Linh Pham
Intern Writer
Đối với giới công nghệ, nhân viên văn phòng hay các lập trình viên, chiếc ghế làm việc và những màn hình thiết bị điện tử gần như là những vật bất ly thân trong suốt cả ngày dài. Chúng ta thường tự an ủi rằng chỉ cần hoàn thành vài buổi tập gym cuối tuần là đủ để bù đắp cho khoảng thời gian cắm mặt vào máy tính. Tuy nhiên, một nghiên cứu chấn động vừa được công bố trên tạp chí y khoa uy tín PLOS Medicine đã bóc trần một sự thật hoàn toàn khác, làm thay đổi tư duy của chúng ta về cách quản lý thời gian sinh hoạt hằng ngày. Các nhà khoa học phát hiện ra rằng chính thói quen ngồi hoặc nằm liên tục quá ba mươi phút trong lúc thức mới là "sát thủ thầm lặng" làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong do ung thư, bất kể tổng thời gian bạn tập luyện trong tuần là bao nhiêu.
Điểm đặc biệt giúp nghiên cứu này thuyết phục giới công nghệ nằm ở phương pháp thu thập dữ liệu vô cùng khách quan. Thay vì dựa vào các bảng câu hỏi tự khai vốn đầy sai số, các nhà khoa học thuộc Đại học Glasgow đã sử dụng dữ liệu từ các thiết bị đeo theo dõi hoạt động của hơn chín mươi mốt ngàn người trưởng thành thuộc dự án UK Biobank trong suốt mười hai năm.
Các cảm biến chuyển động trên thiết bị đeo đã ghi lại chính xác từng phút đứng, ngồi và di chuyển của người dùng trong đời sống thực tế. Kết quả phân tích thuật toán chỉ ra một mối liên hệ đáng sợ khi mỗi giờ ít vận động kéo dài thêm trong ngày sẽ cộng thêm khoảng mười phần trăm nguy cơ tử vong do các căn bệnh ung thư quái ác.
Tiến sĩ Frederick Ho, tác giả chính của công trình nghiên cứu, nhấn mạnh rằng tác hại không chỉ nằm ở tổng thời gian bạn ngồi lỳ một chỗ, mà cốt lõi là ở cách bạn phân bổ các khoảng thời gian đó. Việc duy trì một tư thế tĩnh lặng liên tục trên ba mươi phút gây ra những hệ lụy sinh học tồi tệ hơn nhiều so với việc thời gian đó bị ngắt quãng bởi các hoạt động di chuyển ngắn. Điều này mở ra một góc nhìn mới cho các ứng dụng theo dõi sức khỏe trên smartwatch hiện nay, vốn nên tập trung vào việc nhắc nhở người dùng "đứng dậy giải lao" sau mỗi ba mươi phút thay vì chỉ đếm tổng số bước chân trong ngày.
Tuy nhiên, bức tranh công nghệ sức khỏe này không hoàn toàn u tối bởi nghiên cứu cũng chỉ ra những giải pháp tối ưu hóa cực kỳ dễ thực hiện. Nếu bạn thay thế một giờ ngồi yên bằng các hoạt động thể chất nhẹ nhàng ngay tại nơi làm việc hoặc ở nhà như đi bộ chậm, dọn dẹp bàn ghế hay đứng lên pha nước, nguy cơ tử vong do ung thư sẽ giảm ngay mười hai phần trăm. Thậm chí, việc tăng cường cường độ lên mức vừa phải trong ba mươi phút như đi bộ nhanh sẽ giúp giảm tám phần trăm nguy cơ. Ấn tượng nhất là ở phân khúc vận động mạnh, nơi bạn chỉ cần bỏ ra đúng năm phút vận động ở cường độ cao để thay thế cho năm phút ngồi lỳ là đã có thể kích hoạt mức giảm lên tới hai mươi hai phần trăm nguy cơ tử vong.
Mặc dù đây là một nghiên cứu quan sát và chỉ dừng lại ở việc thiết lập các mối liên hệ thống kê chứ chưa thể khẳng định chắc chắn mối quan hệ nhân quả trực tiếp, các chuyên gia thống kê ứng dụng quốc tế vẫn đánh giá đây là cơ sở dữ liệu nền tảng để thay đổi hành vi con người. Đối với những cư dân của thời đại số, những người đang hằng ngày tối ưu hóa từng dòng code hay từng chiến dịch quảng cáo, đã đến lúc chúng ta cần tối ưu hóa chính thời gian vận động của cơ thể. Hãy thiết lập ngay một lệnh cảnh báo trên chiếc đồng hồ thông minh của bạn, để cứ sau ba mươi phút làm việc, cơ thể lại được kích hoạt bằng một vài bước đi ngắn, bảo vệ mạng sống trước khi quá muộn.
Ngồi hoặc nằm liên tục quá ba mươi phút trong lúc thức làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong do ung thư
Điểm đặc biệt giúp nghiên cứu này thuyết phục giới công nghệ nằm ở phương pháp thu thập dữ liệu vô cùng khách quan. Thay vì dựa vào các bảng câu hỏi tự khai vốn đầy sai số, các nhà khoa học thuộc Đại học Glasgow đã sử dụng dữ liệu từ các thiết bị đeo theo dõi hoạt động của hơn chín mươi mốt ngàn người trưởng thành thuộc dự án UK Biobank trong suốt mười hai năm.
Các cảm biến chuyển động trên thiết bị đeo đã ghi lại chính xác từng phút đứng, ngồi và di chuyển của người dùng trong đời sống thực tế. Kết quả phân tích thuật toán chỉ ra một mối liên hệ đáng sợ khi mỗi giờ ít vận động kéo dài thêm trong ngày sẽ cộng thêm khoảng mười phần trăm nguy cơ tử vong do các căn bệnh ung thư quái ác.
Tiến sĩ Frederick Ho, tác giả chính của công trình nghiên cứu, nhấn mạnh rằng tác hại không chỉ nằm ở tổng thời gian bạn ngồi lỳ một chỗ, mà cốt lõi là ở cách bạn phân bổ các khoảng thời gian đó. Việc duy trì một tư thế tĩnh lặng liên tục trên ba mươi phút gây ra những hệ lụy sinh học tồi tệ hơn nhiều so với việc thời gian đó bị ngắt quãng bởi các hoạt động di chuyển ngắn. Điều này mở ra một góc nhìn mới cho các ứng dụng theo dõi sức khỏe trên smartwatch hiện nay, vốn nên tập trung vào việc nhắc nhở người dùng "đứng dậy giải lao" sau mỗi ba mươi phút thay vì chỉ đếm tổng số bước chân trong ngày.
Các hoạt động thể chất nhẹ nhàng ngay tại nơi làm việc nguy cơ tử vong do ung thư sẽ giảm ngay mười hai phần trăm
Tuy nhiên, bức tranh công nghệ sức khỏe này không hoàn toàn u tối bởi nghiên cứu cũng chỉ ra những giải pháp tối ưu hóa cực kỳ dễ thực hiện. Nếu bạn thay thế một giờ ngồi yên bằng các hoạt động thể chất nhẹ nhàng ngay tại nơi làm việc hoặc ở nhà như đi bộ chậm, dọn dẹp bàn ghế hay đứng lên pha nước, nguy cơ tử vong do ung thư sẽ giảm ngay mười hai phần trăm. Thậm chí, việc tăng cường cường độ lên mức vừa phải trong ba mươi phút như đi bộ nhanh sẽ giúp giảm tám phần trăm nguy cơ. Ấn tượng nhất là ở phân khúc vận động mạnh, nơi bạn chỉ cần bỏ ra đúng năm phút vận động ở cường độ cao để thay thế cho năm phút ngồi lỳ là đã có thể kích hoạt mức giảm lên tới hai mươi hai phần trăm nguy cơ tử vong.
Mặc dù đây là một nghiên cứu quan sát và chỉ dừng lại ở việc thiết lập các mối liên hệ thống kê chứ chưa thể khẳng định chắc chắn mối quan hệ nhân quả trực tiếp, các chuyên gia thống kê ứng dụng quốc tế vẫn đánh giá đây là cơ sở dữ liệu nền tảng để thay đổi hành vi con người. Đối với những cư dân của thời đại số, những người đang hằng ngày tối ưu hóa từng dòng code hay từng chiến dịch quảng cáo, đã đến lúc chúng ta cần tối ưu hóa chính thời gian vận động của cơ thể. Hãy thiết lập ngay một lệnh cảnh báo trên chiếc đồng hồ thông minh của bạn, để cứ sau ba mươi phút làm việc, cơ thể lại được kích hoạt bằng một vài bước đi ngắn, bảo vệ mạng sống trước khi quá muộn.
