Phạm Thanh Bình✔
Writer
Ngày 30/7, Ủy ban châu Âu cho biết ChatGPT và Roblox có thể được xếp vào nhóm "nền tảng trực tuyến siêu lớn" theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, DSA. Ngưỡng để được xếp vào nhóm này là hơn 45 triệu người dùng hoạt động hàng tháng tại EU. ChatGPT từng báo cáo 120,4 triệu người dùng hàng tháng tại EU vào tháng 10 năm ngoái, cao hơn nhiều so với ngưỡng này.
Việc trở thành nền tảng trực tuyến siêu lớn đồng nghĩa ChatGPT sẽ phải chịu các yêu cầu giám sát và kiểm soát nghiêm ngặt hơn của EU.
Đây là một phần trong cách châu Âu xây dựng khung quản lý các công ty công nghệ lớn. DSA tập trung vào nội dung và rủi ro trên các nền tảng; DMA điều chỉnh cạnh tranh trên thị trường và hạn chế việc các công ty lớn lạm dụng vị thế; còn AI Act đưa ra các mức phân loại rủi ro đối với các hệ thống AI và áp dụng yêu cầu tương ứng.
Cách tiếp cận này thường được gọi là "Hiệu ứng Brussels": thị trường châu Âu đủ lớn để các công ty toàn cầu khó có thể bỏ qua, vì vậy các quy định do EU đặt ra có thể trở thành tiêu chuẩn mà doanh nghiệp phải tuân theo ngay cả khi hoạt động trên phạm vi toàn cầu.
Trong những năm gần đây, hàng loạt công ty công nghệ lớn của Mỹ đã đối mặt với các biện pháp xử lý tại châu Âu. Google từng bị phạt 2,4 tỷ euro vì lạm dụng vị thế thống trị trong tìm kiếm. Meta bị phạt 1,2 tỷ euro liên quan đến việc chuyển dữ liệu người dùng EU sang Mỹ. Amazon bị phạt 746 triệu euro về quảng cáo nhắm mục tiêu, Instagram bị phạt 405 triệu euro liên quan đến dữ liệu trẻ em. X cũng bị phạt 120 triệu euro theo DSA.
Với ChatGPT, vấn đề nhạy cảm nhất vẫn là quyền riêng tư và tính minh bạch. Các cơ quan quản lý châu Âu quan tâm đến nguồn dữ liệu huấn luyện, cách dữ liệu cá nhân được sử dụng, trách nhiệm đối với nội dung do AI tạo ra và cách các hệ thống AI đưa ra quyết định.
Nếu ChatGPT chính thức được xếp vào nhóm nền tảng trực tuyến siêu lớn, OpenAI sẽ phải đối mặt với chi phí tuân thủ cao hơn, bao gồm đánh giá rủi ro, báo cáo và kiểm toán. Công ty cũng có thể phải điều chỉnh cách vận hành sản phẩm để đáp ứng các yêu cầu minh bạch của EU.
Một khả năng khác là OpenAI phát triển phiên bản ChatGPT riêng cho thị trường EU, với mức độ kiểm soát và minh bạch cao hơn. Khi đó, hệ sinh thái AI toàn cầu có thể xuất hiện sự khác biệt rõ hơn giữa các thị trường chịu quy định chặt chẽ và những thị trường ít bị kiểm soát hơn.
Cuộc tranh luận này cho thấy khi AI ngày càng mạnh, khả năng của mô hình sẽ không còn là yếu tố duy nhất. Các công ty AI cũng phải chứng minh rằng họ có thể kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ những quy định ngày càng chặt chẽ.
Việc trở thành nền tảng trực tuyến siêu lớn đồng nghĩa ChatGPT sẽ phải chịu các yêu cầu giám sát và kiểm soát nghiêm ngặt hơn của EU.
Đây là một phần trong cách châu Âu xây dựng khung quản lý các công ty công nghệ lớn. DSA tập trung vào nội dung và rủi ro trên các nền tảng; DMA điều chỉnh cạnh tranh trên thị trường và hạn chế việc các công ty lớn lạm dụng vị thế; còn AI Act đưa ra các mức phân loại rủi ro đối với các hệ thống AI và áp dụng yêu cầu tương ứng.
Cách tiếp cận này thường được gọi là "Hiệu ứng Brussels": thị trường châu Âu đủ lớn để các công ty toàn cầu khó có thể bỏ qua, vì vậy các quy định do EU đặt ra có thể trở thành tiêu chuẩn mà doanh nghiệp phải tuân theo ngay cả khi hoạt động trên phạm vi toàn cầu.
Trong những năm gần đây, hàng loạt công ty công nghệ lớn của Mỹ đã đối mặt với các biện pháp xử lý tại châu Âu. Google từng bị phạt 2,4 tỷ euro vì lạm dụng vị thế thống trị trong tìm kiếm. Meta bị phạt 1,2 tỷ euro liên quan đến việc chuyển dữ liệu người dùng EU sang Mỹ. Amazon bị phạt 746 triệu euro về quảng cáo nhắm mục tiêu, Instagram bị phạt 405 triệu euro liên quan đến dữ liệu trẻ em. X cũng bị phạt 120 triệu euro theo DSA.
Với ChatGPT, vấn đề nhạy cảm nhất vẫn là quyền riêng tư và tính minh bạch. Các cơ quan quản lý châu Âu quan tâm đến nguồn dữ liệu huấn luyện, cách dữ liệu cá nhân được sử dụng, trách nhiệm đối với nội dung do AI tạo ra và cách các hệ thống AI đưa ra quyết định.
Nếu ChatGPT chính thức được xếp vào nhóm nền tảng trực tuyến siêu lớn, OpenAI sẽ phải đối mặt với chi phí tuân thủ cao hơn, bao gồm đánh giá rủi ro, báo cáo và kiểm toán. Công ty cũng có thể phải điều chỉnh cách vận hành sản phẩm để đáp ứng các yêu cầu minh bạch của EU.
Một khả năng khác là OpenAI phát triển phiên bản ChatGPT riêng cho thị trường EU, với mức độ kiểm soát và minh bạch cao hơn. Khi đó, hệ sinh thái AI toàn cầu có thể xuất hiện sự khác biệt rõ hơn giữa các thị trường chịu quy định chặt chẽ và những thị trường ít bị kiểm soát hơn.
Cuộc tranh luận này cho thấy khi AI ngày càng mạnh, khả năng của mô hình sẽ không còn là yếu tố duy nhất. Các công ty AI cũng phải chứng minh rằng họ có thể kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ những quy định ngày càng chặt chẽ.
