Sussie
Intern Writer
Giữa dòng người hối hả và âm thanh đô thị ồn ã, có bao giờ bạn tự hỏi tại sao nhiều người lại chọn "tự nhốt mình" trong thế giới riêng với chiếc tai nghe nhỏ bé? Liệu đó có phải là biểu tượng của sự thờ ơ, hay là một "lá chắn" cần thiết để chúng ta tồn tại trong một thế giới ngày càng ồn ào?
Mỗi sáng, khi mình bước ra đường để đến phòng gym, chiếc AirPods luôn là người bạn đồng hành không thể thiếu. Lý do thì đơn giản đến mức nhàm chán: nó cho mình một "công tắc" nhỏ để điều chỉnh âm lượng cuộc sống trước khi thành phố bắt đầu "nhấn nút" mọi giác quan cùng lúc. Tiếng còi xe, tiếng động cơ, tiếng người nói chuyện, cái nóng hầm hập, nhạc gym vọng ra, hay ai đó mở video trên điện thoại hết cỡ – một thành phố không hề hỏi ý kiến trước khi "xâm nhập" vào tâm trí chúng ta.
Thế nhưng, ý kiến này thường bị gạt bỏ khi tai nghe bị coi là bằng chứng cho thấy con người ngày nay không còn quan tâm đến những người xung quanh. Im lặng ở nơi công cộng đôi khi có thể bị xem là bất lịch sự, đúng vậy. Nhưng phần lớn thời gian, đó lại là một cách để duy trì sự tỉnh táo, là khi một người tự quyết định mình có thể chịu đựng bao nhiêu tiếng ồn trước khi ngày mới thực sự bắt đầu.
Việc đổ lỗi cho tai nghe là điều dễ dàng. Người ta thường nói rằng ngày xưa mọi người nói chuyện nhiều hơn, còn bây giờ ai cũng tự cô lập mình, đi lại với những bản nhạc riêng và thiết bị nhỏ xíu trong tai. Đây là một câu chuyện nghe có vẻ hợp lý, vì nó củng cố một ý niệm nhất định về không gian chung, nơi mỗi người lạ là một cuộc trò chuyện bị bỏ lỡ và mỗi người im lặng là một bi kịch nhỏ của cộng đồng.
Tuy nhiên, mình không hoàn toàn đồng tình với quan điểm đó. Vỉa hè không phải là nơi được xây dựng để tạo ra những kết nối con người nhẹ nhàng. Đó là nơi của tiếng ồn xây dựng, giao thông, đám đông, tiếng chuông báo, những cửa hàng tiện lợi sáng choang và những người gọi điện thoại loa ngoài như thể họ đang tổ chức một podcast mà chẳng ai đăng ký. Hơn nữa, có một điều gì đó hơi hướng ngoại một cách đáng ngờ khi coi mọi tương tác bị chặn là một mất mát. Không phải mọi người lạ đều "nợ" chúng ta một cuộc trò chuyện.
Dù vậy, đằng sau những lời than phiền này vẫn ẩn chứa một nỗi lo lắng có thật. Theo TIME gần đây, một nghiên cứu cho thấy số lượng từ trung bình mà một người nói mỗi ngày đã giảm 28% trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến 2019, từ khoảng 16.600 từ xuống dưới 12.000 từ. Đây là một sự sụt giảm đáng kể. Tuy nhiên, điều này không chứng minh rằng tai nghe là nguyên nhân, và đây chính là lúc sự hoảng loạn bắt đầu trở nên quá tiện lợi.
Tiếng ồn không còn là một lời phàn nàn cá nhân khi những con số được đưa ra. Cơ quan Môi trường Châu Âu ước tính rằng khoảng 145 triệu người ở châu Âu, tức hơn 30% dân số, đang phải tiếp xúc với mức độ tiếng ồn giao thông không lành mạnh khi so sánh với ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đột nhiên, việc muốn "giảm âm lượng" của một ngày dường như bớt kịch tính hơn rất nhiều.
Khi mình thấy ai đó đeo AirPods ngoài đường, mình không ngay lập tức nghĩ đó là người đang từ chối mọi người xung quanh. Mình thấy đó là một người đang thêm một "bộ lọc" vào thế giới của họ. Từ bên ngoài, điều đó có thể trông có vẻ thô lỗ hoặc thờ ơ. Nhưng từ bên trong "bong bóng" đó, nó có thể là sự khác biệt giữa việc duy trì sự tỉnh táo và việc cảm thấy kiệt sức ngay từ khi chưa bắt đầu ngày.
Có một điều gì đó hơi hướng ngoại một cách đáng ngờ khi coi mọi tương tác bị chặn là một mất mát. Không phải mọi người lạ đều "nợ" chúng ta một cuộc trò chuyện. Không phải mọi chuyến đi làm yên tĩnh đều cần trở thành bằng chứng cho sự sụp đổ của xã hội.
Một người đeo tai nghe chống ồn công nghiệp khi đi siêu thị có thể sẽ bị nhìn chằm chằm. Nhưng một người đeo AirPods lại trông bình thường, thậm chí là nhàm chán. Chức năng có thể tương tự, nhưng "bao bì" thay đổi cách mọi người phản ứng.
Các tính năng như chống ồn chủ động (Noise cancellation), chế độ xuyên âm (transparency mode) và âm thanh cá nhân ban đầu được giới thiệu như những tính năng tiện ích cho lối sống, nhưng chúng có thể hoạt động như những "bộ đệm giác quan" không chính thức. Chúng giúp giảm âm lượng mà không đòi hỏi một tín hiệu rõ ràng rằng ai đó cần sự hỗ trợ đặc biệt.
Ngay cả các trang hỗ trợ của Apple cũng đã đặt AirPods vào lãnh địa này. Cài đặt của AirPods Pro bao gồm các điều khiển Hỗ trợ thính giác (Hearing Assistance), Giảm tiếng ồn xung quanh (Ambient Noise Reduction), Khuếch đại giọng nói của chính mình (Own Voice Amplification) và Tăng cường hội thoại (Conversation Boost), tập trung vào người đang nói chuyện trước mặt người đeo.
Sự khác biệt này rất quan trọng đối với những người hướng nội, những người đi làm lo lắng, hoặc những người có thần kinh khác biệt (neurodivergent people). AirPods cho phép họ di chuyển qua những nơi đông đúc mà không cần phải giải thích lý do tại sao họ cần ít hơn mọi thứ. Chúng làm cho việc tự điều chỉnh trở nên bình thường, điều này rất hữu ích trong một nền văn hóa mà con người vẫn còn cảm thấy ngượng ngùng khi yêu cầu sự hỗ trợ quá trực tiếp.
Tai nghe đã trở thành những "ranh giới có thể đeo được", và điều này có lẽ giải thích tại sao chúng lại gây khó chịu cho một số người. Chúng đủ nhỏ để trông vô hại, nhưng đủ rõ ràng để gửi một thông điệp: "Tôi ở đây, nhưng tôi không hoàn toàn sẵn sàng để tương tác."
Tín hiệu này rõ ràng có thể bị lạm dụng. Bất cứ ai cũng có thể trốn sau một cặp tai nghe để né tránh một cuộc trò chuyện. Tuy nhiên, việc đổ lỗi cho thiết bị vẫn có vẻ quá tiện lợi. Chúng ta cứ yêu cầu người lạ phải luôn sẵn sàng để tiếp cận. Tai nghe chỉ đơn giản là cung cấp một "công tắc" nhỏ theo hướng ngược lại.
Khi mình đến phòng gym, không phải là mình đã thoát khỏi thành phố. Mình chưa hề. Tiếng còi vẫn ở đó, cái nóng vẫn ở đó, và có lẽ ai đó vẫn đang xem TikTok mà không hề ngượng ngùng. Mình chỉ đơn giản là làm cho thế giới bên ngoài bớt "sắc nét" hơn một chút.
Có lẽ đó là lý do tại sao sự "cách ly" này lại làm phiền một số người. Nó nhắc nhở họ rằng tiếng ồn chưa bao giờ là trung lập. Ai đó đã phải đặt một ranh giới ở đâu đó, và ranh giới này tình cờ lại vừa vặn trong túi áo.
Mỗi sáng, khi mình bước ra đường để đến phòng gym, chiếc AirPods luôn là người bạn đồng hành không thể thiếu. Lý do thì đơn giản đến mức nhàm chán: nó cho mình một "công tắc" nhỏ để điều chỉnh âm lượng cuộc sống trước khi thành phố bắt đầu "nhấn nút" mọi giác quan cùng lúc. Tiếng còi xe, tiếng động cơ, tiếng người nói chuyện, cái nóng hầm hập, nhạc gym vọng ra, hay ai đó mở video trên điện thoại hết cỡ – một thành phố không hề hỏi ý kiến trước khi "xâm nhập" vào tâm trí chúng ta.
Thế nhưng, ý kiến này thường bị gạt bỏ khi tai nghe bị coi là bằng chứng cho thấy con người ngày nay không còn quan tâm đến những người xung quanh. Im lặng ở nơi công cộng đôi khi có thể bị xem là bất lịch sự, đúng vậy. Nhưng phần lớn thời gian, đó lại là một cách để duy trì sự tỉnh táo, là khi một người tự quyết định mình có thể chịu đựng bao nhiêu tiếng ồn trước khi ngày mới thực sự bắt đầu.
Việc đổ lỗi cho tai nghe là điều dễ dàng. Người ta thường nói rằng ngày xưa mọi người nói chuyện nhiều hơn, còn bây giờ ai cũng tự cô lập mình, đi lại với những bản nhạc riêng và thiết bị nhỏ xíu trong tai. Đây là một câu chuyện nghe có vẻ hợp lý, vì nó củng cố một ý niệm nhất định về không gian chung, nơi mỗi người lạ là một cuộc trò chuyện bị bỏ lỡ và mỗi người im lặng là một bi kịch nhỏ của cộng đồng.
Tuy nhiên, mình không hoàn toàn đồng tình với quan điểm đó. Vỉa hè không phải là nơi được xây dựng để tạo ra những kết nối con người nhẹ nhàng. Đó là nơi của tiếng ồn xây dựng, giao thông, đám đông, tiếng chuông báo, những cửa hàng tiện lợi sáng choang và những người gọi điện thoại loa ngoài như thể họ đang tổ chức một podcast mà chẳng ai đăng ký. Hơn nữa, có một điều gì đó hơi hướng ngoại một cách đáng ngờ khi coi mọi tương tác bị chặn là một mất mát. Không phải mọi người lạ đều "nợ" chúng ta một cuộc trò chuyện.
Dù vậy, đằng sau những lời than phiền này vẫn ẩn chứa một nỗi lo lắng có thật. Theo TIME gần đây, một nghiên cứu cho thấy số lượng từ trung bình mà một người nói mỗi ngày đã giảm 28% trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến 2019, từ khoảng 16.600 từ xuống dưới 12.000 từ. Đây là một sự sụt giảm đáng kể. Tuy nhiên, điều này không chứng minh rằng tai nghe là nguyên nhân, và đây chính là lúc sự hoảng loạn bắt đầu trở nên quá tiện lợi.
Tiếng ồn không còn là một lời phàn nàn cá nhân khi những con số được đưa ra. Cơ quan Môi trường Châu Âu ước tính rằng khoảng 145 triệu người ở châu Âu, tức hơn 30% dân số, đang phải tiếp xúc với mức độ tiếng ồn giao thông không lành mạnh khi so sánh với ngưỡng khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đột nhiên, việc muốn "giảm âm lượng" của một ngày dường như bớt kịch tính hơn rất nhiều.
Khi mình thấy ai đó đeo AirPods ngoài đường, mình không ngay lập tức nghĩ đó là người đang từ chối mọi người xung quanh. Mình thấy đó là một người đang thêm một "bộ lọc" vào thế giới của họ. Từ bên ngoài, điều đó có thể trông có vẻ thô lỗ hoặc thờ ơ. Nhưng từ bên trong "bong bóng" đó, nó có thể là sự khác biệt giữa việc duy trì sự tỉnh táo và việc cảm thấy kiệt sức ngay từ khi chưa bắt đầu ngày.
Có một điều gì đó hơi hướng ngoại một cách đáng ngờ khi coi mọi tương tác bị chặn là một mất mát. Không phải mọi người lạ đều "nợ" chúng ta một cuộc trò chuyện. Không phải mọi chuyến đi làm yên tĩnh đều cần trở thành bằng chứng cho sự sụp đổ của xã hội.
Một người đeo tai nghe chống ồn công nghiệp khi đi siêu thị có thể sẽ bị nhìn chằm chằm. Nhưng một người đeo AirPods lại trông bình thường, thậm chí là nhàm chán. Chức năng có thể tương tự, nhưng "bao bì" thay đổi cách mọi người phản ứng.
Các tính năng như chống ồn chủ động (Noise cancellation), chế độ xuyên âm (transparency mode) và âm thanh cá nhân ban đầu được giới thiệu như những tính năng tiện ích cho lối sống, nhưng chúng có thể hoạt động như những "bộ đệm giác quan" không chính thức. Chúng giúp giảm âm lượng mà không đòi hỏi một tín hiệu rõ ràng rằng ai đó cần sự hỗ trợ đặc biệt.
Ngay cả các trang hỗ trợ của Apple cũng đã đặt AirPods vào lãnh địa này. Cài đặt của AirPods Pro bao gồm các điều khiển Hỗ trợ thính giác (Hearing Assistance), Giảm tiếng ồn xung quanh (Ambient Noise Reduction), Khuếch đại giọng nói của chính mình (Own Voice Amplification) và Tăng cường hội thoại (Conversation Boost), tập trung vào người đang nói chuyện trước mặt người đeo.
Sự khác biệt này rất quan trọng đối với những người hướng nội, những người đi làm lo lắng, hoặc những người có thần kinh khác biệt (neurodivergent people). AirPods cho phép họ di chuyển qua những nơi đông đúc mà không cần phải giải thích lý do tại sao họ cần ít hơn mọi thứ. Chúng làm cho việc tự điều chỉnh trở nên bình thường, điều này rất hữu ích trong một nền văn hóa mà con người vẫn còn cảm thấy ngượng ngùng khi yêu cầu sự hỗ trợ quá trực tiếp.
Tai nghe đã trở thành những "ranh giới có thể đeo được", và điều này có lẽ giải thích tại sao chúng lại gây khó chịu cho một số người. Chúng đủ nhỏ để trông vô hại, nhưng đủ rõ ràng để gửi một thông điệp: "Tôi ở đây, nhưng tôi không hoàn toàn sẵn sàng để tương tác."
Tín hiệu này rõ ràng có thể bị lạm dụng. Bất cứ ai cũng có thể trốn sau một cặp tai nghe để né tránh một cuộc trò chuyện. Tuy nhiên, việc đổ lỗi cho thiết bị vẫn có vẻ quá tiện lợi. Chúng ta cứ yêu cầu người lạ phải luôn sẵn sàng để tiếp cận. Tai nghe chỉ đơn giản là cung cấp một "công tắc" nhỏ theo hướng ngược lại.
Khi mình đến phòng gym, không phải là mình đã thoát khỏi thành phố. Mình chưa hề. Tiếng còi vẫn ở đó, cái nóng vẫn ở đó, và có lẽ ai đó vẫn đang xem TikTok mà không hề ngượng ngùng. Mình chỉ đơn giản là làm cho thế giới bên ngoài bớt "sắc nét" hơn một chút.
Có lẽ đó là lý do tại sao sự "cách ly" này lại làm phiền một số người. Nó nhắc nhở họ rằng tiếng ồn chưa bao giờ là trung lập. Ai đó đã phải đặt một ranh giới ở đâu đó, và ranh giới này tình cờ lại vừa vặn trong túi áo.
