Phạm Thanh Bình
Writer
Ngày 1/7, nhiều hãng truyền thông quốc tế đồng loạt đưa tin Meta đang xây dựng một mảng kinh doanh điện toán đám mây và có kế hoạch bán năng lực tính toán AI cho khách hàng bên ngoài. Thông tin này ngay lập tức tạo ra hai phản ứng trái ngược trên thị trường: cổ phiếu Meta tăng hơn 6% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa, trong khi nhóm cổ phiếu phần cứng AI lại đồng loạt lao dốc. Corning giảm 13%, SanDisk và Micron Technology mất khoảng 9%, Intel giảm 7%, còn ASML và TSMC cùng giảm khoảng 6%.
Đây không phải là phản ứng bất ngờ. Chỉ năm tuần trước, tại đại hội cổ đông thường niên của Meta, khi được hỏi liệu công ty có ý định cạnh tranh với Amazon và Microsoft trong lĩnh vực điện toán đám mây hay không, CEO Mark Zuckerberg đã trả lời dứt khoát: "Chắc chắn là có."
Ông cũng tiết lộ rằng gần như tuần nào Meta cũng nhận được đề nghị từ các doanh nghiệp bên ngoài, hoặc muốn truy cập API của công ty, hoặc sẵn sàng trả giá cao để mua năng lực tính toán AI của Meta. Chỉ trong vòng năm tuần, ý tưởng "đang cân nhắc" đã nhanh chóng chuyển thành "đang triển khai".
Đến khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa rạng sáng 2/7 theo giờ Bắc Kinh, cổ phiếu Meta tăng tới 8,81%, trong khi Philadelphia Semiconductor Index giảm hơn 6%. Micron Technology giảm 8,37%, SanDisk mất hơn 11%, Intel giảm trên 7%, còn ASML, AMD, TSMC và Arm đều giảm hơn 5%. Đáng chú ý hơn, hai nhà cung cấp hạ tầng AI theo mô hình "neocloud" là CoreWeave và Nebius lần lượt giảm hơn 13% và 14,5%.
Điều khiến thị trường đặc biệt quan tâm là quy mô đầu tư AI của Meta.
Năm 2026, tổng chi tiêu vốn (CapEx) của bốn "ông lớn" công nghệ gồm Meta, Microsoft, Alphabet và Amazon được dự báo lên tới khoảng 725 tỷ USD, tăng 77% so với mức khoảng 410 tỷ USD của năm 2025. Riêng Meta đã nâng dự báo CapEx lên 125 đến 145 tỷ USD, cao hơn 10 tỷ USD so với dự báo 115 đến 135 tỷ USD được công bố sau báo cáo tài chính quý I.
Không chỉ tự xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, Meta còn ký hàng loạt hợp đồng hạ tầng AI có giá trị rất lớn trong năm nay. Công ty đạt thỏa thuận chiến lược kéo dài 5 năm trị giá khoảng 60 tỷ USD với Advanced Micro Devices để mua khoảng 6 gigawatt GPU Instinct tùy chỉnh; ký hợp đồng trị giá 21 tỷ USD với CoreWeave và thỏa thuận mua năng lực tính toán có giá trị lên tới 27 tỷ USD với Nebius. Chỉ riêng ba hợp đồng này đã vượt mốc 100 tỷ USD.
Tuy nhiên, Meta khác với ba tập đoàn còn lại ở một điểm rất quan trọng. Microsoft có Azure, Alphabet sở hữu Google Cloud Platform (GCP), còn Amazon có AWS. Những khoản đầu tư khổng lồ của họ đều được bù đắp một phần nhờ doanh thu từ dịch vụ điện toán đám mây.
Meta thì không.
Toàn bộ hạ tầng AI mà Meta đầu tư trước đây đều phục vụ các hệ thống quảng cáo, thuật toán đề xuất nội dung và các mô hình AI nội bộ. Công ty gần như không có nguồn doanh thu trực tiếp nào từ việc bán hạ tầng này ra bên ngoài.
Đó cũng là lý do giới đầu tư luôn đặt câu hỏi: Meta sẽ thu hồi khoản đầu tư hơn 130 tỷ USD mỗi năm bằng cách nào?
Trong một bài phân tích hồi tháng 5, Sherwood News nhận định Meta là công ty duy nhất trong nhóm Big Tech thực hiện đầu tư AI quy mô cực lớn nhưng lại thiếu một mảng kinh doanh điện toán đám mây có khả năng tạo dòng tiền ổn định để bù đắp chi phí.
Điều này lý giải vì sao Meta liên tiếp vượt kỳ vọng lợi nhuận của Phố Wall trong hai quý đầu năm 2026 nhưng giá cổ phiếu vẫn giảm khoảng 4% tính từ đầu năm. Điều thị trường lo ngại không phải lợi nhuận hiện tại, mà là khả năng tạo ra lợi nhuận trong tương lai từ khoản đầu tư hạ tầng khổng lồ.
Ông cho biết Meta chưa bán năng lực tính toán vì công ty vẫn cần sử dụng số tài nguyên này. Tuy nhiên, nếu một ngày nào đó Meta nhận thấy mình đã xây dựng quá nhiều hạ tầng, việc cung cấp dịch vụ điện toán đám mây sẽ trở thành một lựa chọn hợp lý. Chính khả năng đó cũng giúp Meta tự tin tiếp tục đầu tư mạnh hơn vào các trung tâm dữ liệu.
Nói cách khác, Meta không xây dựng hạ tầng AI để trở thành nhà cung cấp dịch vụ đám mây ngay từ đầu. Ngược lại, công ty chuẩn bị sẵn một kênh kinh doanh mới phòng trường hợp quy mô đầu tư vượt quá nhu cầu sử dụng nội bộ.
Theo Datafloq, điều này thay đổi hoàn toàn cách thị trường nhìn nhận CapEx của Meta. Trước đây, khoản đầu tư AI giống như một canh bạc "được ăn cả, ngã về không". Nếu AI nội bộ thành công, Meta sẽ hưởng lợi lớn; nếu thất bại, hàng trăm tỷ USD đầu tư hạ tầng có nguy cơ trở thành chi phí chìm.
Việc bổ sung hoạt động kinh doanh điện toán đám mây tạo ra một lựa chọn thứ hai. Nếu AI nội bộ phát triển đúng kỳ vọng, Meta vẫn giữ toàn bộ năng lực tính toán để phục vụ chính mình. Nếu nhu cầu thấp hơn dự báo, phần tài nguyên dư thừa có thể được bán ra thị trường thay vì để tài sản nhàn rỗi và tiếp tục khấu hao.
Tuy nhiên, chính chiến lược này cũng khiến một số nhà phân tích đặt dấu hỏi. Họ cho rằng nếu Meta thực sự tin tưởng nhu cầu AI nội bộ sẽ hấp thụ toàn bộ năng lực tính toán trong tương lai, công ty sẽ không có lý do gì để chia sẻ những GPU vốn đang rất khan hiếm cho khách hàng bên ngoài. Theo góc nhìn này, điện toán đám mây không chỉ là cơ hội kinh doanh mới mà còn là một biện pháp phòng ngừa rủi ro trước khả năng AI nội bộ tăng trưởng chậm hơn kỳ vọng.
Đây không phải là phản ứng bất ngờ. Chỉ năm tuần trước, tại đại hội cổ đông thường niên của Meta, khi được hỏi liệu công ty có ý định cạnh tranh với Amazon và Microsoft trong lĩnh vực điện toán đám mây hay không, CEO Mark Zuckerberg đã trả lời dứt khoát: "Chắc chắn là có."
Ông cũng tiết lộ rằng gần như tuần nào Meta cũng nhận được đề nghị từ các doanh nghiệp bên ngoài, hoặc muốn truy cập API của công ty, hoặc sẵn sàng trả giá cao để mua năng lực tính toán AI của Meta. Chỉ trong vòng năm tuần, ý tưởng "đang cân nhắc" đã nhanh chóng chuyển thành "đang triển khai".
Đến khi thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa rạng sáng 2/7 theo giờ Bắc Kinh, cổ phiếu Meta tăng tới 8,81%, trong khi Philadelphia Semiconductor Index giảm hơn 6%. Micron Technology giảm 8,37%, SanDisk mất hơn 11%, Intel giảm trên 7%, còn ASML, AMD, TSMC và Arm đều giảm hơn 5%. Đáng chú ý hơn, hai nhà cung cấp hạ tầng AI theo mô hình "neocloud" là CoreWeave và Nebius lần lượt giảm hơn 13% và 14,5%.
Điều khiến thị trường đặc biệt quan tâm là quy mô đầu tư AI của Meta.
Năm 2026, tổng chi tiêu vốn (CapEx) của bốn "ông lớn" công nghệ gồm Meta, Microsoft, Alphabet và Amazon được dự báo lên tới khoảng 725 tỷ USD, tăng 77% so với mức khoảng 410 tỷ USD của năm 2025. Riêng Meta đã nâng dự báo CapEx lên 125 đến 145 tỷ USD, cao hơn 10 tỷ USD so với dự báo 115 đến 135 tỷ USD được công bố sau báo cáo tài chính quý I.
Không chỉ tự xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, Meta còn ký hàng loạt hợp đồng hạ tầng AI có giá trị rất lớn trong năm nay. Công ty đạt thỏa thuận chiến lược kéo dài 5 năm trị giá khoảng 60 tỷ USD với Advanced Micro Devices để mua khoảng 6 gigawatt GPU Instinct tùy chỉnh; ký hợp đồng trị giá 21 tỷ USD với CoreWeave và thỏa thuận mua năng lực tính toán có giá trị lên tới 27 tỷ USD với Nebius. Chỉ riêng ba hợp đồng này đã vượt mốc 100 tỷ USD.
Tuy nhiên, Meta khác với ba tập đoàn còn lại ở một điểm rất quan trọng. Microsoft có Azure, Alphabet sở hữu Google Cloud Platform (GCP), còn Amazon có AWS. Những khoản đầu tư khổng lồ của họ đều được bù đắp một phần nhờ doanh thu từ dịch vụ điện toán đám mây.
Meta thì không.
Toàn bộ hạ tầng AI mà Meta đầu tư trước đây đều phục vụ các hệ thống quảng cáo, thuật toán đề xuất nội dung và các mô hình AI nội bộ. Công ty gần như không có nguồn doanh thu trực tiếp nào từ việc bán hạ tầng này ra bên ngoài.
Đó cũng là lý do giới đầu tư luôn đặt câu hỏi: Meta sẽ thu hồi khoản đầu tư hơn 130 tỷ USD mỗi năm bằng cách nào?
Trong một bài phân tích hồi tháng 5, Sherwood News nhận định Meta là công ty duy nhất trong nhóm Big Tech thực hiện đầu tư AI quy mô cực lớn nhưng lại thiếu một mảng kinh doanh điện toán đám mây có khả năng tạo dòng tiền ổn định để bù đắp chi phí.
Điều này lý giải vì sao Meta liên tiếp vượt kỳ vọng lợi nhuận của Phố Wall trong hai quý đầu năm 2026 nhưng giá cổ phiếu vẫn giảm khoảng 4% tính từ đầu năm. Điều thị trường lo ngại không phải lợi nhuận hiện tại, mà là khả năng tạo ra lợi nhuận trong tương lai từ khoản đầu tư hạ tầng khổng lồ.
Chiến lược của Zuckerberg: Xây dựng một "phương án dự phòng"
Phát biểu đầy đủ của Mark Zuckerberg tại đại hội cổ đông đáng chú ý ở một điểm khác.Ông cho biết Meta chưa bán năng lực tính toán vì công ty vẫn cần sử dụng số tài nguyên này. Tuy nhiên, nếu một ngày nào đó Meta nhận thấy mình đã xây dựng quá nhiều hạ tầng, việc cung cấp dịch vụ điện toán đám mây sẽ trở thành một lựa chọn hợp lý. Chính khả năng đó cũng giúp Meta tự tin tiếp tục đầu tư mạnh hơn vào các trung tâm dữ liệu.
Nói cách khác, Meta không xây dựng hạ tầng AI để trở thành nhà cung cấp dịch vụ đám mây ngay từ đầu. Ngược lại, công ty chuẩn bị sẵn một kênh kinh doanh mới phòng trường hợp quy mô đầu tư vượt quá nhu cầu sử dụng nội bộ.
Theo Datafloq, điều này thay đổi hoàn toàn cách thị trường nhìn nhận CapEx của Meta. Trước đây, khoản đầu tư AI giống như một canh bạc "được ăn cả, ngã về không". Nếu AI nội bộ thành công, Meta sẽ hưởng lợi lớn; nếu thất bại, hàng trăm tỷ USD đầu tư hạ tầng có nguy cơ trở thành chi phí chìm.
Việc bổ sung hoạt động kinh doanh điện toán đám mây tạo ra một lựa chọn thứ hai. Nếu AI nội bộ phát triển đúng kỳ vọng, Meta vẫn giữ toàn bộ năng lực tính toán để phục vụ chính mình. Nếu nhu cầu thấp hơn dự báo, phần tài nguyên dư thừa có thể được bán ra thị trường thay vì để tài sản nhàn rỗi và tiếp tục khấu hao.
Tuy nhiên, chính chiến lược này cũng khiến một số nhà phân tích đặt dấu hỏi. Họ cho rằng nếu Meta thực sự tin tưởng nhu cầu AI nội bộ sẽ hấp thụ toàn bộ năng lực tính toán trong tương lai, công ty sẽ không có lý do gì để chia sẻ những GPU vốn đang rất khan hiếm cho khách hàng bên ngoài. Theo góc nhìn này, điện toán đám mây không chỉ là cơ hội kinh doanh mới mà còn là một biện pháp phòng ngừa rủi ro trước khả năng AI nội bộ tăng trưởng chậm hơn kỳ vọng.
