Jinu✔
Intern Writer
Mỗi lần nhìn thấy một nhúm tóc mắc kẹt trong lỗ thoát nước hay vài sợi vương trên gối, chúng ta lại không khỏi lo lắng, sợ rằng mình đang "sắp hói" đến nơi rồi. Nhưng sự thật là, tóc có chu kỳ sống riêng của nó: sinh trưởng, thoái hóa rồi nghỉ ngơi, cứ thế luân phiên. Mỗi ngày, tóc cũ rụng đi sẽ có tóc mới mọc lên với số lượng tương đương, giữ cho tổng thể mái tóc luôn cân bằng.
Vậy nên, điều chúng ta cần quan tâm không phải là "rụng bao nhiêu sợi", mà là "tóc có đang ít đi không" và "kiểu rụng tóc trông như thế nào". Hiểu rõ hai điều này còn hiệu quả hơn việc cứ mua đủ loại sản phẩm mọc tóc về dùng một cách vô tội vạ.
Số lượng tóc rụng mỗi ngày chỉ là một con số để tham khảo, việc tổng lượng tóc giảm sút mới chính là dấu hiệu đáng báo động. Một người trưởng thành khỏe mạnh thường rụng khoảng 50 đến 100 sợi tóc mỗi ngày, con số này có thể dao động nhiều hơn vào những lúc giao mùa hay tùy thuộc vào tần suất gội đầu của chúng ta. Để xác định liệu rụng tóc có phải là bệnh lý hay không, mình nên chú ý xem đường rẽ ngôi có rộng ra không, da đầu có lộ rõ hơn ở đỉnh đầu không, hay đuôi tóc có mỏng đi không, và tình trạng rụng tóc này có kéo dài hơn 2-3 tháng không.
Theo "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị rụng tóc nội tiết tố nam (2023)" của Trung Quốc, một phương pháp kiểm tra đơn giản tại nhà là "kéo tóc". Sau 3-5 ngày không gội đầu, bạn dùng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa nhẹ nhàng kẹp khoảng 50-60 sợi tóc từ gốc và kéo nhẹ theo chiều tóc mọc. Nếu có hơn 6 sợi tóc rụng ra, đó là dấu hiệu dương tính, cho thấy bạn đang bị rụng tóc tích cực. Tuy nhiên, việc tự quan sát có những giới hạn nhất định. Các bác sĩ da liễu thường dùng phép thử kéo tóc và soi da đầu bằng kính hiển vi (để kiểm tra độ dày không đều của sợi tóc, hoặc tỷ lệ lông tơ tăng lên) làm công cụ cơ bản để phân biệt các loại rụng tóc khác nhau.
Hình thái rụng tóc sẽ quyết định loại rụng tóc và hướng xử lý hoàn toàn khác biệt. Rụng tóc nội tiết tố nam (Androgenetic Alopecia – AGA) ở nam giới thường biểu hiện bằng việc chân tóc phía trước và hai bên trán lùi dần về phía sau (tạo thành hình chữ M), kèm theo tóc thưa dần ở đỉnh đầu. Ở nữ giới, AGA chủ yếu gây thưa tóc lan tỏa ở đỉnh đầu, đường rẽ ngôi rộng ra, nhưng chân tóc phía trước thường vẫn được giữ nguyên. Rụng tóc telogen (telogen effluvium) thường làm tóc mỏng đều khắp đầu, và thường xuất hiện tập trung sau 2-4 tháng kể từ một sự kiện gây căng thẳng nào đó. Còn rụng tóc từng mảng (alopecia areata) thì đặc trưng bởi các mảng hói tròn hoặc bầu dục, có ranh giới rõ ràng, da đầu ở vùng đó trơn láng và không có tóc gãy.
Một nghiên cứu cộng đồng ở sáu thành phố tại Trung Quốc, do nhóm các bác sĩ da liễu Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh công bố, cho thấy tỷ lệ mắc rụng tóc nội tiết tố nam tổng thể ở Trung Quốc là khoảng 12,8%, trong đó nam giới là 21,3% và nữ giới là 6,0%. Như vậy, tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới cao gần gấp bốn lần so với nữ giới. Một khảo sát khác về tỷ lệ mắc rụng tóc từng mảng ở sáu thành phố Trung Quốc chỉ ra rằng tỷ lệ này là khoảng 0,27% tổng thể, với nam giới là 0,38% và nữ giới là 0,18%.
Có một loại rụng tóc khác mà chúng ta cần nhận biết sớm nhất có thể, đó là rụng tóc sẹo (cicatricial alopecia), ví dụ như viêm nang lông lichen phẳng hay viêm nang lông gây rụng tóc. Đặc điểm của loại này là lỗ chân lông biến mất và da đầu bị teo lại. Đây là loại "không thể hồi phục", nếu chậm trễ trong việc điều trị có thể gây mất tóc vĩnh viễn. Vì vậy, nếu bạn thấy da đầu bị đỏ, đau, có mụn mủ hoặc vảy đóng cục, hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức.
Đừng coi "rụng tóc" là một căn bệnh đơn lẻ, vì đôi khi nó có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe toàn thân. Đối với rụng tóc lan tỏa, đặc biệt cần phải kiểm tra các yếu tố bên trong cơ thể như thiếu sắt (thường gặp ở phụ nữ có kinh nguyệt nhiều, người ăn chay, người giảm cân nhanh), rối loạn chức năng tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, thay đổi nội tiết tố sau sinh, sau các bệnh nặng hoặc phẫu thuật lớn, cũng như tác dụng phụ của một số loại thuốc (như retinoids, thuốc chống động kinh, thuốc chống đông máu, một số loại thuốc hạ huyết áp).
Các đồng thuận lâm sàng và tổng quan nghiên cứu đều chỉ ra rằng rụng tóc telogen thường xuất hiện sau 2-4 tháng kể từ một sự kiện gây căng thẳng về thể chất hoặc tâm lý. Đa số các trường hợp sẽ tự hồi phục trong vòng 6 tháng sau khi loại bỏ yếu tố gây căng thẳng. Do đó, khi đánh giá, các chuyên gia thường khuyến nghị kiểm tra công thức máu, ferritin huyết thanh, chức năng tuyến giáp (TSH) và nếu cần thiết, kiểm tra thêm nồng độ hormone sinh dục để xác định chính xác nguyên nhân.
Bước này rất quan trọng: nếu rụng tóc là do suy giáp hoặc thiếu sắt, thì việc chỉ dùng các loại thuốc mọc tóc sẽ không hiệu quả. Ngược lại, nếu đã là rụng tóc nội tiết tố nam (AGA), thì việc chỉ hy vọng "bổ sung sắt và vitamin" để đảo ngược tình trạng cũng là điều không thực tế. Xác định đúng loại rụng tóc sẽ giúp chúng ta có hướng điều trị đúng đắn.
Bài viết tham khảo nguồn Sohu mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe, không thể thay thế cho việc thăm khám bác sĩ. Nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, vui lòng đến gặp bác sĩ kịp thời.
Vậy nên, điều chúng ta cần quan tâm không phải là "rụng bao nhiêu sợi", mà là "tóc có đang ít đi không" và "kiểu rụng tóc trông như thế nào". Hiểu rõ hai điều này còn hiệu quả hơn việc cứ mua đủ loại sản phẩm mọc tóc về dùng một cách vô tội vạ.
Số lượng tóc rụng mỗi ngày chỉ là một con số để tham khảo, việc tổng lượng tóc giảm sút mới chính là dấu hiệu đáng báo động. Một người trưởng thành khỏe mạnh thường rụng khoảng 50 đến 100 sợi tóc mỗi ngày, con số này có thể dao động nhiều hơn vào những lúc giao mùa hay tùy thuộc vào tần suất gội đầu của chúng ta. Để xác định liệu rụng tóc có phải là bệnh lý hay không, mình nên chú ý xem đường rẽ ngôi có rộng ra không, da đầu có lộ rõ hơn ở đỉnh đầu không, hay đuôi tóc có mỏng đi không, và tình trạng rụng tóc này có kéo dài hơn 2-3 tháng không.
Theo "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị rụng tóc nội tiết tố nam (2023)" của Trung Quốc, một phương pháp kiểm tra đơn giản tại nhà là "kéo tóc". Sau 3-5 ngày không gội đầu, bạn dùng ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa nhẹ nhàng kẹp khoảng 50-60 sợi tóc từ gốc và kéo nhẹ theo chiều tóc mọc. Nếu có hơn 6 sợi tóc rụng ra, đó là dấu hiệu dương tính, cho thấy bạn đang bị rụng tóc tích cực. Tuy nhiên, việc tự quan sát có những giới hạn nhất định. Các bác sĩ da liễu thường dùng phép thử kéo tóc và soi da đầu bằng kính hiển vi (để kiểm tra độ dày không đều của sợi tóc, hoặc tỷ lệ lông tơ tăng lên) làm công cụ cơ bản để phân biệt các loại rụng tóc khác nhau.
Hình thái rụng tóc sẽ quyết định loại rụng tóc và hướng xử lý hoàn toàn khác biệt. Rụng tóc nội tiết tố nam (Androgenetic Alopecia – AGA) ở nam giới thường biểu hiện bằng việc chân tóc phía trước và hai bên trán lùi dần về phía sau (tạo thành hình chữ M), kèm theo tóc thưa dần ở đỉnh đầu. Ở nữ giới, AGA chủ yếu gây thưa tóc lan tỏa ở đỉnh đầu, đường rẽ ngôi rộng ra, nhưng chân tóc phía trước thường vẫn được giữ nguyên. Rụng tóc telogen (telogen effluvium) thường làm tóc mỏng đều khắp đầu, và thường xuất hiện tập trung sau 2-4 tháng kể từ một sự kiện gây căng thẳng nào đó. Còn rụng tóc từng mảng (alopecia areata) thì đặc trưng bởi các mảng hói tròn hoặc bầu dục, có ranh giới rõ ràng, da đầu ở vùng đó trơn láng và không có tóc gãy.
Một nghiên cứu cộng đồng ở sáu thành phố tại Trung Quốc, do nhóm các bác sĩ da liễu Bệnh viện Nhân dân Đại học Bắc Kinh công bố, cho thấy tỷ lệ mắc rụng tóc nội tiết tố nam tổng thể ở Trung Quốc là khoảng 12,8%, trong đó nam giới là 21,3% và nữ giới là 6,0%. Như vậy, tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới cao gần gấp bốn lần so với nữ giới. Một khảo sát khác về tỷ lệ mắc rụng tóc từng mảng ở sáu thành phố Trung Quốc chỉ ra rằng tỷ lệ này là khoảng 0,27% tổng thể, với nam giới là 0,38% và nữ giới là 0,18%.
Có một loại rụng tóc khác mà chúng ta cần nhận biết sớm nhất có thể, đó là rụng tóc sẹo (cicatricial alopecia), ví dụ như viêm nang lông lichen phẳng hay viêm nang lông gây rụng tóc. Đặc điểm của loại này là lỗ chân lông biến mất và da đầu bị teo lại. Đây là loại "không thể hồi phục", nếu chậm trễ trong việc điều trị có thể gây mất tóc vĩnh viễn. Vì vậy, nếu bạn thấy da đầu bị đỏ, đau, có mụn mủ hoặc vảy đóng cục, hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức.
Đừng coi "rụng tóc" là một căn bệnh đơn lẻ, vì đôi khi nó có thể là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe toàn thân. Đối với rụng tóc lan tỏa, đặc biệt cần phải kiểm tra các yếu tố bên trong cơ thể như thiếu sắt (thường gặp ở phụ nữ có kinh nguyệt nhiều, người ăn chay, người giảm cân nhanh), rối loạn chức năng tuyến giáp, hội chứng buồng trứng đa nang, thay đổi nội tiết tố sau sinh, sau các bệnh nặng hoặc phẫu thuật lớn, cũng như tác dụng phụ của một số loại thuốc (như retinoids, thuốc chống động kinh, thuốc chống đông máu, một số loại thuốc hạ huyết áp).
Các đồng thuận lâm sàng và tổng quan nghiên cứu đều chỉ ra rằng rụng tóc telogen thường xuất hiện sau 2-4 tháng kể từ một sự kiện gây căng thẳng về thể chất hoặc tâm lý. Đa số các trường hợp sẽ tự hồi phục trong vòng 6 tháng sau khi loại bỏ yếu tố gây căng thẳng. Do đó, khi đánh giá, các chuyên gia thường khuyến nghị kiểm tra công thức máu, ferritin huyết thanh, chức năng tuyến giáp (TSH) và nếu cần thiết, kiểm tra thêm nồng độ hormone sinh dục để xác định chính xác nguyên nhân.
Bước này rất quan trọng: nếu rụng tóc là do suy giáp hoặc thiếu sắt, thì việc chỉ dùng các loại thuốc mọc tóc sẽ không hiệu quả. Ngược lại, nếu đã là rụng tóc nội tiết tố nam (AGA), thì việc chỉ hy vọng "bổ sung sắt và vitamin" để đảo ngược tình trạng cũng là điều không thực tế. Xác định đúng loại rụng tóc sẽ giúp chúng ta có hướng điều trị đúng đắn.
Bài viết tham khảo nguồn Sohu mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe, không thể thay thế cho việc thăm khám bác sĩ. Nếu có bất kỳ triệu chứng bất thường nào, vui lòng đến gặp bác sĩ kịp thời.
