu kém của các hoàng đế nhà Tấn đã bào mòn toàn bộ tính chính danh của triều đại này.
Lịch sử của gia tộc Tư Mã là một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Quyền lực nếu chỉ dựa vào mưu kế và máu, sớm muộn cũng sẽ phản lại chính người nắm giữ nó. Muốn đứng vững lâu dài, một triều đại không thể thiếu lòng dân, thể chế ổn định và tầm nhìn vượt qua lợi ích của một dòng họ. Gia tộc Tư Mã đã đạt được tất cả những gì họ muốn, nhưng cũng mất đi tất cả những gì cần để giữ nó.
