Con voi còi
Writer
Trong lịch sử phong kiến phương Đông, danh hiệu Võ Thánh không phải tự nhiên mà có. Đằng sau ngôi vị ấy là cả một hành trình dài qua nhiều triều đại, nhiều lần thăng trầm, và không ít sự toan tính của những người nắm quyền bính. Vậy tại sao Quan Vũ, một danh tướng thời Tam Quốc, lại được tôn lên ngôi vị ấy, trong khi những người tài năng không kém như Nhạc Phi lại đứng ngoài?
Câu chuyện phải bắt đầu từ thời nhà Đường. Các hoàng đế thời xưa vốn ưa thờ phụng thần quân sự để củng cố hình ảnh quyền uy của mình. Người đầu tiên được tôn lên ngôi Võ Thánh không phải Quan Vũ, mà là Khương Tử Nha. Nhà Đường dựng đền thờ riêng cho ông, còn Quan Vũ thậm chí chưa được bước vào. Mãi đến đời Đường Đức Tông, ông mới được đưa vào đền, nhưng chỉ với tư cách một người hầu thấp kém.
Bước sang triều Tống, Quan Vũ bị đuổi khỏi Võ Điện rồi lại được mời trở vào, địa vị cứ thế lên xuống bấp bênh. Phải đến năm Vạn Lịch đời Minh, ông mới được ban danh hiệu dài và trọng vọng, lúc đó mới chính thức vượt qua Khương Tử Nha. Song chưa ai gọi ông là Võ Thánh. Danh hiệu ấy chỉ thực sự được xác lập vững chắc vào năm Ung Chính đời Thanh, sau hàng nghìn năm tích lũy.
Điều đáng nói là sự thăng tiến của Quan Vũ không đến từ chiếu chỉ hoàng đế, mà từ lòng dân. Những câu chuyện về ông diệt yêu trừ ma, về lòng trung nghĩa và khí phách hiên ngang được truyền miệng qua bao thế hệ, ngày càng thêm phần huyền bí. Các nhà sư lẫn đạo sĩ cùng góp phần tô đậm hình tượng, khiến ông dần được thờ phụng như thần tài, thần chiến tranh và thần hộ mệnh, lan rộng sang cả Nhật Bản lẫn Đông Nam Á. Những người cầm quyền nhìn vào ông thấy đủ ba phẩm chất họ cần nhất, đó là trung thành, chính trực và dũng cảm, nên tự nhiên không ngừng đưa ông lên cao hơn.
Nhạc Phi thì khác. Tài năng của ông không thua kém, từng thống lĩnh Nhạc gia quân đánh bại quân Kim oanh liệt, nhưng cuối đời lại bị hoàng đế và gian thần hãm hại. Cái chết oan khuất ấy khiến việc tôn thờ ông trở nên nhạy cảm, dễ gợi lên những liên tưởng bất lợi cho hoàng quyền. Dù nhà Minh từng truy phong ông danh hiệu lớn, ông chưa bao giờ được bước vào Điện Võ Thuật. Khi đó vị thế của Quan Vũ đã quá vững, không còn chỗ cho người đến sau, dù tài cao đến đâu.
Lịch sử đôi khi giống một cuộc thi, người chiến thắng không chỉ cần tài năng mà còn cần đúng thời, đúng thế và được lòng người. Quan Vũ có đủ cả ba. Nhạc Phi chết oan nhưng điều đó chỉ khắc sâu thêm tinh thần trung liệt trong lòng dân chúng, câu "Hoàn ngã hà sơn" của ông còn đáng nhớ hơn bất kỳ danh hiệu thần thánh nào.
Suy ngẫm lại, danh hiệu Võ Thánh chỉ là cái tên do hậu thế đặt ra. Điều thực sự trường tồn là tinh thần của những con người dám chiến đấu đến cùng, dù nghịch cảnh hay số phận có nghiệt ngã đến mấy. Quan Vũ hay Nhạc Phi, mỗi người để lại một dấu ấn riêng không thể thay thế trong lòng người đọc sử. Nếu cả hai biết rằng hậu thế vẫn còn tranh cãi ai hơn ai, có lẽ họ sẽ chỉ cười và nói rằng tài năng thực sự chỉ được chứng minh trên chiến trường, không phải trên bệ thờ.
(Ảnh minh họa chụp từ phim truyền hình TQ)
Câu chuyện phải bắt đầu từ thời nhà Đường. Các hoàng đế thời xưa vốn ưa thờ phụng thần quân sự để củng cố hình ảnh quyền uy của mình. Người đầu tiên được tôn lên ngôi Võ Thánh không phải Quan Vũ, mà là Khương Tử Nha. Nhà Đường dựng đền thờ riêng cho ông, còn Quan Vũ thậm chí chưa được bước vào. Mãi đến đời Đường Đức Tông, ông mới được đưa vào đền, nhưng chỉ với tư cách một người hầu thấp kém.
Bước sang triều Tống, Quan Vũ bị đuổi khỏi Võ Điện rồi lại được mời trở vào, địa vị cứ thế lên xuống bấp bênh. Phải đến năm Vạn Lịch đời Minh, ông mới được ban danh hiệu dài và trọng vọng, lúc đó mới chính thức vượt qua Khương Tử Nha. Song chưa ai gọi ông là Võ Thánh. Danh hiệu ấy chỉ thực sự được xác lập vững chắc vào năm Ung Chính đời Thanh, sau hàng nghìn năm tích lũy.
Điều đáng nói là sự thăng tiến của Quan Vũ không đến từ chiếu chỉ hoàng đế, mà từ lòng dân. Những câu chuyện về ông diệt yêu trừ ma, về lòng trung nghĩa và khí phách hiên ngang được truyền miệng qua bao thế hệ, ngày càng thêm phần huyền bí. Các nhà sư lẫn đạo sĩ cùng góp phần tô đậm hình tượng, khiến ông dần được thờ phụng như thần tài, thần chiến tranh và thần hộ mệnh, lan rộng sang cả Nhật Bản lẫn Đông Nam Á. Những người cầm quyền nhìn vào ông thấy đủ ba phẩm chất họ cần nhất, đó là trung thành, chính trực và dũng cảm, nên tự nhiên không ngừng đưa ông lên cao hơn.
Nhạc Phi thì khác. Tài năng của ông không thua kém, từng thống lĩnh Nhạc gia quân đánh bại quân Kim oanh liệt, nhưng cuối đời lại bị hoàng đế và gian thần hãm hại. Cái chết oan khuất ấy khiến việc tôn thờ ông trở nên nhạy cảm, dễ gợi lên những liên tưởng bất lợi cho hoàng quyền. Dù nhà Minh từng truy phong ông danh hiệu lớn, ông chưa bao giờ được bước vào Điện Võ Thuật. Khi đó vị thế của Quan Vũ đã quá vững, không còn chỗ cho người đến sau, dù tài cao đến đâu.
Lịch sử đôi khi giống một cuộc thi, người chiến thắng không chỉ cần tài năng mà còn cần đúng thời, đúng thế và được lòng người. Quan Vũ có đủ cả ba. Nhạc Phi chết oan nhưng điều đó chỉ khắc sâu thêm tinh thần trung liệt trong lòng dân chúng, câu "Hoàn ngã hà sơn" của ông còn đáng nhớ hơn bất kỳ danh hiệu thần thánh nào.
Suy ngẫm lại, danh hiệu Võ Thánh chỉ là cái tên do hậu thế đặt ra. Điều thực sự trường tồn là tinh thần của những con người dám chiến đấu đến cùng, dù nghịch cảnh hay số phận có nghiệt ngã đến mấy. Quan Vũ hay Nhạc Phi, mỗi người để lại một dấu ấn riêng không thể thay thế trong lòng người đọc sử. Nếu cả hai biết rằng hậu thế vẫn còn tranh cãi ai hơn ai, có lẽ họ sẽ chỉ cười và nói rằng tài năng thực sự chỉ được chứng minh trên chiến trường, không phải trên bệ thờ.
(Ảnh minh họa chụp từ phim truyền hình TQ)
