Ngọc Yến
Writer
Trí tuệ nhân tạo không chỉ thay đổi cách doanh nghiệp vận hành mà còn đang làm lung lay vị trí từng được xem là "xương sống" của các tập đoàn công nghệ: đội ngũ quản lý cấp trung. Từ ByteDance, Amazon đến Meituan hay Google, nhiều công ty lớn đang đồng loạt cắt giảm hoặc tái cấu trúc tầng quản lý này. Điểm chung của họ là cùng trả lời một câu hỏi: khi AI có thể tổng hợp thông tin, lập báo cáo, điều phối công việc và hỗ trợ ra quyết định, điều gì còn khiến một nhà quản lý trở nên có giá trị?
Riêng tại ByteDance, mùa xuân và đầu mùa hè năm 2026 chứng kiến hàng loạt thay đổi nhân sự. Qian Jing, người sáng lập Douyin Live, rời công ty; Hai Feng, phụ trách chiến lược sản phẩm TikTok, và Lin Anya, người đứng đầu hệ sinh thái thương mại điện tử Douyin, cũng lần lượt ra đi. Ngược lại, Jin Huanglong, cựu lãnh đạo Tomato Novels, được điều sang phụ trách Douyin Live, cho thấy công ty đang chuyển trọng tâm từ xây dựng sản phẩm sang mở rộng tăng trưởng bằng dữ liệu.
Không chỉ thay người, ByteDance còn sửa lại cách vận hành. Ngày 29 tháng 6, CEO Liang Rubo lần đầu tiên sau bốn năm gửi thư tới toàn bộ nhân viên để cập nhật 10 nguyên tắc lãnh đạo mới. Chưa đầy 10 ngày sau, công ty áp dụng hệ thống đánh giá hiệu suất mới. Hai động thái liên tiếp cho thấy ByteDance đang viết lại tiêu chuẩn của một nhà quản lý trong thời đại AI.
Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Amazon đầu năm 2026 công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 30.000 nhân sự văn phòng, tương đương gần 10% lực lượng lao động tại trụ sở. Theo Business Insider, hơn 78% số vị trí bị cắt thuộc nhóm quản lý cấp trung. CEO Andy Jassy cho biết mục tiêu là loại bỏ các tầng quản trị dư thừa và xây dựng tổ chức tinh gọn hơn để phù hợp với thời đại AI.
Meituan cũng tiến hành tái cơ cấu khi thành lập bộ phận Chuyển đổi AI trực thuộc ban điều hành, còn Google lựa chọn phương án điều chuyển nhiều quản lý sang vai trò chuyên gia độc lập thay vì sa thải. Dù cách làm khác nhau, cả bốn công ty đều đi đến một kết luận: những nhà quản lý chỉ đóng vai trò truyền đạt thông tin đang dần mất đi giá trị.
AI thay đổi định nghĩa về quản lý cấp trung như thế nào?
Trong nhiều năm, quyền lực của quản lý cấp trung đến từ việc họ là "trạm trung chuyển" của doanh nghiệp. Họ tổng hợp thông tin từ cấp dưới, báo cáo lên lãnh đạo, truyền đạt chỉ đạo xuống nhân viên và điều phối giữa các phòng ban. Nhưng giờ đây, AI có thể hoàn thành phần lớn công việc này với tốc độ nhanh hơn và chi phí gần như bằng không.
Điều đó không có nghĩa công việc của quản lý trở nên nhẹ nhàng hơn. Theo nghiên cứu của Harvard Business Review công bố tháng 6 năm 2026, các quản lý cấp trung hiện phải đảm nhận thêm hàng loạt nhiệm vụ mới như kiểm tra kết quả do AI tạo ra, phát hiện sai sót, hướng dẫn nhân viên sử dụng AI và vẫn phải đảm bảo tiến độ dự án. AI không thay thế công việc cũ mà chỉ khiến khối lượng công việc tăng lên.
Khảo sát của Gallup cũng cho thấy mức độ gắn kết của quản lý cấp trung giảm từ 30% năm 2023 xuống còn 22% vào năm 2025, mức giảm mạnh nhất trong toàn bộ lực lượng lao động.
Tuy nhiên, điều doanh nghiệp muốn loại bỏ không phải toàn bộ đội ngũ quản lý cấp trung mà là những người chỉ biết kiểm soát quy trình, truyền đạt chỉ đạo và tổng hợp báo cáo. Ngược lại, những nhà quản lý có khả năng phân tích chiến lược, phát triển nhân tài, trực tiếp giải quyết vấn đề và khai thác AI sẽ càng trở nên quan trọng.
Nhìn vào ByteDance có thể thấy rõ sự thay đổi này. Jin Huanglong được lựa chọn không phải vì xây dựng sản phẩm giỏi hơn người tiền nhiệm, mà vì từng giúp Tomato Novels tăng trưởng từ khoảng 20 đến 30 triệu người dùng hoạt động mỗi ngày lên hơn 240 triệu người dùng hoạt động mỗi tháng. Điều ByteDance cần lúc này là năng lực mở rộng quy mô bằng dữ liệu.
Song song với đó, công ty cũng thay đổi cơ chế thưởng. Theo quy định mới, các quản lý đạt thành tích cao chỉ nhận 25% tiền thưởng bằng tiền mặt, còn 75% dưới dạng quyền chọn hoặc cổ phiếu thưởng. Thu nhập của họ vì thế gắn chặt hơn với kết quả dài hạn của doanh nghiệp.
Trong thư gửi nhân viên, CEO Liang Rubo nhấn mạnh triết lý "bối cảnh quan trọng hơn kiểm soát". Thay vì quản lý bằng mệnh lệnh, lãnh đạo phải giúp nhân viên hiểu đầy đủ mục tiêu và bối cảnh để tự đưa ra quyết định. Tuy nhiên, cách làm này chỉ phát huy hiệu quả nếu AI có thể cung cấp đúng thông tin vào đúng thời điểm. Nếu không, lượng dữ liệu khổng lồ sẽ chỉ khiến tổ chức thêm rối rắm.
Điều đáng lo ngại hơn là khoảng trống đào tạo lãnh đạo trong tương lai. Trước đây, nhân viên trẻ học cách quản lý bằng cách làm việc cùng cấp trên. Nhưng khi AI đảm nhận nhiều công việc kỹ thuật, họ có thể hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn mà chưa kịp tích lũy khả năng ra quyết định hay dẫn dắt đội nhóm.
Có lẽ vì vậy, điều đang diễn ra không phải là sự biến mất của quản lý cấp trung, mà là sự thay đổi hoàn toàn định nghĩa về vị trí này. Trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp không còn cần những người chỉ truyền đạt thông tin, mà cần những nhà quản lý biết đưa ra phán đoán, xây dựng đội ngũ, ứng dụng AI và tạo ra tăng trưởng. Đó mới là những năng lực mà trí tuệ nhân tạo chưa thể thay thế.
Riêng tại ByteDance, mùa xuân và đầu mùa hè năm 2026 chứng kiến hàng loạt thay đổi nhân sự. Qian Jing, người sáng lập Douyin Live, rời công ty; Hai Feng, phụ trách chiến lược sản phẩm TikTok, và Lin Anya, người đứng đầu hệ sinh thái thương mại điện tử Douyin, cũng lần lượt ra đi. Ngược lại, Jin Huanglong, cựu lãnh đạo Tomato Novels, được điều sang phụ trách Douyin Live, cho thấy công ty đang chuyển trọng tâm từ xây dựng sản phẩm sang mở rộng tăng trưởng bằng dữ liệu.
Không chỉ thay người, ByteDance còn sửa lại cách vận hành. Ngày 29 tháng 6, CEO Liang Rubo lần đầu tiên sau bốn năm gửi thư tới toàn bộ nhân viên để cập nhật 10 nguyên tắc lãnh đạo mới. Chưa đầy 10 ngày sau, công ty áp dụng hệ thống đánh giá hiệu suất mới. Hai động thái liên tiếp cho thấy ByteDance đang viết lại tiêu chuẩn của một nhà quản lý trong thời đại AI.
Xu hướng này không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Amazon đầu năm 2026 công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 30.000 nhân sự văn phòng, tương đương gần 10% lực lượng lao động tại trụ sở. Theo Business Insider, hơn 78% số vị trí bị cắt thuộc nhóm quản lý cấp trung. CEO Andy Jassy cho biết mục tiêu là loại bỏ các tầng quản trị dư thừa và xây dựng tổ chức tinh gọn hơn để phù hợp với thời đại AI.
Meituan cũng tiến hành tái cơ cấu khi thành lập bộ phận Chuyển đổi AI trực thuộc ban điều hành, còn Google lựa chọn phương án điều chuyển nhiều quản lý sang vai trò chuyên gia độc lập thay vì sa thải. Dù cách làm khác nhau, cả bốn công ty đều đi đến một kết luận: những nhà quản lý chỉ đóng vai trò truyền đạt thông tin đang dần mất đi giá trị.
AI thay đổi định nghĩa về quản lý cấp trung như thế nào?
Trong nhiều năm, quyền lực của quản lý cấp trung đến từ việc họ là "trạm trung chuyển" của doanh nghiệp. Họ tổng hợp thông tin từ cấp dưới, báo cáo lên lãnh đạo, truyền đạt chỉ đạo xuống nhân viên và điều phối giữa các phòng ban. Nhưng giờ đây, AI có thể hoàn thành phần lớn công việc này với tốc độ nhanh hơn và chi phí gần như bằng không.
Điều đó không có nghĩa công việc của quản lý trở nên nhẹ nhàng hơn. Theo nghiên cứu của Harvard Business Review công bố tháng 6 năm 2026, các quản lý cấp trung hiện phải đảm nhận thêm hàng loạt nhiệm vụ mới như kiểm tra kết quả do AI tạo ra, phát hiện sai sót, hướng dẫn nhân viên sử dụng AI và vẫn phải đảm bảo tiến độ dự án. AI không thay thế công việc cũ mà chỉ khiến khối lượng công việc tăng lên.
Khảo sát của Gallup cũng cho thấy mức độ gắn kết của quản lý cấp trung giảm từ 30% năm 2023 xuống còn 22% vào năm 2025, mức giảm mạnh nhất trong toàn bộ lực lượng lao động.
Tuy nhiên, điều doanh nghiệp muốn loại bỏ không phải toàn bộ đội ngũ quản lý cấp trung mà là những người chỉ biết kiểm soát quy trình, truyền đạt chỉ đạo và tổng hợp báo cáo. Ngược lại, những nhà quản lý có khả năng phân tích chiến lược, phát triển nhân tài, trực tiếp giải quyết vấn đề và khai thác AI sẽ càng trở nên quan trọng.
Nhìn vào ByteDance có thể thấy rõ sự thay đổi này. Jin Huanglong được lựa chọn không phải vì xây dựng sản phẩm giỏi hơn người tiền nhiệm, mà vì từng giúp Tomato Novels tăng trưởng từ khoảng 20 đến 30 triệu người dùng hoạt động mỗi ngày lên hơn 240 triệu người dùng hoạt động mỗi tháng. Điều ByteDance cần lúc này là năng lực mở rộng quy mô bằng dữ liệu.
Song song với đó, công ty cũng thay đổi cơ chế thưởng. Theo quy định mới, các quản lý đạt thành tích cao chỉ nhận 25% tiền thưởng bằng tiền mặt, còn 75% dưới dạng quyền chọn hoặc cổ phiếu thưởng. Thu nhập của họ vì thế gắn chặt hơn với kết quả dài hạn của doanh nghiệp.
Trong thư gửi nhân viên, CEO Liang Rubo nhấn mạnh triết lý "bối cảnh quan trọng hơn kiểm soát". Thay vì quản lý bằng mệnh lệnh, lãnh đạo phải giúp nhân viên hiểu đầy đủ mục tiêu và bối cảnh để tự đưa ra quyết định. Tuy nhiên, cách làm này chỉ phát huy hiệu quả nếu AI có thể cung cấp đúng thông tin vào đúng thời điểm. Nếu không, lượng dữ liệu khổng lồ sẽ chỉ khiến tổ chức thêm rối rắm.
Điều đáng lo ngại hơn là khoảng trống đào tạo lãnh đạo trong tương lai. Trước đây, nhân viên trẻ học cách quản lý bằng cách làm việc cùng cấp trên. Nhưng khi AI đảm nhận nhiều công việc kỹ thuật, họ có thể hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn mà chưa kịp tích lũy khả năng ra quyết định hay dẫn dắt đội nhóm.
Có lẽ vì vậy, điều đang diễn ra không phải là sự biến mất của quản lý cấp trung, mà là sự thay đổi hoàn toàn định nghĩa về vị trí này. Trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp không còn cần những người chỉ truyền đạt thông tin, mà cần những nhà quản lý biết đưa ra phán đoán, xây dựng đội ngũ, ứng dụng AI và tạo ra tăng trưởng. Đó mới là những năng lực mà trí tuệ nhân tạo chưa thể thay thế.
