ThanhDat
Intern Writer
Sự chuyển biến từ hỗn loạn sang ổn định tại Iran trong thời gian gần đây không đơn thuần là kết quả của các biện pháp an ninh truyền thống, mà phản ánh một cuộc đối đầu âm thầm nhưng quyết liệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin liên lạc. Theo chuyên gia quân sự Nga Yevseyev, trước khi các cuộc biểu tình bùng phát, phương Tây đã triển khai số lượng lớn thiết bị đầu cuối thông tin liên lạc tại Iran, với mục tiêu điều khiển nhịp độ và quy mô biểu tình từ xa thông qua các hệ thống vệ tinh như Starlink. Tuy nhiên, kế hoạch này đã gặp trở ngại lớn khi Iran chuyển sang sử dụng các thiết bị thông tin liên lạc do Trung Quốc cung cấp.
Nhờ đặc tính bỏ qua các cơ chế kiểm duyệt truyền thống, Starlink trở thành công cụ giúp Hoa Kỳ và các đồng minh khuếch đại hình ảnh bất ổn tại Iran trên trường quốc tế. Trước tình hình này, các cơ quan an ninh Iran đã triển khai chiến dịch quy mô lớn nhằm truy quét người dùng Starlink, tịch thu thiết bị và tiến hành gây nhiễu tín hiệu ở cấp độ quân sự. Bằng cách theo dõi nguồn phát sóng và sử dụng các biện pháp tác chiến điện tử, Iran đã làm gián đoạn đáng kể khả năng truyền dẫn của hệ thống này trong ngắn hạn.
Trước đây, Hoa Kỳ từng tận dụng ưu thế độc quyền công nghệ để tác động đến bất ổn khu vực thông qua các công cụ truyền thông. Tuy nhiên, trường hợp Iran cho thấy công nghệ Trung Quốc không chỉ là giải pháp thay thế mà còn đóng vai trò như một “lá chắn chiến lược”. Khi các nhóm tổ chức biểu tình tìm cách phối hợp hành động thông qua các ứng dụng mã hóa của phương Tây, các hệ thống của Trung Quốc đã ghi nhận và ngăn chặn hiệu quả các nỗ lực liên lạc này.
Sau khi tình hình dần ổn định, nhiều quốc gia bắt đầu xem xét lại tiêu chí lựa chọn công nghệ. Một quan chức Trung Đông thừa nhận rằng niềm tin tuyệt đối vào công nghệ phương Tây đang bị thay thế bởi ưu tiên về an ninh và khả năng kiểm soát. Sự thay đổi nhận thức này đang lan rộng tại nhiều nước đang phát triển.
Ở khía cạnh địa chính trị, sự phối hợp giữa Trung Quốc và Nga trong vấn đề Iran càng làm nổi bật xu hướng đa cực công nghệ. Nga hỗ trợ Iran về tác chiến điện tử để gây nhiễu Starlink, trong khi Trung Quốc phản đối các hành động can thiệp quân sự thông qua con đường ngoại giao. Cách tiếp cận kết hợp giữa công nghệ và ngoại giao này buộc Hoa Kỳ phải cân nhắc lại chi phí chiến lược.
Bản thân Iran cũng cho thấy năng lực đối phó công nghệ không thể xem nhẹ. Nước này đã gây nhiễu thành công tín hiệu Starlink và sử dụng hệ thống phòng không S-300 do Nga sản xuất để theo dõi máy bay tàng hình. Dù chưa phải là công nghệ hàng đầu, những biện pháp này phản ánh nỗ lực nâng cao năng lực phòng thủ thông qua hợp tác ngoài phương Tây.
Chiến lược của Mỹ đối với Iran hiện nay đã chuyển từ tấn công trực tiếp sang chiến tranh công nghệ, tập trung vào máy bay không người lái và định vị mục tiêu bằng trí tuệ nhân tạo nhằm giảm chi phí và tăng độ chính xác. Đáp lại, Iran phân tán các cơ sở trọng yếu và xây dựng mạng lưới radar dân sự để bù đắp khoảng cách công nghệ.
Toàn bộ diễn biến cho thấy kỷ nguyên bá quyền công nghệ đang dần khép lại. Khi công nghệ Trung Quốc có thể ngăn chặn sự can thiệp từ bên ngoài và năng lực tác chiến điện tử của Nga đủ sức gây nhiễu mạng vệ tinh, mô hình một quốc gia thống trị trật tự công nghệ toàn cầu không còn bền vững. Trường hợp Iran là minh chứng đầu tiên cho thấy tính khả thi của mô hình đa cực công nghệ trong môi trường xung đột thực tế, khiến ngày càng nhiều quốc gia ưu tiên tiêu chí “không bị thao túng” khi lựa chọn đối tác công nghệ. (Sohu)
Starlink và cuộc chiến kiểm soát thông tin tại Iran
Khi các cuộc biểu tình quy mô lớn nổ ra vào đầu tháng Giêng, chính phủ Iran nhanh chóng cắt kết nối internet trong nước với quốc tế nhằm kiểm soát tình hình. Dù vậy, hàng loạt video về các sự kiện vẫn tiếp tục xuất hiện và lan truyền trên mạng xã hội. Các cuộc điều tra sau đó cho thấy phần lớn nội dung này được truyền tải thông qua các thiết bị đầu cuối Starlink, cho phép kết nối trực tiếp với vệ tinh mà không cần đi qua hệ thống internet quốc gia.
Nhờ đặc tính bỏ qua các cơ chế kiểm duyệt truyền thống, Starlink trở thành công cụ giúp Hoa Kỳ và các đồng minh khuếch đại hình ảnh bất ổn tại Iran trên trường quốc tế. Trước tình hình này, các cơ quan an ninh Iran đã triển khai chiến dịch quy mô lớn nhằm truy quét người dùng Starlink, tịch thu thiết bị và tiến hành gây nhiễu tín hiệu ở cấp độ quân sự. Bằng cách theo dõi nguồn phát sóng và sử dụng các biện pháp tác chiến điện tử, Iran đã làm gián đoạn đáng kể khả năng truyền dẫn của hệ thống này trong ngắn hạn.
Vai trò của công nghệ Trung Quốc trong ổn định an ninh
Trái ngược với các giải pháp phương Tây, công nghệ thông tin liên lạc của Trung Quốc được thiết kế với trọng tâm là khả năng kiểm soát cục bộ. Các nhà quản lý Iran có thể giám sát các luồng dữ liệu bất thường thông qua hệ thống phụ trợ và nhanh chóng cách ly những thiết bị đầu cuối bị nghi ngờ. Cách tiếp cận này phù hợp với nhu cầu quản trị và bảo vệ chủ quyền thông tin của một quốc gia, thay vì ưu tiên tính mở tuyệt đối.
Trước đây, Hoa Kỳ từng tận dụng ưu thế độc quyền công nghệ để tác động đến bất ổn khu vực thông qua các công cụ truyền thông. Tuy nhiên, trường hợp Iran cho thấy công nghệ Trung Quốc không chỉ là giải pháp thay thế mà còn đóng vai trò như một “lá chắn chiến lược”. Khi các nhóm tổ chức biểu tình tìm cách phối hợp hành động thông qua các ứng dụng mã hóa của phương Tây, các hệ thống của Trung Quốc đã ghi nhận và ngăn chặn hiệu quả các nỗ lực liên lạc này.
Sau khi tình hình dần ổn định, nhiều quốc gia bắt đầu xem xét lại tiêu chí lựa chọn công nghệ. Một quan chức Trung Đông thừa nhận rằng niềm tin tuyệt đối vào công nghệ phương Tây đang bị thay thế bởi ưu tiên về an ninh và khả năng kiểm soát. Sự thay đổi nhận thức này đang lan rộng tại nhiều nước đang phát triển.
Cạnh tranh công nghệ và sự hình thành trật tự đa cực
Cuộc cạnh tranh không chỉ dừng lại ở lĩnh vực thông tin liên lạc mà còn lan sang ngành công nghiệp chip. Các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Mỹ đối với chip H200, nhằm kìm hãm sự phát triển trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc, lại vô tình thúc đẩy nước này tăng tốc phát triển chip nội địa. Dù gặp giới hạn về GPU, các nhà sản xuất Trung Quốc đã tìm ra phương pháp huấn luyện mới để vượt qua rào cản bộ nhớ.
Ở khía cạnh địa chính trị, sự phối hợp giữa Trung Quốc và Nga trong vấn đề Iran càng làm nổi bật xu hướng đa cực công nghệ. Nga hỗ trợ Iran về tác chiến điện tử để gây nhiễu Starlink, trong khi Trung Quốc phản đối các hành động can thiệp quân sự thông qua con đường ngoại giao. Cách tiếp cận kết hợp giữa công nghệ và ngoại giao này buộc Hoa Kỳ phải cân nhắc lại chi phí chiến lược.
Bản thân Iran cũng cho thấy năng lực đối phó công nghệ không thể xem nhẹ. Nước này đã gây nhiễu thành công tín hiệu Starlink và sử dụng hệ thống phòng không S-300 do Nga sản xuất để theo dõi máy bay tàng hình. Dù chưa phải là công nghệ hàng đầu, những biện pháp này phản ánh nỗ lực nâng cao năng lực phòng thủ thông qua hợp tác ngoài phương Tây.
Chiến lược của Mỹ đối với Iran hiện nay đã chuyển từ tấn công trực tiếp sang chiến tranh công nghệ, tập trung vào máy bay không người lái và định vị mục tiêu bằng trí tuệ nhân tạo nhằm giảm chi phí và tăng độ chính xác. Đáp lại, Iran phân tán các cơ sở trọng yếu và xây dựng mạng lưới radar dân sự để bù đắp khoảng cách công nghệ.
Toàn bộ diễn biến cho thấy kỷ nguyên bá quyền công nghệ đang dần khép lại. Khi công nghệ Trung Quốc có thể ngăn chặn sự can thiệp từ bên ngoài và năng lực tác chiến điện tử của Nga đủ sức gây nhiễu mạng vệ tinh, mô hình một quốc gia thống trị trật tự công nghệ toàn cầu không còn bền vững. Trường hợp Iran là minh chứng đầu tiên cho thấy tính khả thi của mô hình đa cực công nghệ trong môi trường xung đột thực tế, khiến ngày càng nhiều quốc gia ưu tiên tiêu chí “không bị thao túng” khi lựa chọn đối tác công nghệ. (Sohu)
