Mạnh Quân
Writer
Năm 2024, Kirsty, một phụ nữ ngoài 40 tuổi sống ở vùng North Yorkshire, Anh, quen một người đàn ông qua trang web hẹn hò. Người này tự nhận là doanh nhân người Anh đang làm việc tại Thổ Nhĩ Kỳ. Ông ta gửi ảnh cơ thể săn chắc, khoe cuộc sống giàu có và thậm chí còn đưa cho Kirsty xem một trang web ngân hàng với số dư lên tới 600.000 USD, tương đương khoảng 15,2 tỷ đồng.
Chỉ sau hai tuần trò chuyện, câu chuyện chuyển hướng. Người đàn ông nói mình bị cướp mất điện thoại và máy tính, rồi nhờ Kirsty giúp mua thiết bị mới và thanh toán một số chi phí. Tin tưởng, bà mua điện thoại và gửi đến một địa chỉ ở Bắc Síp, nơi ông ta nói đang công tác.
Trong vòng hai tháng, Kirsty đã chuyển tổng cộng 80.000 bảng Anh, khoảng 2,56 tỷ đồng. Đáng nói, 50.000 bảng trong số đó, tương đương 1,6 tỷ đồng, là tiền bà vay từ gia đình. Bà tin rằng khi người đàn ông lấy lại quyền truy cập tài khoản, ông ta sẽ hoàn trả.
Nhưng tất cả chỉ là một kịch bản lừa đảo. Chiếc điện thoại thực chất được chuyển tới Lagos, Nigeria. Số tiền của bà bị rút qua nhiều kênh và rơi vào tay một mạng lưới tội phạm quốc tế. Người đàn ông kia không phải người Anh mà là một kẻ lừa đảo sử dụng công nghệ giả giọng nói. Ngay cả trang web ngân hàng cũng là giả, được dựng lên cực kỳ tinh vi.
Câu chuyện của Kirsty không hề hiếm. Sau đại dịch Covid-19, khi con người dành nhiều thời gian hơn trên mạng, các hình thức lừa đảo bùng nổ mạnh. Theo Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu, thiệt hại toàn cầu hiện đã vượt 500 tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 12,7 triệu tỷ đồng. Riêng các vụ lừa đảo tình cảm đã tăng 20 phần trăm trong quý 1 năm 2025. Tại Anh, năm 2024 có hơn 106 triệu bảng bị mất vì các chiêu trò tương tự, tức khoảng 3,39 nghìn tỷ đồng.
Điểm đáng lo là phần lớn các vụ lừa đảo có yếu tố xuyên quốc gia. Khoảng 70 phần trăm bắt nguồn từ nước ngoài, thường do các băng nhóm tội phạm có tổ chức vận hành. Công nghệ ngày càng giúp chúng dễ dàng hơn: giả giọng nói, video deepfake, website giả, tin nhắn giống thật. Các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin trở thành công cụ khai thác hiệu quả.
Một phần nguyên nhân khác đến từ chính những biến động kinh tế. Làn sóng thất nghiệp sau đại dịch đã vô tình tạo ra nguồn “nhân lực” cho các tổ chức tội phạm. Nhiều người bị dụ bằng các lời mời “việc nhẹ lương cao”, rồi bị đưa tới các trung tâm lừa đảo ở nước ngoài, bị tịch thu hộ chiếu và ép buộc làm việc.
Tại Đông Nam Á, đặc biệt là Myanmar và Campuchia, nhiều khu phức hợp lừa đảo đã bị phát hiện. Ban đầu là các sòng bạc hoặc cơ sở kinh doanh, nhưng sau đại dịch, chúng biến thành “công xưởng lừa đảo”. Những người bị đưa vào đây phải làm việc cường độ cao, chịu chỉ tiêu lừa tiền. Nếu không đạt, họ có thể bị đánh đập hoặc bán sang nơi khác.
Điều đáng suy nghĩ là trong nhiều trường hợp, kẻ lừa đảo cũng là nạn nhân. Họ bị ép buộc tham gia vào chính chuỗi tội phạm mà họ không thể thoát ra.
Trước thực trạng đó, các quốc gia và doanh nghiệp bắt đầu hợp tác mạnh mẽ hơn. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Gian lận Toàn cầu ở Vienna gần đây, khoảng 1.400 đại biểu đã tham dự. Lần đầu tiên, 44 quốc gia ký cam kết chung nhằm triệt phá các mạng lưới lừa đảo và hỗ trợ nạn nhân.
Tuy vậy, thách thức vẫn rất lớn. Các nước phát triển thường là nơi có nhiều nạn nhân, nhưng các trung tâm lừa đảo lại đặt ở những quốc gia đang phát triển, nơi nguồn lực hạn chế và việc thực thi pháp luật khó khăn hơn. Điều này tạo ra sự mất cân bằng rõ rệt.
Khu phức hợp lừa đảo này tại Campuchia là một trong số nhiều tụ điểm đã được nhận diện tại khu vực Đông Nam Á
Nhiều chuyên gia cho rằng, thay vì gây áp lực đơn thuần, các nước giàu cần chia sẻ công nghệ, kỹ năng điều tra và nguồn lực. Cuộc chiến này đòi hỏi những năng lực chuyên sâu như phân tích tài chính, truy vết tiền điện tử hay điều tra nguồn mở.
Song song đó, vai trò của các công ty công nghệ ngày càng quan trọng. Những nền tảng như Amazon, Meta hay các trang hẹn hò đã bắt đầu mạnh tay hơn với tài khoản giả. Có nền tảng cho biết họ xóa hàng chục tài khoản giả mỗi phút.
Dù vậy, hợp tác không phải là chuyện một sớm một chiều. Nó cần thời gian để xây dựng niềm tin và lợi ích chung giữa các bên.
Vẫn có những tín hiệu tích cực. Một số chiến dịch hợp tác quốc tế đã giúp chặn giao dịch kịp thời và thu hồi tiền cho nạn nhân. Trong một trường hợp, cảnh sát Đức phối hợp nhanh với Interpol và lực lượng tại Hong Kong để phong tỏa dòng tiền ngay khi nó vừa được chuyển đi.
Hay như việc Google phối hợp với Singapore để ngăn chặn hàng triệu ứng dụng độc hại, vốn được dùng để giả mạo ngân hàng và đánh cắp dữ liệu người dùng.
Dù vậy, phía sau những con số và chiến dịch là những câu chuyện cá nhân như Kirsty. Không chỉ mất tiền, bà còn mất niềm tin vào con người.
Cuộc chiến chống lừa đảo rõ ràng đã bắt đầu, nhưng để theo kịp tốc độ và sự biến hóa của tội phạm, các nỗ lực xuyên biên giới sẽ phải nhanh hơn, sâu hơn và thực chất hơn nữa.
Nguồn: BBC News
Chỉ sau hai tuần trò chuyện, câu chuyện chuyển hướng. Người đàn ông nói mình bị cướp mất điện thoại và máy tính, rồi nhờ Kirsty giúp mua thiết bị mới và thanh toán một số chi phí. Tin tưởng, bà mua điện thoại và gửi đến một địa chỉ ở Bắc Síp, nơi ông ta nói đang công tác.
Trong vòng hai tháng, Kirsty đã chuyển tổng cộng 80.000 bảng Anh, khoảng 2,56 tỷ đồng. Đáng nói, 50.000 bảng trong số đó, tương đương 1,6 tỷ đồng, là tiền bà vay từ gia đình. Bà tin rằng khi người đàn ông lấy lại quyền truy cập tài khoản, ông ta sẽ hoàn trả.
Nhưng tất cả chỉ là một kịch bản lừa đảo. Chiếc điện thoại thực chất được chuyển tới Lagos, Nigeria. Số tiền của bà bị rút qua nhiều kênh và rơi vào tay một mạng lưới tội phạm quốc tế. Người đàn ông kia không phải người Anh mà là một kẻ lừa đảo sử dụng công nghệ giả giọng nói. Ngay cả trang web ngân hàng cũng là giả, được dựng lên cực kỳ tinh vi.
Câu chuyện của Kirsty không hề hiếm. Sau đại dịch Covid-19, khi con người dành nhiều thời gian hơn trên mạng, các hình thức lừa đảo bùng nổ mạnh. Theo Liên minh Chống Lừa đảo Toàn cầu, thiệt hại toàn cầu hiện đã vượt 500 tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 12,7 triệu tỷ đồng. Riêng các vụ lừa đảo tình cảm đã tăng 20 phần trăm trong quý 1 năm 2025. Tại Anh, năm 2024 có hơn 106 triệu bảng bị mất vì các chiêu trò tương tự, tức khoảng 3,39 nghìn tỷ đồng.
Điểm đáng lo là phần lớn các vụ lừa đảo có yếu tố xuyên quốc gia. Khoảng 70 phần trăm bắt nguồn từ nước ngoài, thường do các băng nhóm tội phạm có tổ chức vận hành. Công nghệ ngày càng giúp chúng dễ dàng hơn: giả giọng nói, video deepfake, website giả, tin nhắn giống thật. Các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin trở thành công cụ khai thác hiệu quả.
Một phần nguyên nhân khác đến từ chính những biến động kinh tế. Làn sóng thất nghiệp sau đại dịch đã vô tình tạo ra nguồn “nhân lực” cho các tổ chức tội phạm. Nhiều người bị dụ bằng các lời mời “việc nhẹ lương cao”, rồi bị đưa tới các trung tâm lừa đảo ở nước ngoài, bị tịch thu hộ chiếu và ép buộc làm việc.
Tại Đông Nam Á, đặc biệt là Myanmar và Campuchia, nhiều khu phức hợp lừa đảo đã bị phát hiện. Ban đầu là các sòng bạc hoặc cơ sở kinh doanh, nhưng sau đại dịch, chúng biến thành “công xưởng lừa đảo”. Những người bị đưa vào đây phải làm việc cường độ cao, chịu chỉ tiêu lừa tiền. Nếu không đạt, họ có thể bị đánh đập hoặc bán sang nơi khác.
Điều đáng suy nghĩ là trong nhiều trường hợp, kẻ lừa đảo cũng là nạn nhân. Họ bị ép buộc tham gia vào chính chuỗi tội phạm mà họ không thể thoát ra.
Trước thực trạng đó, các quốc gia và doanh nghiệp bắt đầu hợp tác mạnh mẽ hơn. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Gian lận Toàn cầu ở Vienna gần đây, khoảng 1.400 đại biểu đã tham dự. Lần đầu tiên, 44 quốc gia ký cam kết chung nhằm triệt phá các mạng lưới lừa đảo và hỗ trợ nạn nhân.
Tuy vậy, thách thức vẫn rất lớn. Các nước phát triển thường là nơi có nhiều nạn nhân, nhưng các trung tâm lừa đảo lại đặt ở những quốc gia đang phát triển, nơi nguồn lực hạn chế và việc thực thi pháp luật khó khăn hơn. Điều này tạo ra sự mất cân bằng rõ rệt.
Khu phức hợp lừa đảo này tại Campuchia là một trong số nhiều tụ điểm đã được nhận diện tại khu vực Đông Nam Á
Nhiều chuyên gia cho rằng, thay vì gây áp lực đơn thuần, các nước giàu cần chia sẻ công nghệ, kỹ năng điều tra và nguồn lực. Cuộc chiến này đòi hỏi những năng lực chuyên sâu như phân tích tài chính, truy vết tiền điện tử hay điều tra nguồn mở.
Song song đó, vai trò của các công ty công nghệ ngày càng quan trọng. Những nền tảng như Amazon, Meta hay các trang hẹn hò đã bắt đầu mạnh tay hơn với tài khoản giả. Có nền tảng cho biết họ xóa hàng chục tài khoản giả mỗi phút.
Dù vậy, hợp tác không phải là chuyện một sớm một chiều. Nó cần thời gian để xây dựng niềm tin và lợi ích chung giữa các bên.
Vẫn có những tín hiệu tích cực. Một số chiến dịch hợp tác quốc tế đã giúp chặn giao dịch kịp thời và thu hồi tiền cho nạn nhân. Trong một trường hợp, cảnh sát Đức phối hợp nhanh với Interpol và lực lượng tại Hong Kong để phong tỏa dòng tiền ngay khi nó vừa được chuyển đi.
Hay như việc Google phối hợp với Singapore để ngăn chặn hàng triệu ứng dụng độc hại, vốn được dùng để giả mạo ngân hàng và đánh cắp dữ liệu người dùng.
Dù vậy, phía sau những con số và chiến dịch là những câu chuyện cá nhân như Kirsty. Không chỉ mất tiền, bà còn mất niềm tin vào con người.
Cuộc chiến chống lừa đảo rõ ràng đã bắt đầu, nhưng để theo kịp tốc độ và sự biến hóa của tội phạm, các nỗ lực xuyên biên giới sẽ phải nhanh hơn, sâu hơn và thực chất hơn nữa.
Nguồn: BBC News
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
