Trung Quốc đã quyết định hoãn kế hoạch phóng tàu thăm dò Hằng Nga 7 (Chang’e-7), một trong những sứ mệnh quan trọng nhất trong giai đoạn tiếp theo của chương trình thám hiểm Mặt Trăng nước này. Đáng chú ý, Hằng Nga 7 còn mang theo thiết bị khoa học do Nga chế tạo để nghiên cứu bụi Mặt Trăng tại khu vực cực nam.
Theo thông tin được hãng tin Tân Hoa Xã công bố hôm qua ngày 23/8, tên lửa đẩy Trường Chinh 5 Y14 (Long March 5 Y14) cùng tàu thăm dò Hằng Nga 7 đã trải qua quá trình đánh giá kỹ thuật trước chuyến bay. Kết quả cho thấy một số điều kiện hiện tại chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phóng, vì vậy kế hoạch được quyết định lùi lại để tiếp tục kiểm tra và xử lý các vấn đề kỹ thuật. Thời điểm phóng mới chưa được công bố.
Đây là một sự điều chỉnh đáng chú ý bởi Hằng Nga 7 là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn thứ tư của Chương trình thám hiểm Mặt Trăng Trung Quốc, với mục tiêu tiến hành khảo sát chi tiết khu vực cực nam Mặt Trăng. Khu vực này đang trở thành một trong những địa điểm được quan tâm nhất trong cuộc đua khám phá Mặt Trăng do tồn tại những vùng miệng hố gần như vĩnh viễn không nhận ánh sáng Mặt Trời, nơi các nhà khoa học cho rằng có thể chứa trữ lượng băng nước đáng kể.
Nếu có thể khai thác tại chỗ, băng nước không chỉ cung cấp nước cho các căn cứ Mặt Trăng trong tương lai mà còn có khả năng được phân tách thành hydro và oxy để phục vụ hệ thống duy trì sự sống hoặc sản xuất nhiên liệu tên lửa. Vì vậy, việc xác định chính xác sự tồn tại, phân bố và trữ lượng băng nước tại cực nam Mặt Trăng có ý nghĩa lớn đối với các chương trình xây dựng căn cứ lâu dài ngoài Trái Đất.
Hằng Nga 7 được thiết kế để mang theo nhiều thiết bị khoa học nhằm khảo sát địa hình, thành phần vật chất và môi trường không gian tại khu vực cực nam. Dữ liệu thu được cũng được kỳ vọng sẽ phục vụ cho kế hoạch xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) mà Trung Quốc đang thúc đẩy cùng các đối tác trong những năm tới.
Một chi tiết đáng chú ý khác là trên Hằng Nga 7 có thiết bị nghiên cứu bụi Mặt Trăng PmL do Nga phát triển. Đây là một phần trong chương trình hợp tác khoa học vũ trụ giữa Trung Quốc và Nga. Thiết bị được thiết kế để nghiên cứu đặc tính cũng như chuyển động của bụi ngay trong môi trường thực tế trên bề mặt Mặt Trăng.
Bụi Mặt Trăng là một trong những vấn đề kỹ thuật đáng quan tâm đối với các sứ mệnh dài hạn. Các hạt bụi cực nhỏ, có tính mài mòn và có thể bị tích điện do môi trường không gian. Chúng có khả năng bám lên thiết bị, ảnh hưởng tới các cơ cấu cơ khí, hệ thống quang học, bộ tản nhiệt và thậm chí gây nguy hiểm cho phi hành gia. Do đó, việc hiểu rõ đặc tính của bụi Mặt Trăng sẽ đặc biệt quan trọng nếu con người muốn thiết lập những cơ sở hoạt động lâu dài trên bề mặt thiên thể này.
Việc Hằng Nga 7 bị trì hoãn đồng nghĩa kế hoạch nghiên cứu của phía Nga cũng phải điều chỉnh. Thiết bị PmL sẽ cần tiếp tục được bảo quản, bảo dưỡng và kiểm tra trong thời gian chờ lịch phóng mới. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu Trung Quốc và Nga hợp tác trong nghiên cứu Mặt Trăng. Hai bên trước đó đã tiến hành trao đổi và nghiên cứu các mẫu đất đá Mặt Trăng thu được từ Hằng Nga 5 (Chang’e-5) của Trung Quốc và Luna 16 của Liên Xô.
Với một nhiệm vụ thăm dò không gian sâu có giá trị lớn, việc trì hoãn thường an toàn hơn nhiều so với chấp nhận một rủi ro chưa được giải quyết. Sau khi phát hiện vấn đề, đội ngũ kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục kiểm tra tên lửa Trường Chinh 5 Y14 và tàu Hằng Nga 7, xác định nguyên nhân, thực hiện biện pháp khắc phục rồi tiến hành xác minh lại toàn bộ hệ thống trước khi xác lập lịch phóng mới.
Việc trì hoãn cũng diễn ra vào thời điểm cực nam Mặt Trăng đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh thám hiểm không gian quốc tế. Mỹ đang thúc đẩy chương trình Artemis với mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng, trong khi Ấn Độ, Nhật Bản cùng nhiều quốc gia và doanh nghiệp tư nhân cũng đang mở rộng các chương trình thăm dò Mặt Trăng. Đặc biệt, tiềm năng tồn tại băng nước khiến cực nam trở thành khu vực có giá trị khoa học và chiến lược rất lớn.
Đối với Trung Quốc, Hằng Nga 7 không phải một nhiệm vụ độc lập mà nằm trong một lộ trình dài hạn. Những dữ liệu thu được tại cực nam Mặt Trăng sẽ hỗ trợ việc lựa chọn địa điểm, đánh giá môi trường và chuẩn bị công nghệ cho Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế. Vì vậy, việc lùi lịch Hằng Nga 7 có thể tác động đến một số mốc thời gian tiếp theo, nhưng chưa có thông tin cho thấy Trung Quốc thay đổi mục tiêu tổng thể của chương trình.
Chương trình Hằng Nga đã trở thành một trong những trụ cột của chiến lược không gian Trung Quốc. Sau các nhiệm vụ thăm dò quỹ đạo và hạ cánh ban đầu, Hằng Nga 4 thực hiện chuyến hạ cánh lịch sử xuống mặt xa của Mặt Trăng, trong khi Hằng Nga 5 đưa mẫu vật Mặt Trăng trở về Trái Đất. Các nhiệm vụ tiếp theo đang chuyển trọng tâm sang cực nam và chuẩn bị cho khả năng xây dựng cơ sở nghiên cứu lâu dài.
Do đó, việc Hằng Nga 7 bị hoãn không đơn thuần là thay đổi lịch của một vụ phóng. Sứ mệnh này liên quan trực tiếp tới cuộc khảo sát cực nam Mặt Trăng, chương trình hợp tác không gian Trung Quốc - Nga và kế hoạch xây dựng một trạm nghiên cứu Mặt Trăng trong tương lai. Khi các vấn đề kỹ thuật được xử lý và lịch phóng mới được xác định, Hằng Nga 7 vẫn sẽ là một trong những sứ mệnh Mặt Trăng đáng chú ý nhất cần theo dõi trong chương trình không gian của Trung Quốc.
Theo thông tin được hãng tin Tân Hoa Xã công bố hôm qua ngày 23/8, tên lửa đẩy Trường Chinh 5 Y14 (Long March 5 Y14) cùng tàu thăm dò Hằng Nga 7 đã trải qua quá trình đánh giá kỹ thuật trước chuyến bay. Kết quả cho thấy một số điều kiện hiện tại chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phóng, vì vậy kế hoạch được quyết định lùi lại để tiếp tục kiểm tra và xử lý các vấn đề kỹ thuật. Thời điểm phóng mới chưa được công bố.
Đây là một sự điều chỉnh đáng chú ý bởi Hằng Nga 7 là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn thứ tư của Chương trình thám hiểm Mặt Trăng Trung Quốc, với mục tiêu tiến hành khảo sát chi tiết khu vực cực nam Mặt Trăng. Khu vực này đang trở thành một trong những địa điểm được quan tâm nhất trong cuộc đua khám phá Mặt Trăng do tồn tại những vùng miệng hố gần như vĩnh viễn không nhận ánh sáng Mặt Trời, nơi các nhà khoa học cho rằng có thể chứa trữ lượng băng nước đáng kể.
Nếu có thể khai thác tại chỗ, băng nước không chỉ cung cấp nước cho các căn cứ Mặt Trăng trong tương lai mà còn có khả năng được phân tách thành hydro và oxy để phục vụ hệ thống duy trì sự sống hoặc sản xuất nhiên liệu tên lửa. Vì vậy, việc xác định chính xác sự tồn tại, phân bố và trữ lượng băng nước tại cực nam Mặt Trăng có ý nghĩa lớn đối với các chương trình xây dựng căn cứ lâu dài ngoài Trái Đất.
Hằng Nga 7 được thiết kế để mang theo nhiều thiết bị khoa học nhằm khảo sát địa hình, thành phần vật chất và môi trường không gian tại khu vực cực nam. Dữ liệu thu được cũng được kỳ vọng sẽ phục vụ cho kế hoạch xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) mà Trung Quốc đang thúc đẩy cùng các đối tác trong những năm tới.
Một chi tiết đáng chú ý khác là trên Hằng Nga 7 có thiết bị nghiên cứu bụi Mặt Trăng PmL do Nga phát triển. Đây là một phần trong chương trình hợp tác khoa học vũ trụ giữa Trung Quốc và Nga. Thiết bị được thiết kế để nghiên cứu đặc tính cũng như chuyển động của bụi ngay trong môi trường thực tế trên bề mặt Mặt Trăng.
Bụi Mặt Trăng là một trong những vấn đề kỹ thuật đáng quan tâm đối với các sứ mệnh dài hạn. Các hạt bụi cực nhỏ, có tính mài mòn và có thể bị tích điện do môi trường không gian. Chúng có khả năng bám lên thiết bị, ảnh hưởng tới các cơ cấu cơ khí, hệ thống quang học, bộ tản nhiệt và thậm chí gây nguy hiểm cho phi hành gia. Do đó, việc hiểu rõ đặc tính của bụi Mặt Trăng sẽ đặc biệt quan trọng nếu con người muốn thiết lập những cơ sở hoạt động lâu dài trên bề mặt thiên thể này.
Việc Hằng Nga 7 bị trì hoãn đồng nghĩa kế hoạch nghiên cứu của phía Nga cũng phải điều chỉnh. Thiết bị PmL sẽ cần tiếp tục được bảo quản, bảo dưỡng và kiểm tra trong thời gian chờ lịch phóng mới. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu Trung Quốc và Nga hợp tác trong nghiên cứu Mặt Trăng. Hai bên trước đó đã tiến hành trao đổi và nghiên cứu các mẫu đất đá Mặt Trăng thu được từ Hằng Nga 5 (Chang’e-5) của Trung Quốc và Luna 16 của Liên Xô.
Vì sao Trung Quốc hoãn Hằng Nga 7?
Thông báo hiện chưa nêu cụ thể thành phần nào của hệ thống gặp vấn đề. Một nhiệm vụ không gian như Hằng Nga 7 bao gồm hàng loạt hệ thống phức tạp, từ tên lửa đẩy, tàu thăm dò, hệ thống điện và điều khiển cho tới cơ sở phóng, đo xa, theo dõi và liên lạc. Chỉ cần một thông số không đạt yêu cầu cũng có thể khiến lịch phóng phải thay đổi.Với một nhiệm vụ thăm dò không gian sâu có giá trị lớn, việc trì hoãn thường an toàn hơn nhiều so với chấp nhận một rủi ro chưa được giải quyết. Sau khi phát hiện vấn đề, đội ngũ kỹ thuật dự kiến sẽ tiếp tục kiểm tra tên lửa Trường Chinh 5 Y14 và tàu Hằng Nga 7, xác định nguyên nhân, thực hiện biện pháp khắc phục rồi tiến hành xác minh lại toàn bộ hệ thống trước khi xác lập lịch phóng mới.
Việc trì hoãn cũng diễn ra vào thời điểm cực nam Mặt Trăng đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh thám hiểm không gian quốc tế. Mỹ đang thúc đẩy chương trình Artemis với mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng, trong khi Ấn Độ, Nhật Bản cùng nhiều quốc gia và doanh nghiệp tư nhân cũng đang mở rộng các chương trình thăm dò Mặt Trăng. Đặc biệt, tiềm năng tồn tại băng nước khiến cực nam trở thành khu vực có giá trị khoa học và chiến lược rất lớn.
Đối với Trung Quốc, Hằng Nga 7 không phải một nhiệm vụ độc lập mà nằm trong một lộ trình dài hạn. Những dữ liệu thu được tại cực nam Mặt Trăng sẽ hỗ trợ việc lựa chọn địa điểm, đánh giá môi trường và chuẩn bị công nghệ cho Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế. Vì vậy, việc lùi lịch Hằng Nga 7 có thể tác động đến một số mốc thời gian tiếp theo, nhưng chưa có thông tin cho thấy Trung Quốc thay đổi mục tiêu tổng thể của chương trình.
Chương trình Hằng Nga đã trở thành một trong những trụ cột của chiến lược không gian Trung Quốc. Sau các nhiệm vụ thăm dò quỹ đạo và hạ cánh ban đầu, Hằng Nga 4 thực hiện chuyến hạ cánh lịch sử xuống mặt xa của Mặt Trăng, trong khi Hằng Nga 5 đưa mẫu vật Mặt Trăng trở về Trái Đất. Các nhiệm vụ tiếp theo đang chuyển trọng tâm sang cực nam và chuẩn bị cho khả năng xây dựng cơ sở nghiên cứu lâu dài.
Do đó, việc Hằng Nga 7 bị hoãn không đơn thuần là thay đổi lịch của một vụ phóng. Sứ mệnh này liên quan trực tiếp tới cuộc khảo sát cực nam Mặt Trăng, chương trình hợp tác không gian Trung Quốc - Nga và kế hoạch xây dựng một trạm nghiên cứu Mặt Trăng trong tương lai. Khi các vấn đề kỹ thuật được xử lý và lịch phóng mới được xác định, Hằng Nga 7 vẫn sẽ là một trong những sứ mệnh Mặt Trăng đáng chú ý nhất cần theo dõi trong chương trình không gian của Trung Quốc.
