From Beijing with Love
Cháu đã lớn thế này rồi à. Lại đây chú ôm cái coi.
Một làn sóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo đang lan rộng trong các công ty Trung Quốc, từ tập đoàn internet lớn tới doanh nghiệp sản xuất truyền thống. Ban đầu, AI được quảng bá như công cụ giúp nhân viên giảm bớt công việc lặp lại và tăng hiệu suất. Nhưng với nhiều người lao động, sự hào hứng nhanh chóng chuyển thành lo lắng khi họ nhận ra chính những “kỹ năng” mình dạy cho AI có thể trở thành công cụ thay thế mình trong tương lai.
Nhiều công ty hiện yêu cầu nhân viên tích hợp AI vào mọi khâu công việc. Các bộ phận từ lập trình, tài chính, thiết kế đến vận hành đều phải xây dựng “skill”, tức các lệnh hoặc quy trình cố định giúp AI tự động hoàn thành nhiệm vụ. Một số công ty còn đánh giá hiệu suất dựa trên mức độ ứng dụng AI của nhân viên.
Nhờ AI, nhiều công việc từng mất vài ngày có thể hoàn thành trong vài chục phút. Các lập trình viên cho biết AI giờ có thể viết mã, sửa lỗi và xử lý tài liệu với tốc độ vượt xa nhân viên nhiều năm kinh nghiệm. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tin rằng AI sẽ tạo ra “siêu cá nhân”, nơi một người có thể làm khối lượng công việc của nhiều người trước đây.
Tuy nhiên, áp lực cũng gia tăng nhanh chóng. Nhân viên phải liên tục học công cụ mới, viết báo cáo về việc sử dụng AI và tham gia các cuộc họp đánh giá hiệu quả ứng dụng AI. Một số người mô tả mình như “lừa chạy bằng năng lượng hạt nhân”, khi năng suất tăng nhưng khối lượng công việc và thời gian làm việc cũng tăng theo.
Điều khiến nhiều người bất an nhất là nguy cơ bị thay thế. Một số công ty đã bắt đầu sa thải nhân sự sau khi triển khai AI. Có nơi yêu cầu nhân viên biến kinh nghiệm làm việc thành các quy trình tiêu chuẩn để AI có thể học và tự động vận hành sau này. Một nhân viên tài chính nhận ra rằng việc cô dạy AI cách xử lý báo cáo chẳng khác nào “tự sa thải chính mình”.
Khái niệm “đồng nghiệp ảo” cũng bắt đầu phổ biến. Các dự án mã nguồn mở cho phép AI học từ email, tài liệu và lịch sử công việc của nhân viên để mô phỏng cách làm việc của họ. Điều này làm dấy lên tranh cãi trên mạng xã hội Trung Quốc, khi nhiều người lo ngại kinh nghiệm cá nhân đang bị biến thành “nhiên liệu” cho AI.
Một số nhân viên cố gắng thích nghi vì tin rằng AI là xu hướng không thể đảo ngược. Nhưng những người khác cho rằng các công ty đang quá ám ảnh với hiệu suất và tự động hóa, khiến con người dần trở thành phần phụ của hệ thống.
Điều đáng lo không chỉ là AI thay thế lao động, mà còn là việc người lao động bị buộc phải chủ động đào tạo công cụ có thể thay thế chính họ trong tương lai. (QQ)
Nhiều công ty hiện yêu cầu nhân viên tích hợp AI vào mọi khâu công việc. Các bộ phận từ lập trình, tài chính, thiết kế đến vận hành đều phải xây dựng “skill”, tức các lệnh hoặc quy trình cố định giúp AI tự động hoàn thành nhiệm vụ. Một số công ty còn đánh giá hiệu suất dựa trên mức độ ứng dụng AI của nhân viên.
Nhờ AI, nhiều công việc từng mất vài ngày có thể hoàn thành trong vài chục phút. Các lập trình viên cho biết AI giờ có thể viết mã, sửa lỗi và xử lý tài liệu với tốc độ vượt xa nhân viên nhiều năm kinh nghiệm. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tin rằng AI sẽ tạo ra “siêu cá nhân”, nơi một người có thể làm khối lượng công việc của nhiều người trước đây.
Tuy nhiên, áp lực cũng gia tăng nhanh chóng. Nhân viên phải liên tục học công cụ mới, viết báo cáo về việc sử dụng AI và tham gia các cuộc họp đánh giá hiệu quả ứng dụng AI. Một số người mô tả mình như “lừa chạy bằng năng lượng hạt nhân”, khi năng suất tăng nhưng khối lượng công việc và thời gian làm việc cũng tăng theo.
Điều khiến nhiều người bất an nhất là nguy cơ bị thay thế. Một số công ty đã bắt đầu sa thải nhân sự sau khi triển khai AI. Có nơi yêu cầu nhân viên biến kinh nghiệm làm việc thành các quy trình tiêu chuẩn để AI có thể học và tự động vận hành sau này. Một nhân viên tài chính nhận ra rằng việc cô dạy AI cách xử lý báo cáo chẳng khác nào “tự sa thải chính mình”.
Khái niệm “đồng nghiệp ảo” cũng bắt đầu phổ biến. Các dự án mã nguồn mở cho phép AI học từ email, tài liệu và lịch sử công việc của nhân viên để mô phỏng cách làm việc của họ. Điều này làm dấy lên tranh cãi trên mạng xã hội Trung Quốc, khi nhiều người lo ngại kinh nghiệm cá nhân đang bị biến thành “nhiên liệu” cho AI.
Một số nhân viên cố gắng thích nghi vì tin rằng AI là xu hướng không thể đảo ngược. Nhưng những người khác cho rằng các công ty đang quá ám ảnh với hiệu suất và tự động hóa, khiến con người dần trở thành phần phụ của hệ thống.
Điều đáng lo không chỉ là AI thay thế lao động, mà còn là việc người lao động bị buộc phải chủ động đào tạo công cụ có thể thay thế chính họ trong tương lai. (QQ)
