Hack hệ thống điều khiển drone để bay vùng cấm, mối nguy mới với an ninh hàng không

[Kaya]

Tình trạng điều khiển drone “bay chui”, xâm nhập khu vực cấm hoặc bay vượt độ cao cho phép đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với an toàn hàng không và trật tự không phận. Mới đây, cơ quan công an Trung Quốc đã công bố hàng loạt vụ việc liên quan đến hoạt động phá khóa hệ thống điều khiển máy bay không người lái, hé lộ một chuỗi dịch vụ ngầm chuyên giúp drone vượt qua các giới hạn an toàn được nhà sản xuất thiết lập.​

Phá khóa drone để bay vào vùng cấm​

Theo thông tin từ Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV), trong những năm gần đây, một số đối tượng đã tìm cách can thiệp trái phép vào hệ thống điều khiển bay của máy bay không người lái nhằm vô hiệu hóa các cơ chế giới hạn độ cao, khu vực cấm bay và vùng hạn chế bay.

Hành vi này tạo điều kiện cho các chuyến bay “chui” diễn ra thường xuyên hơn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự quản lý không phận, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ đối với an ninh công cộng và an ninh quốc gia.

Ngày 18/5 vừa qua, Cục An ninh mạng thuộc Bộ Công an Trung Quốc đã công bố 10 vụ án điển hình liên quan đến hành vi phá khóa hệ thống điều khiển UAV. Các vụ việc cho thấy phía sau những chuyến bay trái phép đã hình thành cả một chuỗi hoạt động ngầm chuyên cung cấp dịch vụ mở khóa drone để kiếm lợi nhuận.​

Hai người bị truy cứu trách nhiệm hình sự vì mở khóa UAV​

Tháng 3/2026, cảnh sát thành phố Vũ Hán phát hiện một tài khoản trên mạng quảng cáo dịch vụ mở khóa vùng cấm bay cho drone.

Quá trình điều tra cho thấy hai nghi phạm họ Tống và họ Giải đã sử dụng phương thức điều khiển từ xa để hỗ trợ khách hàng vô hiệu hóa giới hạn độ cao và khu vực hạn chế bay trên thiết bị. Sau khi bị can thiệp, drone có thể hoạt động ngoài các cơ chế bảo vệ an toàn vốn được tích hợp sẵn, thậm chí bay tới độ cao hàng nghìn mét hoặc xâm nhập vùng cấm. Theo kết quả điều tra ban đầu, hai đối tượng đã mở khóa trái phép hơn 30 máy bay không người lái.
​

Nghi phạm họ Giải thu phí từ 500 đến 800 nhân dân tệ cho mỗi lần mở khóa, thu lợi bất chính hơn 20.000 nhân dân tệ. Trong khi đó, nghi phạm họ Tống học được kỹ thuật này sau khi từng thuê mở khóa drone cho chính mình, sau đó tiếp tục cung cấp dịch vụ tương tự và thu lợi khoảng 9.000 nhân dân tệ.

Hiện cả hai bị tạm giữ hình sự với cáo buộc cung cấp chương trình, công cụ phục vụ hành vi xâm nhập hoặc kiểm soát trái phép hệ thống thông tin máy tính. Vụ án đang tiếp tục được điều tra.​

Drone “bay chui” từng áp sát máy bay dân dụng chỉ 800 mét​

Một trong những vụ việc gây chú ý nhất xảy ra tại Trung Sơn, tỉnh Quảng Đông vào cuối năm ngoái. Theo cơ quan điều tra, một đối tượng đã điều khiển drone sau khi được mở khóa trái phép thực hiện nhiều chuyến bay ở độ cao đặc biệt nguy hiểm. Hai lần trong số đó thiết bị đã bay vượt quá 8.000 mét. Khoảng cách gần nhất giữa drone và máy bay dân dụng chỉ còn khoảng 800 mét, làm dấy lên lo ngại lớn về nguy cơ va chạm trên không.

Thông tin này nhanh chóng thu hút nhiều cuộc tranh luận trên mạng xã hội. Không ít người cho rằng drone dân dụng có kích thước nhỏ nên khó gây hậu quả nghiêm trọng cho máy bay thương mại. Tuy nhiên, các chuyên gia hàng không khẳng định nhận định này là hết sức nguy hiểm.​

Thử nghiệm mô phỏng cho thấy nguy cơ va chạm rất lớn​

Theo các chuyên gia, kết quả mô phỏng va chạm cho thấy một drone cỡ nhỏ nếu va vào máy bay ở độ cao khoảng 3.000 mét với tốc độ tương đối 500 km mỗi giờ có thể làm vỡ hoàn toàn ba lớp kính chắn gió của buồng lái.

Ở độ cao khoảng 8.000 mét, các yếu tố như gió mạnh, nhiệt độ thấp và áp suất không khí giảm có thể làm suy giảm hiệu năng thiết bị, gây mất liên lạc giữa drone và trạm điều khiển dưới mặt đất. Điều này làm tăng đáng kể nguy cơ thiết bị mất kiểm soát và xâm nhập vào hành lang bay của hàng không dân dụng.

Ngoài nguy cơ va chạm trên không, drone vượt giới hạn còn có thể bay vào khu vực tập trung đông người. Nếu thiết bị gặp sự cố và rơi xuống đất, hậu quả đối với người dân có thể rất nghiêm trọng.​

“Bay chui” không chỉ nguy hiểm mà còn vi phạm pháp luật​

Các cơ quan chức năng nhấn mạnh rằng hành vi điều khiển drone trái phép không chỉ đe dọa an toàn hàng không mà còn vượt qua ranh giới pháp luật. Theo Quy định tạm thời về quản lý hoạt động bay của máy bay không người lái có hiệu lực từ ngày 1/1/2024 tại Trung Quốc, các khu vực cấm bay, vùng hạn chế bay và giới hạn độ cao đã được quy định rõ ràng.

Người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, tạm giữ hoặc thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng, đặc biệt khi hành vi gây ảnh hưởng đến an toàn của máy bay dân dụng hoặc an toàn công cộng.

Đáng chú ý, hệ thống điều khiển bay của drone hiện được pháp luật Trung Quốc xác định là một hệ thống thông tin máy tính. Vì vậy, hành vi cung cấp công cụ hoặc dịch vụ phá khóa hệ thống này có thể bị xử lý theo các quy định về tội phạm an ninh mạng.​

Sử dụng drone đúng quy định để tránh rủi ro​

Trước khi đưa drone vào hoạt động, người sử dụng cần hoàn tất thủ tục đăng ký định danh theo quy định và kiểm tra loại không phận dự kiến khai thác. Đối với các khu vực cho phép bay ở độ cao thấp, một số loại drone dân dụng có thể hoạt động mà không cần xin phép trước. Tuy nhiên, những khu vực gần sân bay, khu quân sự, địa điểm đông người hoặc vùng kiểm soát đặc biệt đều yêu cầu được cơ quan chức năng phê duyệt. Tùy theo kích thước và chủng loại thiết bị, người điều khiển cũng có thể phải sở hữu giấy phép điều khiển UAV tương ứng.

Người dân sử dụng drone cần tuân thủ nghiêm các quy định hiện hành, không tìm cách mở khóa hay vô hiệu hóa các cơ chế an toàn trên thiết bị để tránh các hậu quả pháp lý và nguy cơ mất an toàn cho cộng đồng.​

 

Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav, cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview