Cảnh giác chiêu trò dụ quét khuôn mặt để chiếm quyền truy cập tài khoản ngân hàng

Kaya · 10:35

Xác thực khuôn mặt vốn được xem là một lớp bảo vệ quan trọng trong các giao dịch ngân hàng điện tử. Tuy nhiên, tội phạm mạng đang lợi dụng chính công nghệ này để thực hiện hành vi gian lận. Bằng những lời mời nhận quà, phiếu mua hàng hoặc thẻ cào miễn phí, chúng dụ người dùng cung cấp dữ liệu sinh trắc học, từ đó tìm cách liên kết thiết bị trái phép và chiếm quyền truy cập tài khoản ngân hàng.

Ngày 6/11/2026, Cơ quan Thanh tra tài chính quốc gia Nam Phi (NFO) phát đi cảnh báo về một hình thức lừa đảo mới, trong đó các đối tượng trực tiếp tiếp cận người dân tại trung tâm thương mại và những địa điểm công cộng. Chúng tự xưng là nhân viên của các doanh nghiệp, tổ chức chương trình khuyến mại hoặc tặng quà miễn phí để thu hút sự chú ý.

Sau khi tạo được lòng tin, các đối tượng đề nghị người tham gia cung cấp thông tin cá nhân, quét khuôn mặt hoặc chụp ảnh chân dung để hoàn tất thủ tục nhận thưởng. Đáng chú ý, quá trình này đôi khi được thực hiện ngay trên điện thoại hoặc thiết bị do chính kẻ gian cung cấp, khiến nạn nhân không biết dữ liệu của mình đang được sử dụng vào mục đích gì.

Thực chất, đây không đơn thuần là hoạt động thu thập thông tin khách hàng. Các đối tượng lợi dụng dữ liệu sinh trắc học để phục vụ quá trình đăng ký, xác thực và liên kết một thiết bị mới với tài khoản ngân hàng điện tử của nạn nhân. Khi quá trình này hoàn tất, chúng có thể tìm cách đăng nhập vào tài khoản từ thiết bị đã được liên kết và thực hiện các giao dịch trái phép.

Theo NFO, số vụ khiếu nại liên quan đến gian lận tài chính được cơ quan này giải quyết trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 27,5% so với cùng kỳ năm trước. Cơ quan này cảnh báo người dân cần đặc biệt thận trọng trước những lời mời quét khuôn mặt, chụp ảnh chân dung hoặc cung cấp thông tin cá nhân tại các địa điểm công cộng.

Nguy cơ từ việc biến xác thực sinh trắc học thành công cụ lừa đảo

Tại Việt Nam, xác thực khuôn mặt ngày càng được sử dụng rộng rãi trong hoạt động ngân hàng, từ đăng nhập ứng dụng trên thiết bị mới đến xác nhận một số giao dịch có giá trị cao. Công nghệ này giúp tăng cường khả năng bảo vệ tài khoản, hạn chế nguy cơ bị giả mạo danh tính và sử dụng thông tin đăng nhập bị đánh cắp.

Tuy nhiên, khi người dùng bị dụ thực hiện xác thực trên thiết bị của đối tượng xấu hoặc làm theo hướng dẫn mà không hiểu rõ mục đích, lớp bảo vệ này có thể bị lợi dụng để phục vụ hành vi chiếm đoạt tài khoản.

Các kịch bản lừa đảo có thể bắt đầu bằng lời mời nhận quà, tham gia chương trình tri ân khách hàng, đăng ký phiếu mua hàng hoặc nhận thẻ cào miễn phí. Ngoài ra, kẻ gian có thể giả danh nhân viên ngân hàng, gọi điện hoặc nhắn tin yêu cầu cập nhật thông tin sinh trắc học, hướng dẫn quét khuôn mặt qua đường link hoặc ứng dụng không chính thức.

Một số trường hợp khác có thể sử dụng cuộc gọi video để ghi hình khuôn mặt nạn nhân, sau đó tìm cách khai thác hình ảnh, dữ liệu thu thập được trong các quy trình xác thực trái phép.

Điểm nguy hiểm của thủ đoạn này nằm ở việc nạn nhân có thể tự nguyện thực hiện các thao tác xác thực mà không nhận ra mình đang cấp quyền cho một thiết bị khác. Vì vậy, ngay cả khi không cung cấp mật khẩu hay mã OTP, người dùng vẫn có nguy cơ gặp rủi ro nếu làm theo yêu cầu xác thực không rõ nguồn gốc.

Làm gì để bảo vệ tài khoản ngân hàng?

Để hạn chế nguy cơ bị lợi dụng dữ liệu sinh trắc học, người dùng cần tuân thủ một số nguyên tắc an toàn:

Không quét khuôn mặt để nhận quà từ người lạ: Không chụp ảnh chân dung, quét khuôn mặt hoặc cung cấp dữ liệu sinh trắc học theo lời mời của những người tự xưng là nhân viên doanh nghiệp tại nơi công cộng.
Chỉ xác thực trên ứng dụng ngân hàng chính thức: Chỉ thực hiện quét khuôn mặt khi chủ động đăng nhập, giao dịch hoặc cập nhật thông tin theo quy trình đã được ngân hàng xác nhận.
Không giao điện thoại cho người khác thao tác: Đặc biệt không đưa điện thoại đã mở khóa hoặc để người lạ truy cập ứng dụng ngân hàng, kể cả với lý do hỗ trợ nhận quà hay đăng ký khuyến mại.
Cảnh giác với yêu cầu liên kết thiết bị mới: Không phê duyệt thông báo đăng nhập, kích hoạt hoặc liên kết thiết bị nếu bản thân không thực hiện thao tác đó.
Kiểm tra kỹ các chương trình khuyến mại: Chủ động xác minh thông tin qua website, ứng dụng và tổng đài chính thức của doanh nghiệp, ngân hàng; không truy cập đường link hoặc cài ứng dụng do người lạ cung cấp.
Theo dõi hoạt động tài khoản: Thường xuyên kiểm tra thiết bị đã đăng nhập, lịch sử giao dịch và bật thông báo biến động số dư để kịp thời phát hiện dấu hiệu bất thường.

Trong trường hợp nghi ngờ dữ liệu sinh trắc học bị lợi dụng hoặc phát hiện thiết bị lạ liên kết với tài khoản, người dùng cần nhanh chóng liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức để yêu cầu khóa hoặc tạm ngừng các dịch vụ liên quan, đồng thời lưu lại bằng chứng và trình báo cơ quan công an.

Xác thực khuôn mặt không phải là công nghệ thiếu an toàn. Rủi ro xuất hiện khi kẻ gian lợi dụng sự thiếu cảnh giác của người dùng để biến một thao tác bảo mật thành công cụ phục vụ hành vi gian lận. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất là không xác thực danh tính theo yêu cầu của người khác, đặc biệt khi không biết rõ thao tác đó đang cấp quyền truy cập cho ai và trên thiết bị nào.