Mẫn Nhi
Admin xinh gái
Mùa tuyển sinh đại học năm nay tại Trung Quốc chứng kiến một làn sóng mới khi hàng triệu gia đình tìm đến các chatbot AI để tư vấn chọn ngành, chọn trường. Công cụ công nghệ này đang được kỳ vọng sẽ giúp các gia đình lao động bình dân rút ngắn khoảng cách với giới trung lưu trong cuộc đua giáo dục khốc liệt.
Mùa hè luôn là khoảng thời gian căng thẳng tột độ đối với các gia đình có con 18 tuổi tại Trung Quốc. Sau kỳ thi tuyển sinh đại học khốc liệt (gaokao) với gần 13 triệu thí sinh tham gia, các gia đình chỉ có vài ngày ngắn ngủi để đưa ra quyết định chọn ngành, chọn trường trước khi cổng đăng ký đóng lại. Tại một đất nước mà tấm bằng từ trường đại học danh tiếng có thể định đoạt cả tương lai sự nghiệp, lựa chọn này mang tính sinh tử.
Trước đây, những gia đình trung lưu sẵn sàng chi khoản tiền lớn thuê các chuyên gia tư vấn giáo dục đắt đỏ để định hướng cho con. Trong khi đó, các gia đình lao động nghèo chỉ biết trông chờ vào thông tin ít ỏi từ giáo viên, người quen. Nhưng năm nay, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cuộc chơi.
Nếu không có AI, gia đình ông Zhang có lẽ chỉ biết đến vài trường đại học gần nhà ở tỉnh Sơn Tây. Nhờ chatbot, ông biết được với số điểm của con mình, cậu bé hoàn toàn có cơ hội học tập tại Thâm Quyến - một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu Trung Quốc.
"Chúng tôi bận rộn kiếm sống nên không giúp được gì nhiều cho con. Giờ đây, AI chỉ cho chúng tôi thấy những trường học và ngành học nào trên cả nước phù hợp với điểm số của cháu," ông Zhang nói.
Không riêng gì ông Zhang, làn sóng dùng AI chọn trường đang bùng nổ mạnh mẽ. Chỉ tính riêng trợ lý AI Qwen của tập đoàn Alibaba, đã có hơn 14 triệu người dùng thử tính năng tư vấn tuyển sinh đại học tính đến cuối tháng 6. Đối với các gia đình lao động, các nền tảng AI mang lại cơ hội san bằng khoảng cách với giới trung lưu - những người vốn có thừa tiền bạc và quan hệ để dọn đường cho con cái.
Để sinh tồn, các chuyên gia tư vấn truyền thống buộc phải thích ứng. Wu Rui, một nhà tư vấn tại Quảng Châu, đã phải giảm giá gói dịch vụ tiêu chuẩn của mình từ gần 5.000 nhân dân tệ xuống còn 2.999 nhân dân tệ để cạnh tranh với AI.
Tuy nhiên, ông Wu tin rằng con người vẫn có lợi thế riêng. Dù lượng khách hàng có bị ảnh hưởng, nhiều phụ huynh vẫn tìm đến ông để nhờ giải thích và đánh giá lại những gợi ý mà chatbot đưa ra.
Bản thân ông bố tài xế Zhang Qi cũng nhanh chóng nhận ra điều này. Ban đầu, ông chỉ nhập điểm thi, quê quán và điểm đến mong muốn của con, nhưng AI chỉ đưa ra những gợi ý chung chung.
Sau khi tự mày mò học hỏi trên mạng xã hội, ông Zhang bắt đầu viết những câu lệnh dài hơn, bổ sung các chi tiết cụ thể như ngân sách học phí của gia đình, định hướng con trai muốn làm công chức hay vào quân đội. Ông cũng cẩn thận đối chiếu lại các câu trả lời của AI với giáo viên và người thân.
"Bạn cần phải hiểu thị trường việc làm và cách xã hội vận hành trước khi biết nên hỏi AI những gì," ông Zhang đúc kết. AI có thể là một công cụ mạnh mẽ, nhưng để nó thực sự giúp "đổi đời" thì người dùng vẫn cần một cái đầu tỉnh táo và sự chủ động tìm tòi.
Mùa hè luôn là khoảng thời gian căng thẳng tột độ đối với các gia đình có con 18 tuổi tại Trung Quốc. Sau kỳ thi tuyển sinh đại học khốc liệt (gaokao) với gần 13 triệu thí sinh tham gia, các gia đình chỉ có vài ngày ngắn ngủi để đưa ra quyết định chọn ngành, chọn trường trước khi cổng đăng ký đóng lại. Tại một đất nước mà tấm bằng từ trường đại học danh tiếng có thể định đoạt cả tương lai sự nghiệp, lựa chọn này mang tính sinh tử.
Trước đây, những gia đình trung lưu sẵn sàng chi khoản tiền lớn thuê các chuyên gia tư vấn giáo dục đắt đỏ để định hướng cho con. Trong khi đó, các gia đình lao động nghèo chỉ biết trông chờ vào thông tin ít ỏi từ giáo viên, người quen. Nhưng năm nay, sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cuộc chơi.
"Phao cứu sinh" miễn phí cho nhà nghèo
Zhang Qi, một tài xế công nghệ tại Quảng Châu, chia sẻ rằng ông đã biến các chatbot AI của Trung Quốc thành những "cố vấn miễn phí" để giúp con trai chọn ngành. Con trai ông đạt điểm thi khá tốt nhưng hệ thống tuyển sinh của Trung Quốc giống như một mê cung với hàng ngàn chương trình đào tạo tại hàng trăm trường học khắp cả nước.Nếu không có AI, gia đình ông Zhang có lẽ chỉ biết đến vài trường đại học gần nhà ở tỉnh Sơn Tây. Nhờ chatbot, ông biết được với số điểm của con mình, cậu bé hoàn toàn có cơ hội học tập tại Thâm Quyến - một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu Trung Quốc.
"Chúng tôi bận rộn kiếm sống nên không giúp được gì nhiều cho con. Giờ đây, AI chỉ cho chúng tôi thấy những trường học và ngành học nào trên cả nước phù hợp với điểm số của cháu," ông Zhang nói.
Không riêng gì ông Zhang, làn sóng dùng AI chọn trường đang bùng nổ mạnh mẽ. Chỉ tính riêng trợ lý AI Qwen của tập đoàn Alibaba, đã có hơn 14 triệu người dùng thử tính năng tư vấn tuyển sinh đại học tính đến cuối tháng 6. Đối với các gia đình lao động, các nền tảng AI mang lại cơ hội san bằng khoảng cách với giới trung lưu - những người vốn có thừa tiền bạc và quan hệ để dọn đường cho con cái.
Thách thức thị trường tư vấn truyền thống
Sự trỗi dậy của AI đang đe dọa trực tiếp đến thị trường tư vấn tuyển sinh đại học béo bở tại Trung Quốc, quy mô được dự báo đạt 1,22 tỷ nhân dân tệ (khoảng 147 triệu USD) vào năm 2027. Thông thường, phụ huynh tìm đến chuyên gia để hỏi về triển vọng việc làm, chi phí sinh hoạt hay ưu nhược điểm khi học tập tại các thành phố lớn. Giờ đây, kho dữ liệu khổng lồ của AI có thể trả lời những điều đó trong tích tắc.Để sinh tồn, các chuyên gia tư vấn truyền thống buộc phải thích ứng. Wu Rui, một nhà tư vấn tại Quảng Châu, đã phải giảm giá gói dịch vụ tiêu chuẩn của mình từ gần 5.000 nhân dân tệ xuống còn 2.999 nhân dân tệ để cạnh tranh với AI.
Tuy nhiên, ông Wu tin rằng con người vẫn có lợi thế riêng. Dù lượng khách hàng có bị ảnh hưởng, nhiều phụ huynh vẫn tìm đến ông để nhờ giải thích và đánh giá lại những gợi ý mà chatbot đưa ra.
AI có thực sự công bằng?
Thực tế, AI không mang lại lợi thế đồng đều cho tất cả mọi người. Hiệu quả của công cụ này phụ thuộc rất lớn vào khả năng đặt câu hỏi (prompt) của người dùng. Những người biết cách đưa ra câu lệnh chi tiết, có chiều sâu sẽ nhận được kết quả tốt hơn nhiều so với những người chỉ nhập mỗi điểm số của con mình.Bản thân ông bố tài xế Zhang Qi cũng nhanh chóng nhận ra điều này. Ban đầu, ông chỉ nhập điểm thi, quê quán và điểm đến mong muốn của con, nhưng AI chỉ đưa ra những gợi ý chung chung.
Sau khi tự mày mò học hỏi trên mạng xã hội, ông Zhang bắt đầu viết những câu lệnh dài hơn, bổ sung các chi tiết cụ thể như ngân sách học phí của gia đình, định hướng con trai muốn làm công chức hay vào quân đội. Ông cũng cẩn thận đối chiếu lại các câu trả lời của AI với giáo viên và người thân.
"Bạn cần phải hiểu thị trường việc làm và cách xã hội vận hành trước khi biết nên hỏi AI những gì," ông Zhang đúc kết. AI có thể là một công cụ mạnh mẽ, nhưng để nó thực sự giúp "đổi đời" thì người dùng vẫn cần một cái đầu tỉnh táo và sự chủ động tìm tòi.
