ThanhDat
Intern Writer
Có người từng đặt câu hỏi: nếu Hoa Kỳ triển khai toàn bộ 11 tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân cùng lúc, ai có thể ngăn chặn được lực lượng này? Một số chuyên gia và truyền thông Nga đã đưa ra câu trả lời khá thẳng thắn: chỉ có một quốc gia có khả năng làm điều đó, và đó là Nga.
Nhận định này nghe có vẻ đầy tự tin, thậm chí táo bạo, khi đối thủ được nhắc tới là hải quân mạnh nhất thế giới. Tuy nhiên, để hiểu vì sao Nga có thể đưa ra tuyên bố như vậy, cần nhìn sâu vào cách nước này tiếp cận chiến tranh hải quân hiện đại, cũng như những “lá bài” chiến lược mà họ đang nắm giữ.
Bản thân kịch bản này giống một phép thử giả định về sức mạnh tối đa của Hải quân Mỹ hơn là một tình huống chiến tranh thực tế. Ngay cả khi điều đó xảy ra, việc đối đầu trực tiếp theo kiểu “tàu chiến đấu tàu” cũng không còn phản ánh đúng bản chất chiến tranh hiện đại. Ngày nay, xung đột trên biển là sự đối đầu giữa các hệ thống tác chiến tổng hợp, không chỉ là số lượng hay kích thước chiến hạm.
Trọng tâm của chiến lược này là các loại vũ khí chống tàu sân bay có tốc độ cao, tầm bắn xa và khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ hiện đại. Tiêu biểu là tên lửa siêu thanh Kinzhal, được phóng từ máy bay MiG-31, với tốc độ được cho là vượt Mach 10, khiến các hệ thống phòng không trên tàu chiến hiện nay rất khó đánh chặn. Bên cạnh đó là tên lửa siêu thanh Zircon phóng từ biển, cùng nhiều loại tên lửa chống hạm hạng nặng phóng từ mặt đất và trên không.
Những vũ khí này không hoạt động đơn lẻ mà tạo thành một mạng lưới tấn công đa hướng, dày đặc, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với các nhóm tác chiến tàu sân bay nếu chúng tiến vào phạm vi tấn công của Nga.
Ngoài ra, Nga còn sở hữu kho vũ khí hạt nhân khổng lồ, tương đương với Hoa Kỳ. Đáng chú ý là tên lửa đạn đạo Bulava phóng từ tàu ngầm, được trang bị trên các tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Borei. Trong kịch bản xung đột leo thang thành chiến tranh toàn diện, ưu thế của vũ khí thông thường sẽ trở nên không còn ý nghĩa. Chính trạng thái cân bằng hạt nhân dựa trên nguyên tắc “hủy diệt lẫn nhau được đảm bảo” mới là ranh giới đỏ căn bản nhất ngăn cản xung đột trực tiếp giữa các cường quốc.
Sự tự tin của Nga còn đến từ điều kiện địa lý và quân sự đặc thù. Phần lớn lãnh thổ chiến lược của Nga nằm sâu trong lục địa, buộc tàu sân bay Mỹ phải tiến vào những khu vực như Bắc Đại Tây Dương, Biển Baltic hoặc Tây Bắc Thái Bình Dương để tạo ra mối đe dọa thực sự. Đây cũng chính là những khu vực được Nga bảo vệ dày đặc nhất bằng hệ thống phòng không và chống hạm từ đất liền.
Nga cũng thừa hưởng gần như toàn bộ học thuyết và hệ thống phát triển vũ khí chống hạm hạng nặng từ Liên Xô, đồng thời tiếp tục nâng cấp bằng các công nghệ siêu thanh hiện đại. Cùng với chính sách sử dụng vũ khí hạt nhân mang tính cứng rắn và ít rõ ràng hơn, điều này tạo ra một “giới hạn” đáng gờm cho mọi đối thủ dựa chủ yếu vào sức mạnh thông thường.
Một cách khách quan, không chỉ riêng Nga mà nhiều cường quốc quân sự khác cũng có năng lực “ngăn chặn khu vực” khiến tàu sân bay Mỹ phải dè chừng. Tuy nhiên, điểm khác biệt của Nga nằm ở chuỗi năng lực chống tàu sân bay gần như hoàn chỉnh, trải dài từ tên lửa chống hạm chiến thuật cho tới vũ khí hạt nhân chiến lược, cùng với truyền thống đối đầu quân sự mạnh mẽ và ngưỡng xung đột thấp hơn.
Trong bối cảnh răn đe hạt nhân toàn cầu, không có loại vũ khí nào là bất khả chiến bại. Tàu sân bay vẫn là biểu tượng và công cụ thể hiện sức mạnh toàn cầu của Hoa Kỳ, nhưng trước sự phát triển của các công nghệ chống hạm ngày càng tinh vi, chúng cũng không phải là ngoại lệ trước nguy cơ bị tổn thương. (Sohu)
Nhận định này nghe có vẻ đầy tự tin, thậm chí táo bạo, khi đối thủ được nhắc tới là hải quân mạnh nhất thế giới. Tuy nhiên, để hiểu vì sao Nga có thể đưa ra tuyên bố như vậy, cần nhìn sâu vào cách nước này tiếp cận chiến tranh hải quân hiện đại, cũng như những “lá bài” chiến lược mà họ đang nắm giữ.
Kịch bản 11 tàu sân bay chỉ mang tính giả định
Trước hết, cần làm rõ rằng việc Hoa Kỳ triển khai đồng thời toàn bộ 11 tàu sân bay hạt nhân chủ yếu là một kịch bản mang tính răn đe lý thuyết. Trong thực tế, các yếu tố như bảo trì, huấn luyện thủy thủ đoàn và nghĩa vụ triển khai toàn cầu khiến khả năng huy động toàn bộ hạm đội tàu sân bay cùng lúc gần như không thể xảy ra.
Bản thân kịch bản này giống một phép thử giả định về sức mạnh tối đa của Hải quân Mỹ hơn là một tình huống chiến tranh thực tế. Ngay cả khi điều đó xảy ra, việc đối đầu trực tiếp theo kiểu “tàu chiến đấu tàu” cũng không còn phản ánh đúng bản chất chiến tranh hiện đại. Ngày nay, xung đột trên biển là sự đối đầu giữa các hệ thống tác chiến tổng hợp, không chỉ là số lượng hay kích thước chiến hạm.
Chiến lược A2/AD và vũ khí chống tàu sân bay của Nga
Nga hiểu rõ rằng họ không thể cạnh tranh với Hoa Kỳ về số lượng tàu sân bay hay quy mô hạm đội viễn dương. Thay vì chạy đua theo điểm mạnh của đối phương, Moscow lựa chọn phát triển chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/AD), nhằm ngăn cản hoặc khiến đối phương phải trả giá rất đắt nếu tiến sâu vào khu vực mà Nga coi là “lãnh địa” của mình.
Trọng tâm của chiến lược này là các loại vũ khí chống tàu sân bay có tốc độ cao, tầm bắn xa và khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ hiện đại. Tiêu biểu là tên lửa siêu thanh Kinzhal, được phóng từ máy bay MiG-31, với tốc độ được cho là vượt Mach 10, khiến các hệ thống phòng không trên tàu chiến hiện nay rất khó đánh chặn. Bên cạnh đó là tên lửa siêu thanh Zircon phóng từ biển, cùng nhiều loại tên lửa chống hạm hạng nặng phóng từ mặt đất và trên không.
Những vũ khí này không hoạt động đơn lẻ mà tạo thành một mạng lưới tấn công đa hướng, dày đặc, gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với các nhóm tác chiến tàu sân bay nếu chúng tiến vào phạm vi tấn công của Nga.
Tàu ngầm, răn đe hạt nhân và lợi thế địa lý
Một trụ cột khác trong năng lực đối phó tàu sân bay của Nga là hạm đội tàu ngầm tấn công, đặc biệt là lớp Yasen. Các tàu ngầm này nổi tiếng với độ tàng hình cao và hỏa lực mạnh, có thể âm thầm bám theo, theo dõi và tung đòn tấn công bất ngờ vào các nhóm tàu sân bay. Trên đại dương rộng lớn, những “bóng ma dưới nước” này luôn là mối đe dọa thường trực đối với hải quân Mỹ.
Ngoài ra, Nga còn sở hữu kho vũ khí hạt nhân khổng lồ, tương đương với Hoa Kỳ. Đáng chú ý là tên lửa đạn đạo Bulava phóng từ tàu ngầm, được trang bị trên các tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Borei. Trong kịch bản xung đột leo thang thành chiến tranh toàn diện, ưu thế của vũ khí thông thường sẽ trở nên không còn ý nghĩa. Chính trạng thái cân bằng hạt nhân dựa trên nguyên tắc “hủy diệt lẫn nhau được đảm bảo” mới là ranh giới đỏ căn bản nhất ngăn cản xung đột trực tiếp giữa các cường quốc.
Sự tự tin của Nga còn đến từ điều kiện địa lý và quân sự đặc thù. Phần lớn lãnh thổ chiến lược của Nga nằm sâu trong lục địa, buộc tàu sân bay Mỹ phải tiến vào những khu vực như Bắc Đại Tây Dương, Biển Baltic hoặc Tây Bắc Thái Bình Dương để tạo ra mối đe dọa thực sự. Đây cũng chính là những khu vực được Nga bảo vệ dày đặc nhất bằng hệ thống phòng không và chống hạm từ đất liền.
Nga cũng thừa hưởng gần như toàn bộ học thuyết và hệ thống phát triển vũ khí chống hạm hạng nặng từ Liên Xô, đồng thời tiếp tục nâng cấp bằng các công nghệ siêu thanh hiện đại. Cùng với chính sách sử dụng vũ khí hạt nhân mang tính cứng rắn và ít rõ ràng hơn, điều này tạo ra một “giới hạn” đáng gờm cho mọi đối thủ dựa chủ yếu vào sức mạnh thông thường.
Một cách khách quan, không chỉ riêng Nga mà nhiều cường quốc quân sự khác cũng có năng lực “ngăn chặn khu vực” khiến tàu sân bay Mỹ phải dè chừng. Tuy nhiên, điểm khác biệt của Nga nằm ở chuỗi năng lực chống tàu sân bay gần như hoàn chỉnh, trải dài từ tên lửa chống hạm chiến thuật cho tới vũ khí hạt nhân chiến lược, cùng với truyền thống đối đầu quân sự mạnh mẽ và ngưỡng xung đột thấp hơn.
Trong bối cảnh răn đe hạt nhân toàn cầu, không có loại vũ khí nào là bất khả chiến bại. Tàu sân bay vẫn là biểu tượng và công cụ thể hiện sức mạnh toàn cầu của Hoa Kỳ, nhưng trước sự phát triển của các công nghệ chống hạm ngày càng tinh vi, chúng cũng không phải là ngoại lệ trước nguy cơ bị tổn thương. (Sohu)
