Mr Bens
Intern Writer
Một câu hỏi gây tranh cãi cứ lặp lại sau vài năm: Trung Quốc chi hàng trăm triệu nhân dân tệ mỗi năm để nhập khẩu xe cứu hỏa, trong khi lại có thể đóng tàu sân bay. Vậy tại sao vẫn phải phụ thuộc nước ngoài cho một chiếc xe cứu hỏa? Nghe có vẻ hợp lý, nhưng xét kỹ thì đây là một phép so sánh lệch trọng tâm.
Tàu sân bay thuộc lĩnh vực quốc phòng và an ninh quốc gia, còn xe cứu hỏa là sản phẩm của thị trường thiết bị dân dụng, vận hành theo logic kinh tế công nghiệp. Hai lĩnh vực này có cơ chế phát triển hoàn toàn khác nhau, nên không thể đặt lên bàn cân theo cách đơn giản như vậy.
Phần lớn xe cứu hỏa sử dụng hàng ngày trong nước đều là sản phẩm nội địa. Tuy nhiên, một nhóm nhỏ thiết bị cao cấp như xe thang lớn, xe cứu hỏa sân bay hay xe sàn nâng trên không vẫn phải nhập khẩu với chi phí rất cao.
Năm 2021, Trung Quốc nhập 121 xe cứu hỏa từ Mỹ, Phần Lan, Đức và Thụy Điển với tổng chi phí 114 triệu USD (khoảng 2.850 tỷ VNĐ), tương đương khoảng 6,7 triệu nhân dân tệ mỗi chiếc. Một số xe thang cao cấp từ Phần Lan có giá hơn 20 triệu nhân dân tệ/chiếc (khoảng 70 tỷ VNĐ).
Mỗi năm chỉ nhập khoảng 100 chiếc, nhưng tổng chi phí tương đương hàng nghìn xe phổ thông. Đây là đặc thù của thị trường cao cấp, nơi giá trị đi kèm công nghệ và độ tin cậy.
Đặc biệt, các tòa nhà cao tầng thường nằm ở khu đô thị chật hẹp, nên xe vừa phải đạt độ cao lớn, vừa phải vận hành linh hoạt trong không gian hạn chế. Công nghệ này cần tích lũy lâu dài, không thể đạt được trong thời gian ngắn.
Một điểm nghẽn quan trọng là khung gầm. Xe cứu hỏa cao cấp yêu cầu khung gầm có độ ổn định, chống ăn mòn và chịu tải cực cao. Trong thời gian dài, Trung Quốc phụ thuộc vào nhập khẩu cho phân khúc này.
Hiện nay, tình hình đã cải thiện: 47,5% khung gầm được sản xuất trong nước, 23,5% là nhập khẩu lắp ráp nội địa, đưa tỷ lệ nhập khẩu xuống 29%. Dù chưa hoàn toàn tự chủ, xu hướng nội địa hóa đang rõ rệt.
Quy mô thị trường nhỏ cũng là rào cản lớn. Doanh số xe thang và xe cứu hộ cao cấp từng chỉ khoảng 200 chiếc/năm, nhiều dòng khác dưới 50 chiếc. Trong khi đó, một dây chuyền sản xuất chỉ cho ra 10–30 xe/năm. Việc đầu tư hàng trăm triệu USD (hàng nghìn tỷ VNĐ) để bán vài chục chiếc khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ.
Dù vậy, năm 2025 ghi nhận bước tiến đáng kể. Xe JP100 của Sany đạt kỷ lục Guinness với chiều cao phun nước 159,66 mét, vượt xa mức 120 mét của thiết bị hiện tại. Trong bối cảnh có hơn 5.000 tòa nhà trên 100 mét, đây là bước tiến quan trọng.
Zoomlion cũng phát triển xe sàn nâng 90 mét với khung gầm 5 trục, phục vụ cứu hộ các tòa nhà đến 30 tầng và đạt chứng nhận kỹ thuật quan trọng.
Song song, một hướng đi mới đang nổi lên là máy bay không người lái chữa cháy. Công nghệ này được đưa vào nhóm thiết bị chủ lực, ngang hàng với xe cứu hỏa. Hệ thống drone ZTX260 có thể phun chất chữa cháy ở độ cao 150 mét liên tục trong 1 giờ, mở ra khả năng vượt qua giới hạn của xe thang truyền thống.
Mô hình “kết hợp trên không – mặt đất” giúp mở rộng phạm vi cứu hộ, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Trong 8 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc ghi nhận 36.000 vụ cháy nhà cao tầng, vượt cả năm 2023. Cả nước có hơn 1 triệu nhà cao tầng và hơn 5.000 tòa nhà trên 100 mét.
Các chiến dịch kiểm tra an toàn quy mô lớn từ cuối năm 2025 đến đầu 2026 đã làm tăng mạnh nhu cầu nâng cấp thiết bị. Năm 2025, lực lượng cứu hỏa xử lý hơn 800.000 vụ cháy, cho thấy áp lực rất lớn.
Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách giữa công nghệ trình diễn và ứng dụng thực tế, bao gồm kiểm chứng độ tin cậy, giảm chi phí và hoàn thiện dịch vụ hậu mãi.
Giá xuất khẩu trung bình xe cứu hỏa Trung Quốc tăng từ 63.000 USD (khoảng 1,57 tỷ VNĐ) lên 102.000 USD (khoảng 2,55 tỷ VNĐ), trong khi giá nhập khẩu tăng từ 739.000 USD (khoảng 18,5 tỷ VNĐ) lên 898.000 USD (khoảng 22,4 tỷ VNĐ). Khoảng cách giá trị vẫn lớn, phản ánh chênh lệch công nghệ và thương hiệu.
Dù vậy, với khả năng huy động nhanh toàn bộ chuỗi sản xuất, Trung Quốc đang chuyển từ câu hỏi “có làm được không” sang “làm tốt đến mức nào”. Trong lĩnh vực thiết bị chữa cháy cao cấp, quá trình bắt kịp vẫn đang tăng tốc. (Sohu)
Tàu sân bay thuộc lĩnh vực quốc phòng và an ninh quốc gia, còn xe cứu hỏa là sản phẩm của thị trường thiết bị dân dụng, vận hành theo logic kinh tế công nghiệp. Hai lĩnh vực này có cơ chế phát triển hoàn toàn khác nhau, nên không thể đặt lên bàn cân theo cách đơn giản như vậy.
Trung Quốc vẫn phải nhập khẩu một số xe cứu hỏa cao cấp
Thực tế, Trung Quốc không hề thiếu năng lực sản xuất xe cứu hỏa. Năm 2024, nước này sản xuất khoảng 8.621 xe và con số vẫn đang tăng. Với các dòng phổ thông như xe chở nước, xe bọt và xe cứu hộ, doanh nghiệp nội địa chiếm ưu thế, thậm chí xuất khẩu mạnh sang châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.
Phần lớn xe cứu hỏa sử dụng hàng ngày trong nước đều là sản phẩm nội địa. Tuy nhiên, một nhóm nhỏ thiết bị cao cấp như xe thang lớn, xe cứu hỏa sân bay hay xe sàn nâng trên không vẫn phải nhập khẩu với chi phí rất cao.
Năm 2021, Trung Quốc nhập 121 xe cứu hỏa từ Mỹ, Phần Lan, Đức và Thụy Điển với tổng chi phí 114 triệu USD (khoảng 2.850 tỷ VNĐ), tương đương khoảng 6,7 triệu nhân dân tệ mỗi chiếc. Một số xe thang cao cấp từ Phần Lan có giá hơn 20 triệu nhân dân tệ/chiếc (khoảng 70 tỷ VNĐ).
Mỗi năm chỉ nhập khoảng 100 chiếc, nhưng tổng chi phí tương đương hàng nghìn xe phổ thông. Đây là đặc thù của thị trường cao cấp, nơi giá trị đi kèm công nghệ và độ tin cậy.
Rào cản công nghệ, thị trường và hướng đi mới
Xe cứu hỏa cao cấp không đơn giản là một chiếc xe lớn gắn bơm nước. Ví dụ, xe thang nâng phải hoạt động ổn định ở độ cao hàng chục tầng, chịu được lực nước áp suất cao và gió mạnh. Điều này đòi hỏi vật liệu siêu bền, hệ thống thủy lực chính xác và khung gầm cực kỳ ổn định.
Đặc biệt, các tòa nhà cao tầng thường nằm ở khu đô thị chật hẹp, nên xe vừa phải đạt độ cao lớn, vừa phải vận hành linh hoạt trong không gian hạn chế. Công nghệ này cần tích lũy lâu dài, không thể đạt được trong thời gian ngắn.
Một điểm nghẽn quan trọng là khung gầm. Xe cứu hỏa cao cấp yêu cầu khung gầm có độ ổn định, chống ăn mòn và chịu tải cực cao. Trong thời gian dài, Trung Quốc phụ thuộc vào nhập khẩu cho phân khúc này.
Hiện nay, tình hình đã cải thiện: 47,5% khung gầm được sản xuất trong nước, 23,5% là nhập khẩu lắp ráp nội địa, đưa tỷ lệ nhập khẩu xuống 29%. Dù chưa hoàn toàn tự chủ, xu hướng nội địa hóa đang rõ rệt.
Quy mô thị trường nhỏ cũng là rào cản lớn. Doanh số xe thang và xe cứu hộ cao cấp từng chỉ khoảng 200 chiếc/năm, nhiều dòng khác dưới 50 chiếc. Trong khi đó, một dây chuyền sản xuất chỉ cho ra 10–30 xe/năm. Việc đầu tư hàng trăm triệu USD (hàng nghìn tỷ VNĐ) để bán vài chục chiếc khiến doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ.
Dù vậy, năm 2025 ghi nhận bước tiến đáng kể. Xe JP100 của Sany đạt kỷ lục Guinness với chiều cao phun nước 159,66 mét, vượt xa mức 120 mét của thiết bị hiện tại. Trong bối cảnh có hơn 5.000 tòa nhà trên 100 mét, đây là bước tiến quan trọng.
Zoomlion cũng phát triển xe sàn nâng 90 mét với khung gầm 5 trục, phục vụ cứu hộ các tòa nhà đến 30 tầng và đạt chứng nhận kỹ thuật quan trọng.
Song song, một hướng đi mới đang nổi lên là máy bay không người lái chữa cháy. Công nghệ này được đưa vào nhóm thiết bị chủ lực, ngang hàng với xe cứu hỏa. Hệ thống drone ZTX260 có thể phun chất chữa cháy ở độ cao 150 mét liên tục trong 1 giờ, mở ra khả năng vượt qua giới hạn của xe thang truyền thống.
Mô hình “kết hợp trên không – mặt đất” giúp mở rộng phạm vi cứu hộ, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Trong 8 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc ghi nhận 36.000 vụ cháy nhà cao tầng, vượt cả năm 2023. Cả nước có hơn 1 triệu nhà cao tầng và hơn 5.000 tòa nhà trên 100 mét.
Các chiến dịch kiểm tra an toàn quy mô lớn từ cuối năm 2025 đến đầu 2026 đã làm tăng mạnh nhu cầu nâng cấp thiết bị. Năm 2025, lực lượng cứu hỏa xử lý hơn 800.000 vụ cháy, cho thấy áp lực rất lớn.
Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách giữa công nghệ trình diễn và ứng dụng thực tế, bao gồm kiểm chứng độ tin cậy, giảm chi phí và hoàn thiện dịch vụ hậu mãi.
Giá xuất khẩu trung bình xe cứu hỏa Trung Quốc tăng từ 63.000 USD (khoảng 1,57 tỷ VNĐ) lên 102.000 USD (khoảng 2,55 tỷ VNĐ), trong khi giá nhập khẩu tăng từ 739.000 USD (khoảng 18,5 tỷ VNĐ) lên 898.000 USD (khoảng 22,4 tỷ VNĐ). Khoảng cách giá trị vẫn lớn, phản ánh chênh lệch công nghệ và thương hiệu.
Dù vậy, với khả năng huy động nhanh toàn bộ chuỗi sản xuất, Trung Quốc đang chuyển từ câu hỏi “có làm được không” sang “làm tốt đến mức nào”. Trong lĩnh vực thiết bị chữa cháy cao cấp, quá trình bắt kịp vẫn đang tăng tốc. (Sohu)
