Hư Trúc✔
Writer
Bất chấp các đòn trừng phạt công nghệ từ Washington, một báo cáo từ Mỹ ước tính các nhà sản xuất bán dẫn Trung Quốc đã kịp tích lũy 343 cỗ máy quang khắc cực tím sâu (DUV). Đáng chú ý, phần lớn trong số này có thể được tận dụng để tạo ra những con chip 7 nm tiên tiến.
Ước tính vừa được Trung tâm Công nghệ và Kỹ năng quản lý quốc gia (CTS) tại Mỹ công bố cho thấy, giai đoạn từ năm 2012 đến đầu năm 2026, các doanh nghiệp bán dẫn Trung Quốc đã mua khoảng 343 hệ thống DUV. Nhóm nghiên cứu gồm Nicholas Brown, cựu quan chức phụ trách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, cùng Saif Khan, cựu cố vấn chính sách công nghệ tại Nhà Trắng và Bộ Thương mại Mỹ, chỉ ra rằng khoảng 270 thiết bị trong số này có khả năng tham gia vào quy trình sản xuất chip tiến trình 7 nm.
Để ép những cỗ máy DUV làm được điều vốn thuộc về sân chơi của EUV, các công ty Trung Quốc phải chấp nhận đánh đổi nhiều yếu tố kỹ thuật và hiệu suất. Tuy nhiên, họ gần như không còn lựa chọn nào khác nếu muốn duy trì năng lực bán dẫn tự chủ. Nhận thấy rủi ro này, nhóm nghiên cứu đề xuất chính quyền Mỹ cấm hoàn toàn việc xuất khẩu máy DUV kiểu nhúng sang Trung Quốc, đồng thời siết chặt cả nguồn linh kiện thay thế lẫn dịch vụ bảo trì định kỳ cho các thiết bị đã lắp đặt. Lời kêu gọi này có nhiều điểm tương đồng với Đạo luật MATCH từng được các nghị sĩ Mỹ đưa ra hồi tháng 4.
Dữ liệu kinh doanh từ chính ASML cũng phản ánh cơn khát thiết bị chưa từng có từ đại lục. Trung Quốc từng chiếm tới 41% doanh số bán máy ròng của hãng tính theo địa điểm giao hàng trong năm 2024, duy trì ở mức 33% vào năm 2025. Phải sang nửa đầu năm 2026, con số này mới hạ nhiệt xuống 19% trong quý I và 14% ở quý II, đúng như những cảnh báo trước đó của hãng máy quang khắc Hà Lan.
Dù vậy, tính xác thực của bức tranh do CTS vẽ ra vẫn nhận về những ánh nhìn thận trọng. Chuyên trang công nghệ Tom's Hardware lưu ý rằng các ước tính cụ thể, đơn cử như việc Trung Quốc mua khoảng 90 máy DUV model NXT:1980i trong năm 2024 và thêm 89 máy vào năm 2025, hiện không thể kiểm chứng độc lập thông qua báo cáo tài chính chính thức của ASML. Nếu số liệu của CTS phản ánh đúng thực tế, các doanh nghiệp Trung Quốc đã thâu tóm phần lớn lượng máy DUV nhúng của ASML xuất xưởng, chiếm lần lượt 70% và 68% sản lượng toàn cầu trong hai năm đó. Bên cạnh kênh chính ngạch, dòng máy NXT:1980i còn xuất hiện tương đối phổ biến trên thị trường thiết bị cũ, mở thêm đường tiếp cận cho các xưởng đúc chip.
Tháng 7 vừa qua, The Information dẫn nguồn thạo tin cho hay quốc gia này đang bước vào giai đoạn sản xuất các hệ thống DUV nhúng tự phát triển, với kế hoạch giao hàng ngay trong năm nay. Dự án có sự góp sức của nhiều nhóm kỹ sư trong nước, bao gồm cả Shanghai Yuliangsheng Technology, một startup nhận hậu thuẫn từ nhà nước. Thiết bị này được chế tạo gần như hoàn toàn bằng linh kiện nội địa, chỉ phụ thuộc vào một số bộ phận trọng yếu nhập khẩu từ Nhật Bản.
Xa hơn nữa, tham vọng EUV cũng đã thành hình. Reuters vào cuối năm ngoái đưa tin Trung Quốc đã lắp ráp thành công một nguyên mẫu máy quang khắc EUV thử nghiệm có quy mô khổng lồ, choán gần hết diện tích của cả một nhà máy. Dù hệ thống này đã phát ra ánh sáng siêu cực tím theo yêu cầu kỹ thuật, việc cho ra đời những con chip hoàn chỉnh và hoạt động ổn định vẫn là thử thách mà quốc gia này chưa thể vượt qua ngay lập tức.
Ước tính vừa được Trung tâm Công nghệ và Kỹ năng quản lý quốc gia (CTS) tại Mỹ công bố cho thấy, giai đoạn từ năm 2012 đến đầu năm 2026, các doanh nghiệp bán dẫn Trung Quốc đã mua khoảng 343 hệ thống DUV. Nhóm nghiên cứu gồm Nicholas Brown, cựu quan chức phụ trách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, cùng Saif Khan, cựu cố vấn chính sách công nghệ tại Nhà Trắng và Bộ Thương mại Mỹ, chỉ ra rằng khoảng 270 thiết bị trong số này có khả năng tham gia vào quy trình sản xuất chip tiến trình 7 nm.
Lỗ hổng kiểm soát và phương án đánh đổi của Bắc Kinh
Trong bối cảnh không thể chạm tay vào máy quang khắc siêu cực tím (EUV) tối tân từ ASML – hãng sản xuất thiết bị chip lớn nhất thế giới tính theo vốn hóa, đặt trụ sở tại Hà Lan – Trung Quốc dồn toàn lực vào DUV. Báo cáo của CTS nhận định các biện pháp kiểm soát của Mỹ tồn tại kẽ hở lớn, bởi những cỗ máy vốn được mua danh chính ngôn thuận cho các tiến trình đời cũ hoàn toàn có thể được tùy biến để chạy tiến trình tinh vi hơn như 7 nm.Để ép những cỗ máy DUV làm được điều vốn thuộc về sân chơi của EUV, các công ty Trung Quốc phải chấp nhận đánh đổi nhiều yếu tố kỹ thuật và hiệu suất. Tuy nhiên, họ gần như không còn lựa chọn nào khác nếu muốn duy trì năng lực bán dẫn tự chủ. Nhận thấy rủi ro này, nhóm nghiên cứu đề xuất chính quyền Mỹ cấm hoàn toàn việc xuất khẩu máy DUV kiểu nhúng sang Trung Quốc, đồng thời siết chặt cả nguồn linh kiện thay thế lẫn dịch vụ bảo trì định kỳ cho các thiết bị đã lắp đặt. Lời kêu gọi này có nhiều điểm tương đồng với Đạo luật MATCH từng được các nghị sĩ Mỹ đưa ra hồi tháng 4.
Tỷ trọng mua sắm áp đảo và dấu hỏi về độ xác thực
Dữ liệu kinh doanh từ chính ASML cũng phản ánh cơn khát thiết bị chưa từng có từ đại lục. Trung Quốc từng chiếm tới 41% doanh số bán máy ròng của hãng tính theo địa điểm giao hàng trong năm 2024, duy trì ở mức 33% vào năm 2025. Phải sang nửa đầu năm 2026, con số này mới hạ nhiệt xuống 19% trong quý I và 14% ở quý II, đúng như những cảnh báo trước đó của hãng máy quang khắc Hà Lan.
Dù vậy, tính xác thực của bức tranh do CTS vẽ ra vẫn nhận về những ánh nhìn thận trọng. Chuyên trang công nghệ Tom's Hardware lưu ý rằng các ước tính cụ thể, đơn cử như việc Trung Quốc mua khoảng 90 máy DUV model NXT:1980i trong năm 2024 và thêm 89 máy vào năm 2025, hiện không thể kiểm chứng độc lập thông qua báo cáo tài chính chính thức của ASML. Nếu số liệu của CTS phản ánh đúng thực tế, các doanh nghiệp Trung Quốc đã thâu tóm phần lớn lượng máy DUV nhúng của ASML xuất xưởng, chiếm lần lượt 70% và 68% sản lượng toàn cầu trong hai năm đó. Bên cạnh kênh chính ngạch, dòng máy NXT:1980i còn xuất hiện tương đối phổ biến trên thị trường thiết bị cũ, mở thêm đường tiếp cận cho các xưởng đúc chip.
Tự chủ công nghệ: Canh bạc DUV nội địa và nguyên mẫu EUV
Bị bủa vây bởi các lệnh cấm vận nhắm vào cả máy EUV lẫn DUV, ngành bán dẫn Trung Quốc đang tự mở lối đi riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn máy móc bên ngoài.Tháng 7 vừa qua, The Information dẫn nguồn thạo tin cho hay quốc gia này đang bước vào giai đoạn sản xuất các hệ thống DUV nhúng tự phát triển, với kế hoạch giao hàng ngay trong năm nay. Dự án có sự góp sức của nhiều nhóm kỹ sư trong nước, bao gồm cả Shanghai Yuliangsheng Technology, một startup nhận hậu thuẫn từ nhà nước. Thiết bị này được chế tạo gần như hoàn toàn bằng linh kiện nội địa, chỉ phụ thuộc vào một số bộ phận trọng yếu nhập khẩu từ Nhật Bản.
Xa hơn nữa, tham vọng EUV cũng đã thành hình. Reuters vào cuối năm ngoái đưa tin Trung Quốc đã lắp ráp thành công một nguyên mẫu máy quang khắc EUV thử nghiệm có quy mô khổng lồ, choán gần hết diện tích của cả một nhà máy. Dù hệ thống này đã phát ra ánh sáng siêu cực tím theo yêu cầu kỹ thuật, việc cho ra đời những con chip hoàn chỉnh và hoạt động ổn định vẫn là thử thách mà quốc gia này chưa thể vượt qua ngay lập tức.
