ThanhDat
Intern Writer
Sau khi hai tàu chở dầu cuối cùng của Trung Quốc rời eo biển Hormuz, quân đội Mỹ, theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump, bắt đầu áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Iran. Động thái này không chỉ nhằm cắt nguồn thu từ vận tải biển của Iran mà còn tận dụng cơ hội gây sức ép với Trung Quốc trong vấn đề năng lượng.
Điều này cho thấy mục tiêu chính là các quốc gia đang nhập khẩu dầu thô từ Iran, trong đó Trung Quốc chịu ảnh hưởng lớn nhất. Do các lệnh trừng phạt, số lượng khách hàng của Iran bị hạn chế, khiến Trung Quốc trở thành thị trường tiêu thụ chủ lực.
Ngay trước khi lệnh phong tỏa được thực thi, hai tàu Trung Quốc Yuanzhenhu và Heronghai, chở dầu từ Iraq và Ả Rập Xê Út, đã đi qua eo biển Hormuz. Trước đây, Hải quân Mỹ từng ngầm cho phép tàu Iran hoạt động và bỏ qua việc thu phí quá cảnh để tránh đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh. Tuy nhiên, chính sách này đã thay đổi khi ông Trump muốn đạt “một mũi tên trúng hai đích”.
Dầu mỏ chiếm khoảng 80% doanh thu xuất khẩu và một nửa ngân sách của Iran. Hơn 90% thương mại quốc tế của nước này phụ thuộc vào vận tải biển. Vì vậy, phong tỏa đồng nghĩa với việc cắt đứt nguồn sống kinh tế, làm trầm trọng thêm thiếu hụt lương thực, thuốc men và đẩy lạm phát tăng cao. Về dài hạn, nền kinh tế Iran sẽ chịu tổn thất nghiêm trọng.
Sau khi áp đặt phong tỏa, ông Trump công khai kêu gọi Trung Quốc mua dầu từ Mỹ và Venezuela. Điều này cho thấy Mỹ không chỉ gây sức ép mà còn muốn kiểm soát nguồn cung, thậm chí tận dụng để bán lại dầu với giá cao hơn. Bề ngoài, đây là động thái chống Iran, nhưng thực chất cũng nhắm trực tiếp vào Trung Quốc.
Tuy nhiên, rủi ro leo thang là rất lớn. Nếu Trung Quốc triển khai tàu chiến hộ tống, khả năng xảy ra va chạm ngoài ý muốn với Mỹ là hoàn toàn có thể. Hiện Mỹ đã điều động hai tàu sân bay USS Ford và USS Abraham Lincoln hoạt động tại Trung Đông và Biển Ả Rập, củng cố năng lực phong tỏa.
Dù vậy, việc Mỹ đơn phương phong tỏa Iran không hề dễ dàng. Các nước châu Âu không mặn mà, trong khi đồng minh châu Á như Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua eo Hormuz nên khó hợp tác. Vì thế, hiệu quả, quy mô và thời gian phong tỏa vẫn là dấu hỏi lớn.
Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng phải cân nhắc khi đối đầu trực tiếp với Trung Quốc. Nếu xảy ra sự cố với tàu Trung Quốc, Bắc Kinh có thể phản ứng mạnh bằng các biện pháp pháp lý, quân sự, kinh tế và ngoại giao. Bất kỳ hành động khiêu khích nào đều có thể dẫn đến cái giá lớn về chiến lược.
Lệnh phong tỏa Iran không chỉ là bước leo thang trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn là nước cờ địa chính trị nhằm gây áp lực lên Trung Quốc, đồng thời làm gia tăng nguy cơ bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu. (Sohu)
Mỹ phong tỏa Iran và mục tiêu kép
Chiều ngày 13 theo giờ địa phương, quân đội Mỹ triển khai phong tỏa các cảng của Iran tại Vịnh Ba Tư, áp dụng với tất cả tàu ra vào khu vực ven biển, bất kể quốc tịch, bao gồm cả các cảng ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ nhấn mạnh các tàu chỉ đi qua eo biển Hormuz mà không liên quan đến cảng Iran sẽ không bị cản trở.
Điều này cho thấy mục tiêu chính là các quốc gia đang nhập khẩu dầu thô từ Iran, trong đó Trung Quốc chịu ảnh hưởng lớn nhất. Do các lệnh trừng phạt, số lượng khách hàng của Iran bị hạn chế, khiến Trung Quốc trở thành thị trường tiêu thụ chủ lực.
Ngay trước khi lệnh phong tỏa được thực thi, hai tàu Trung Quốc Yuanzhenhu và Heronghai, chở dầu từ Iraq và Ả Rập Xê Út, đã đi qua eo biển Hormuz. Trước đây, Hải quân Mỹ từng ngầm cho phép tàu Iran hoạt động và bỏ qua việc thu phí quá cảnh để tránh đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh. Tuy nhiên, chính sách này đã thay đổi khi ông Trump muốn đạt “một mũi tên trúng hai đích”.
Dầu mỏ chiếm khoảng 80% doanh thu xuất khẩu và một nửa ngân sách của Iran. Hơn 90% thương mại quốc tế của nước này phụ thuộc vào vận tải biển. Vì vậy, phong tỏa đồng nghĩa với việc cắt đứt nguồn sống kinh tế, làm trầm trọng thêm thiếu hụt lương thực, thuốc men và đẩy lạm phát tăng cao. Về dài hạn, nền kinh tế Iran sẽ chịu tổn thất nghiêm trọng.
Tác động đến Trung Quốc và nguy cơ leo thang
Đối với Trung Quốc, dù đã xây dựng hệ thống an ninh năng lượng và dự trữ chiến lược, việc mất nguồn dầu giá rẻ từ Iran vẫn là tổn thất lớn. Giá dầu toàn cầu tăng sẽ kéo theo chi phí nhập khẩu cao hơn, cùng với rủi ro vận chuyển và gián đoạn chuỗi cung ứng.Sau khi áp đặt phong tỏa, ông Trump công khai kêu gọi Trung Quốc mua dầu từ Mỹ và Venezuela. Điều này cho thấy Mỹ không chỉ gây sức ép mà còn muốn kiểm soát nguồn cung, thậm chí tận dụng để bán lại dầu với giá cao hơn. Bề ngoài, đây là động thái chống Iran, nhưng thực chất cũng nhắm trực tiếp vào Trung Quốc.
Tuy nhiên, rủi ro leo thang là rất lớn. Nếu Trung Quốc triển khai tàu chiến hộ tống, khả năng xảy ra va chạm ngoài ý muốn với Mỹ là hoàn toàn có thể. Hiện Mỹ đã điều động hai tàu sân bay USS Ford và USS Abraham Lincoln hoạt động tại Trung Đông và Biển Ả Rập, củng cố năng lực phong tỏa.
Dù vậy, việc Mỹ đơn phương phong tỏa Iran không hề dễ dàng. Các nước châu Âu không mặn mà, trong khi đồng minh châu Á như Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn phụ thuộc vào tuyến vận chuyển qua eo Hormuz nên khó hợp tác. Vì thế, hiệu quả, quy mô và thời gian phong tỏa vẫn là dấu hỏi lớn.
Ở chiều ngược lại, Mỹ cũng phải cân nhắc khi đối đầu trực tiếp với Trung Quốc. Nếu xảy ra sự cố với tàu Trung Quốc, Bắc Kinh có thể phản ứng mạnh bằng các biện pháp pháp lý, quân sự, kinh tế và ngoại giao. Bất kỳ hành động khiêu khích nào đều có thể dẫn đến cái giá lớn về chiến lược.
Lệnh phong tỏa Iran không chỉ là bước leo thang trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn là nước cờ địa chính trị nhằm gây áp lực lên Trung Quốc, đồng thời làm gia tăng nguy cơ bất ổn trên thị trường năng lượng toàn cầu. (Sohu)
