Từng đứng đầu cuộc đua AI, giờ Gemini của Google lại rớt khỏi top 10 toàn cầu. Chuyện gì đã xảy ra?
Cuối năm 2022, nếu hỏi ai là ứng viên mạnh nhất trong kỷ nguyên AI tạo sinh, câu trả lời chắc chắn là Google. Họ sở hữu hai phòng thí nghiệm hàng đầu là DeepMind và Google Brain, sức mạnh tính toán gần như vô tận, kho dữ liệu lớn nhất thế giới. Chính các nhà nghiên cứu của Google là tác giả bài báo Attention Is All You Need, nền tảng của kiến trúc Transformer, thứ mà nếu không có nó thì sẽ chẳng có ChatGPT, Claude hay Grok ngày nay.
Vậy mà tháng 7 năm 2026, các bảng xếp hạng mô hình AI toàn cầu uy tín cho thấy Gemini đã rớt khỏi top 10. Từ vị trí được kỳ vọng là kẻ hủy diệt GPT-4, Gemini tụt xuống gần như hạng hai chỉ trong một năm rưỡi. Trong khi đó top 10 vẫn đông đủ GPT-5 của OpenAI, Claude 4 của Anthropic, Llama 4 của Meta, Grok-3 của xAI, các mô hình mới của Mistral, cùng một số cái tên từ Trung Quốc và châu Âu. Google thì gần như vắng mặt.
Nguyên nhân đến từ ba điểm gãy cấu trúc. Thứ nhất là tốc độ ra mô hình mới của Google chậm hơn hẳn đối thủ. Trong khi OpenAI tiến từ GPT-4 lên GPT-5, Claude liên tục cải thiện khả năng suy luận và bảo mật, Llama mở rộng hệ sinh thái mã nguồn mở, thì Gemini 2.0 ra mắt trễ hơn dự kiến vài tháng, và ngay khi ra mắt đã bị cộng đồng phát triển chỉ ra là thua kém một số đối thủ mã nguồn mở khác ở các tác vụ suy luận quan trọng.
Thứ hai là hệ sinh thái nhà phát triển của Gemini mờ nhạt. OpenAI có ChatGPT làm siêu ứng dụng cùng mạng lưới khách hàng toàn cầu, Meta dùng chiến lược mã nguồn mở để Llama len lỏi khắp thị trường, Anthropic xây dựng hình ảnh đáng tin cậy trong thị trường doanh nghiệp với Claude. Gemini thì cố gắng phủ khắp mọi hướng, từ Google Cloud đến Android đến gói thuê bao Gemini Advanced, nhưng lại không nổi bật ở bất kỳ mặt trận nào. Trên GitHub hay Hugging Face, các thảo luận về tích hợp Gemini cũng ít hơn hẳn so với OpenAI và Llama.
Thứ ba là mâu thuẫn nội bộ. Năm 2023, Google sáp nhập Google Brain và DeepMind thành Google DeepMind với hy vọng tập trung nguồn lực. Nhưng xung đột văn hóa giữa hai đội, một bên thiên về tự do học thuật, một bên thiên về sản phẩm nhanh, đã khiến nhiều nhà nghiên cứu chủ chốt rời đi, trong đó có cả một số đồng tác giả bài báo Transformer.
Dù vậy, nói Google bị loại khỏi cuộc chơi AI là chưa đúng. Về hạ tầng tính toán, chip TPU thế hệ thứ năm của Google đang cạnh tranh trực tiếp với Nvidia, giúp họ bớt phụ thuộc chuỗi cung ứng GPU. Về dữ liệu, Google Search, YouTube, Gmail, Maps, Android tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ cho việc huấn luyện mô hình đa phương thức. Về quy mô người dùng, Google có hơn 1,5 tỷ người dùng Gmail, hơn 2 tỷ thiết bị Android, hơn 2 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên YouTube. Vấn đề của Google chưa bao giờ là thiếu quân bài, mà là chơi quá nhiều quân bài một lúc mà không dứt khoát với quân nào.
Từ nửa cuối năm 2025, Google có vẻ đã bắt đầu tập trung hơn. Tái cấu trúc tại DeepMind dần ổn định, tốc độ phát triển thế hệ Gemini tiếp theo được đẩy nhanh. AI Overviews được tích hợp sâu vào tìm kiếm, Vertex AI cố thu hẹp khoảng cách với Azure OpenAI Service, dòng mô hình nhẹ Gemma được tung ra để lấy lại ảnh hưởng với cộng đồng phát triển.
Cơ hội phía trước vẫn còn. Cuộc đua AI đa phương thức, nơi xử lý đồng thời văn bản, hình ảnh, video, âm thanh, vẫn ở giai đoạn sơ khai, và kho dữ liệu YouTube có thể là lợi thế lớn của Google ở giai đoạn này. Cuộc đua triển khai trợ lý AI xử lý việc thực tế như đặt vé, quản lý lịch trình, điều khiển nhà thông minh cũng mới bắt đầu, và Google có sẵn hạ tầng số cá nhân hoàn chỉnh từ Gmail đến Maps đến thanh toán để làm việc này. Ngay cả xu hướng siết chặt quy định AI ở Mỹ và EU cũng có thể là lợi thế cho một tập đoàn kỳ cựu về tuân thủ như Google, dù đây cũng là con dao hai lưỡi vì bản thân Google cũng đang chịu áp lực chống độc quyền.
Nhưng để biến cơ hội thành thực tế, Google buộc phải thay đổi cách vận hành tổ chức và tập trung chiến lược, trong khi OpenAI, Anthropic, Meta và cả Apple đều đang tăng tốc.
Rớt khỏi top 10 là một tín hiệu, không phải một bản án. Google từng tự chuyển mình từ công ty tìm kiếm thành đế chế quảng cáo số và vượt qua khủng hoảng di động, nên gen tự đổi mới không thiếu. Nhưng lần này đối thủ không phải Yahoo hay Microsoft, mà là những công ty sinh ra chỉ để làm AI. Câu hỏi không phải là Google có quay lại top 10 hay không, mà là họ có sẵn sàng bỏ qua vinh quang cũ để chiến đấu như một kẻ thách thức thực thụ hay không.
Cuối năm 2022, nếu hỏi ai là ứng viên mạnh nhất trong kỷ nguyên AI tạo sinh, câu trả lời chắc chắn là Google. Họ sở hữu hai phòng thí nghiệm hàng đầu là DeepMind và Google Brain, sức mạnh tính toán gần như vô tận, kho dữ liệu lớn nhất thế giới. Chính các nhà nghiên cứu của Google là tác giả bài báo Attention Is All You Need, nền tảng của kiến trúc Transformer, thứ mà nếu không có nó thì sẽ chẳng có ChatGPT, Claude hay Grok ngày nay.
Vậy mà tháng 7 năm 2026, các bảng xếp hạng mô hình AI toàn cầu uy tín cho thấy Gemini đã rớt khỏi top 10. Từ vị trí được kỳ vọng là kẻ hủy diệt GPT-4, Gemini tụt xuống gần như hạng hai chỉ trong một năm rưỡi. Trong khi đó top 10 vẫn đông đủ GPT-5 của OpenAI, Claude 4 của Anthropic, Llama 4 của Meta, Grok-3 của xAI, các mô hình mới của Mistral, cùng một số cái tên từ Trung Quốc và châu Âu. Google thì gần như vắng mặt.
Nguyên nhân đến từ ba điểm gãy cấu trúc. Thứ nhất là tốc độ ra mô hình mới của Google chậm hơn hẳn đối thủ. Trong khi OpenAI tiến từ GPT-4 lên GPT-5, Claude liên tục cải thiện khả năng suy luận và bảo mật, Llama mở rộng hệ sinh thái mã nguồn mở, thì Gemini 2.0 ra mắt trễ hơn dự kiến vài tháng, và ngay khi ra mắt đã bị cộng đồng phát triển chỉ ra là thua kém một số đối thủ mã nguồn mở khác ở các tác vụ suy luận quan trọng.
Thứ hai là hệ sinh thái nhà phát triển của Gemini mờ nhạt. OpenAI có ChatGPT làm siêu ứng dụng cùng mạng lưới khách hàng toàn cầu, Meta dùng chiến lược mã nguồn mở để Llama len lỏi khắp thị trường, Anthropic xây dựng hình ảnh đáng tin cậy trong thị trường doanh nghiệp với Claude. Gemini thì cố gắng phủ khắp mọi hướng, từ Google Cloud đến Android đến gói thuê bao Gemini Advanced, nhưng lại không nổi bật ở bất kỳ mặt trận nào. Trên GitHub hay Hugging Face, các thảo luận về tích hợp Gemini cũng ít hơn hẳn so với OpenAI và Llama.
Thứ ba là mâu thuẫn nội bộ. Năm 2023, Google sáp nhập Google Brain và DeepMind thành Google DeepMind với hy vọng tập trung nguồn lực. Nhưng xung đột văn hóa giữa hai đội, một bên thiên về tự do học thuật, một bên thiên về sản phẩm nhanh, đã khiến nhiều nhà nghiên cứu chủ chốt rời đi, trong đó có cả một số đồng tác giả bài báo Transformer.
Dù vậy, nói Google bị loại khỏi cuộc chơi AI là chưa đúng. Về hạ tầng tính toán, chip TPU thế hệ thứ năm của Google đang cạnh tranh trực tiếp với Nvidia, giúp họ bớt phụ thuộc chuỗi cung ứng GPU. Về dữ liệu, Google Search, YouTube, Gmail, Maps, Android tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ cho việc huấn luyện mô hình đa phương thức. Về quy mô người dùng, Google có hơn 1,5 tỷ người dùng Gmail, hơn 2 tỷ thiết bị Android, hơn 2 tỷ người dùng hoạt động hàng tháng trên YouTube. Vấn đề của Google chưa bao giờ là thiếu quân bài, mà là chơi quá nhiều quân bài một lúc mà không dứt khoát với quân nào.
Từ nửa cuối năm 2025, Google có vẻ đã bắt đầu tập trung hơn. Tái cấu trúc tại DeepMind dần ổn định, tốc độ phát triển thế hệ Gemini tiếp theo được đẩy nhanh. AI Overviews được tích hợp sâu vào tìm kiếm, Vertex AI cố thu hẹp khoảng cách với Azure OpenAI Service, dòng mô hình nhẹ Gemma được tung ra để lấy lại ảnh hưởng với cộng đồng phát triển.
Cơ hội phía trước vẫn còn. Cuộc đua AI đa phương thức, nơi xử lý đồng thời văn bản, hình ảnh, video, âm thanh, vẫn ở giai đoạn sơ khai, và kho dữ liệu YouTube có thể là lợi thế lớn của Google ở giai đoạn này. Cuộc đua triển khai trợ lý AI xử lý việc thực tế như đặt vé, quản lý lịch trình, điều khiển nhà thông minh cũng mới bắt đầu, và Google có sẵn hạ tầng số cá nhân hoàn chỉnh từ Gmail đến Maps đến thanh toán để làm việc này. Ngay cả xu hướng siết chặt quy định AI ở Mỹ và EU cũng có thể là lợi thế cho một tập đoàn kỳ cựu về tuân thủ như Google, dù đây cũng là con dao hai lưỡi vì bản thân Google cũng đang chịu áp lực chống độc quyền.
Nhưng để biến cơ hội thành thực tế, Google buộc phải thay đổi cách vận hành tổ chức và tập trung chiến lược, trong khi OpenAI, Anthropic, Meta và cả Apple đều đang tăng tốc.
Rớt khỏi top 10 là một tín hiệu, không phải một bản án. Google từng tự chuyển mình từ công ty tìm kiếm thành đế chế quảng cáo số và vượt qua khủng hoảng di động, nên gen tự đổi mới không thiếu. Nhưng lần này đối thủ không phải Yahoo hay Microsoft, mà là những công ty sinh ra chỉ để làm AI. Câu hỏi không phải là Google có quay lại top 10 hay không, mà là họ có sẵn sàng bỏ qua vinh quang cũ để chiến đấu như một kẻ thách thức thực thụ hay không.
