Safe & Smart – Khi học sinh Việt cùng nhau lan tỏa nhận thức số trong thời đại AI

[Mẫn Nhi]

Lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu cá nhân, tin giả và nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo dựng đang ngày càng len lỏi vào đời sống số của giới trẻ, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết để tự bảo vệ mình trên không gian mạng. Đó chính là lý do dự án Safe & Smart ra đời, với mong muốn đồng hành cùng học sinh phổ thông trên hành trình sử dụng Internet một cách an toàn, có trách nhiệm và chủ động.

Ra mắt vào năm 2025, Safe & Smart là sáng kiến giáo dục về an toàn không gian mạng, được khởi xướng bởi chính những học sinh Việt Nam – trong đó có nhiều bạn đang du học tại Australia, Singapore, Canada, cùng các bạn học sinh trong nước. Dự án còn nhận được sự đồng hành, tư vấn chuyên môn từ các chuyên gia công nghệ và an ninh mạng.

Safe & Smart tại Trường THCS-THPT Newton

Với phương châm "hiểu đúng – tránh bẫy – bảo vệ bản thân", Safe & Smart hướng đến việc xây dựng một hệ sinh thái giáo dục số gần gũi, dễ tiếp cận và phù hợp với lứa tuổi học sinh. Các chủ đề được dự án tập trung khai thác bao gồm: cách nhận diện lừa đảo trực tuyến, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân, ứng xử văn minh trên mạng xã hội, nhận biết tin giả – deepfake – nội dung AI, cũng như phòng chống bắt nạt trực tuyến. Những nội dung này được truyền tải qua ebook, workshop và webinar, đến nay đã tiếp cận khoảng 5.000 học sinh trên cả nước.

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, Safe & Smart còn nỗ lực thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa học sinh thành thị và học sinh vùng sâu, vùng xa thông qua các chương trình hỗ trợ thiết bị học tập và hạ tầng Internet, đồng thời mở ra định hướng nghề nghiệp cho các em trong những lĩnh vực như công nghệ thông tin, kinh doanh và kinh tế số.

Ấn phẩm dự án cho các bạn học sinh

​

Đằng sau những con số và hoạt động ấy là câu chuyện của chính những thành viên đã và đang gắn bó với dự án.

Chia sẻ về hành trình gắn bó với dự án, Đặng Việt Anh, học sinh Trường THPT Chuyên Ngoại Ngữ, cho biết việc tham gia và đồng hành cùng các thành viên trong Safe & Smart là một trải nghiệm quý giá, giúp em có cơ hội kết nối và thấu hiểu sâu sắc hơn về những người xung quanh. Đặc biệt, thông qua các hoạt động của dự án, nam sinh đã có dịp trực tiếp gặp gỡ, trò chuyện cùng một số bạn học sinh dân tộc thiểu số. Từ những cuộc trao đổi chân thực ấy, Việt Anh đã lắng nghe và thấu hiểu hơn góc nhìn của họ về vấn đề an toàn thông tin cũng như an ninh kỹ thuật số trên không gian mạng.

Bạn Đặng Việt Anh, thành viên dự án (ngoài cùng bên phải) cùng các em học sinh vùng cao

Dự án cũng là nơi để Việt Anh có những suy nghĩ đa chiều về sự bùng nổ của công nghệ. Nhìn nhận về Trí tuệ nhân tạo (AI), em cho rằng đây là một công cụ đắc lực hỗ trợ con người trong nhiều khía cạnh của cuộc sống, giúp việc học tập và tiếp cận tri thức trở nên dễ dàng, cởi mở hơn với tất cả mọi người. Tuy nhiên, nam sinh Trường Chuyên Ngoại Ngữ cũng giữ một góc nhìn thận trọng trước làn sóng công nghệ này.

"Chúng ta cần hết sức cẩn trọng khi sử dụng AI, bởi thực chất nó là một con dao hai lưỡi" Việt Anh chia sẻ. "Nếu không được sử dụng đúng cách và có chừng mực, công nghệ này hoàn toàn có thể làm thui chột đi kỹ năng tư duy phản biện của chính chúng ta."

Theo Việt Anh, trong thời đại ngày nay, việc biết rõ khi nào nên áp dụng AI, sử dụng sao cho hiệu quả, đồng thời có khả năng định hướng và bảo vệ bản thân trong môi trường số, là một năng lực sống còn mà bất kỳ ai cũng cần trang bị. Đó cũng chính là động lực cốt lõi thôi thúc em tham gia Safe & Smart. Thông qua dự án, Việt Anh mong muốn góp phần lan tỏa nhận thức về hiểu biết trực tuyến, giúp mỗi cá nhân không chỉ trở thành người sử dụng Internet an toàn, mà còn giữ được sự tự chủ và tư duy độc lập giữa kỷ nguyên số.

Tặng máy tính và chi phí hạ tầng internet cho học sinh vùng xa