ThanhDat
Intern Writer
Hải quân Hoa Kỳ trong những năm gần đây đã đẩy mạnh phát triển các tàu mặt nước không người lái, đặc biệt vào năm 2021 khi L3Harris giới thiệu tàu thử nghiệm T38 Devil Ray. Trong các cuộc thử nghiệm trên biển tại eo biển Florida, T38 đạt tốc độ tối đa 71,5 hải lý/giờ, tương đương hơn 130 km/giờ, vượt trội rõ rệt so với tốc độ của tàu Type 022.
Trong khi đó, kể từ khi đi vào hoạt động năm 2004, tàu Type 022 chỉ đạt tốc độ tối đa khoảng 38 hải lý/giờ. T38 sử dụng động cơ tuabin khí kết hợp hệ thống đẩy bằng tia nước, có thân tàu nhẹ, dài khoảng 30 m và lượng giãn nước nhỏ, giúp đạt tốc độ rất cao. Tuy nhiên, mức tiêu thụ nhiên liệu lớn khiến tầm hoạt động ở tốc độ tối đa chỉ kéo dài vài giờ, không phù hợp cho các nhiệm vụ đường dài.
Tài liệu đấu thầu của Hải quân Mỹ cho thấy các tàu tương tự T38 được yêu cầu có khả năng phóng từ máy bay vận tải C-130. Thông báo ban hành mùa hè năm 2025 yêu cầu nguyên mẫu hoàn thiện trong vòng 18 tháng và bàn giao đầu năm 2027. Tuy nhiên, các dữ liệu công khai cho thấy vấn đề tầm hoạt động vẫn chưa được giải quyết. Khi T38 vượt eo biển vào tháng 7/2021, tốc độ trung bình đạt 61 hải lý/giờ và không mang tải trọng nặng. Trong chiến đấu thực tế, tốc độ này chắc chắn sẽ giảm khi mang theo tên lửa.
Về hệ thống đẩy, T38 sử dụng hai tuabin, tạo ra tiếng ồn lớn và dấu hiệu nhiệt rõ rệt, dễ bị phát hiện bởi sonar và cảm biến hồng ngoại. Ngược lại, hệ thống đẩy bằng tia nước của Type 022 vận hành êm hơn nhiều, âm thanh tương tự cá heo bơi, giúp nâng cao khả năng tàng hình.
Dữ liệu thử nghiệm cho thấy T38 chỉ có thể duy trì tốc độ tối đa khoảng 8 giờ trước khi buộc phải dừng lại. Trong khi đó, Type 022 có thiết kế mô-đun cho phép thay đổi nhiệm vụ linh hoạt, thích ứng với nhiều kịch bản tác chiến khác nhau.
Mỹ dự kiến trang bị cho T38 bốn tên lửa chống hạm NSM, mỗi tên lửa có tầm bắn 185 km, trọng lượng 400 kg, tốc độ cuối Mach 0,9 và dẫn đường hồng ngoại. Tuy nhiên, số lượng chỉ bốn tên lửa hạn chế khả năng tấn công bão hòa. Trong khi đó, mỗi tàu Type 022 mang tám tên lửa YJ-83 với tầm bắn hơn 150 km và radar dẫn đường chủ động. Khi toàn bộ biên đội phóng đồng loạt, mật độ hỏa lực dày đặc khiến hệ thống phòng không đối phương khó chống đỡ.
Các tàu mặt nước nhỏ thường tạo ra nhiều tiếng ồn khi khởi động và dễ bị phát hiện. T38 có ăng-ten liên lạc lớn và tiết diện phản xạ radar đáng kể. Ngược lại, Type 022 với thiết kế cửa sập răng cưa và kiến trúc dốc giúp giảm hơn 60% tiết diện radar. Trong cuộc tập trận tại Biển Hoa Đông năm 2023, Type 022 đã tiếp cận tàu chiến Mỹ ở khoảng cách 20 km mà không kích hoạt cảnh báo.
Về chi phí, mỗi tàu không người lái của Mỹ có giá khoảng 22 triệu USD (tương đương khoảng 550 tỷ VNĐ), trong khi cùng mức ngân sách có thể chế tạo ba tàu Type 022. Các mô phỏng cho thấy một biên đội 12 tàu không người lái của Mỹ có thể phóng 48 tên lửa, nhưng vẫn dễ bị vô hiệu hóa bởi các đòn tấn công tầm xa. Ngoài ra, các tàu này còn thiếu khả năng chống ngầm và tác chiến điện tử.
Mặc dù Mỹ đầu tư mạnh vào công nghệ tàng hình bằng sợi carbon, các yêu cầu liên lạc khiến T38 vẫn dễ bị phát hiện. Ngược lại, Type 022 đã được tối ưu toàn diện, từ thân tàu đến chi tiết nhỏ như cửa sổ, tạo nên hình ảnh “bóng ma” trên mặt biển. Các vấn đề về tầm hoạt động, phần mềm và sự cố va chạm trong quá trình thử nghiệm cho thấy dự án T38 còn nhiều hạn chế.
Dù sở hữu tốc độ cao và công nghệ mới, các tàu không người lái như T38 khó tạo ra mối đe dọa thực sự trước hệ thống phòng thủ nhiều lớp. Ưu thế về hỏa lực, tàng hình, chi phí và khả năng phối hợp khiến Type 022 vẫn giữ vai trò then chốt, và Biển Đông tiếp tục nằm trong tầm kiểm soát hiệu quả.
(Sohu)
Trong khi đó, kể từ khi đi vào hoạt động năm 2004, tàu Type 022 chỉ đạt tốc độ tối đa khoảng 38 hải lý/giờ. T38 sử dụng động cơ tuabin khí kết hợp hệ thống đẩy bằng tia nước, có thân tàu nhẹ, dài khoảng 30 m và lượng giãn nước nhỏ, giúp đạt tốc độ rất cao. Tuy nhiên, mức tiêu thụ nhiên liệu lớn khiến tầm hoạt động ở tốc độ tối đa chỉ kéo dài vài giờ, không phù hợp cho các nhiệm vụ đường dài.
So sánh tốc độ và khả năng cơ động thực tế
So với T38, thiết kế hai thân của Type 022 mang lại độ ổn định cao hơn. Động cơ diesel giúp tàu duy trì hoạt động liên tục trong nhiều ngày, cho phép cơ động linh hoạt tại Biển Hoa Đông và Biển Đông. Tốc độ cao của T38 chỉ phù hợp cho các cuộc tấn công tầm ngắn, còn trong không gian biển rộng lớn, tàu nhanh chóng cạn nhiên liệu và phải chờ tiếp tế hoặc cứu hộ, điều khó khả thi trong thực chiến.
Tài liệu đấu thầu của Hải quân Mỹ cho thấy các tàu tương tự T38 được yêu cầu có khả năng phóng từ máy bay vận tải C-130. Thông báo ban hành mùa hè năm 2025 yêu cầu nguyên mẫu hoàn thiện trong vòng 18 tháng và bàn giao đầu năm 2027. Tuy nhiên, các dữ liệu công khai cho thấy vấn đề tầm hoạt động vẫn chưa được giải quyết. Khi T38 vượt eo biển vào tháng 7/2021, tốc độ trung bình đạt 61 hải lý/giờ và không mang tải trọng nặng. Trong chiến đấu thực tế, tốc độ này chắc chắn sẽ giảm khi mang theo tên lửa.
Về hệ thống đẩy, T38 sử dụng hai tuabin, tạo ra tiếng ồn lớn và dấu hiệu nhiệt rõ rệt, dễ bị phát hiện bởi sonar và cảm biến hồng ngoại. Ngược lại, hệ thống đẩy bằng tia nước của Type 022 vận hành êm hơn nhiều, âm thanh tương tự cá heo bơi, giúp nâng cao khả năng tàng hình.
Dữ liệu thử nghiệm cho thấy T38 chỉ có thể duy trì tốc độ tối đa khoảng 8 giờ trước khi buộc phải dừng lại. Trong khi đó, Type 022 có thiết kế mô-đun cho phép thay đổi nhiệm vụ linh hoạt, thích ứng với nhiều kịch bản tác chiến khác nhau.
Mỹ dự kiến trang bị cho T38 bốn tên lửa chống hạm NSM, mỗi tên lửa có tầm bắn 185 km, trọng lượng 400 kg, tốc độ cuối Mach 0,9 và dẫn đường hồng ngoại. Tuy nhiên, số lượng chỉ bốn tên lửa hạn chế khả năng tấn công bão hòa. Trong khi đó, mỗi tàu Type 022 mang tám tên lửa YJ-83 với tầm bắn hơn 150 km và radar dẫn đường chủ động. Khi toàn bộ biên đội phóng đồng loạt, mật độ hỏa lực dày đặc khiến hệ thống phòng không đối phương khó chống đỡ.
Hỏa lực, chi phí và hiệu quả chiến trường
Tên lửa NSM yêu cầu mở cửa phóng, gây chậm trễ trong tác chiến. Khoảng thời gian này đủ để hệ thống vũ khí tầm gần HQ-10 phản ứng và đánh chặn. Trong môi trường chiến đấu thực tế, Mỹ có thể tính đến phương án thả T38 từ C-130 để tiến hành tác chiến du kích trên Biển Đông. Tuy nhiên, các hệ thống như YJ-12B triển khai trên các đảo, với tầm bắn 400 km, cùng máy bay cảnh báo sớm KJ-500, cho phép kiểm soát chặt chẽ toàn bộ khu vực.Các tàu mặt nước nhỏ thường tạo ra nhiều tiếng ồn khi khởi động và dễ bị phát hiện. T38 có ăng-ten liên lạc lớn và tiết diện phản xạ radar đáng kể. Ngược lại, Type 022 với thiết kế cửa sập răng cưa và kiến trúc dốc giúp giảm hơn 60% tiết diện radar. Trong cuộc tập trận tại Biển Hoa Đông năm 2023, Type 022 đã tiếp cận tàu chiến Mỹ ở khoảng cách 20 km mà không kích hoạt cảnh báo.
Về chi phí, mỗi tàu không người lái của Mỹ có giá khoảng 22 triệu USD (tương đương khoảng 550 tỷ VNĐ), trong khi cùng mức ngân sách có thể chế tạo ba tàu Type 022. Các mô phỏng cho thấy một biên đội 12 tàu không người lái của Mỹ có thể phóng 48 tên lửa, nhưng vẫn dễ bị vô hiệu hóa bởi các đòn tấn công tầm xa. Ngoài ra, các tàu này còn thiếu khả năng chống ngầm và tác chiến điện tử.
Mặc dù Mỹ đầu tư mạnh vào công nghệ tàng hình bằng sợi carbon, các yêu cầu liên lạc khiến T38 vẫn dễ bị phát hiện. Ngược lại, Type 022 đã được tối ưu toàn diện, từ thân tàu đến chi tiết nhỏ như cửa sổ, tạo nên hình ảnh “bóng ma” trên mặt biển. Các vấn đề về tầm hoạt động, phần mềm và sự cố va chạm trong quá trình thử nghiệm cho thấy dự án T38 còn nhiều hạn chế.
Dù sở hữu tốc độ cao và công nghệ mới, các tàu không người lái như T38 khó tạo ra mối đe dọa thực sự trước hệ thống phòng thủ nhiều lớp. Ưu thế về hỏa lực, tàng hình, chi phí và khả năng phối hợp khiến Type 022 vẫn giữ vai trò then chốt, và Biển Đông tiếp tục nằm trong tầm kiểm soát hiệu quả.
(Sohu)
