Cuộc đua công nghệ đỉnh cao giữa Mỹ và Trung Quốc chuẩn bị bước sang một nấc thang mới căng thẳng hơn. Bắc Kinh đang cân nhắc các biện pháp kiểm soát xuất khẩu cực kỳ nghiêm ngặt, không chỉ giữ chân các startup AI triển vọng mà còn muốn hạn chế các hãng chip nước ngoài sản xuất chip do doanh nghiệp Trung Quốc tự thiết kế.
Bộ Thương mại Trung Quốc (MofCom) đang dẫn đầu các cuộc thảo luận với hàng loạt ông lớn công nghệ và chip bán dẫn trong nước. Mục tiêu là tìm cách ngăn chặn các công nghệ tiên tiến và các startup tiềm năng của Trung Quốc rơi vào tay phương Tây.
Kimi K3, một mô hình AI Trung Quốc, vừa khiến phương Tây phải trầm trồ
Đặc biệt, một đề xuất đáng chú ý là giới hạn việc cho phép người dùng nước ngoài tải xuống các model weight (trọng số mô hình) của các mô hình AI do Trung Quốc phát triển. Mặc dù vậy, người dùng quốc tế vẫn có thể truy cập và sử dụng các dịch vụ AI này dưới dạng trực tuyến.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các phòng nghiên cứu AI của Trung Quốc đang chứng minh họ không hề kém cạnh Thung lũng Silicon. Mô hình Kimi K3 do Moonshot ra mắt gần đây đã vượt qua cả Opus 4.8 - mô hình chủ lực của Anthropic - trên hầu hết các bài test tiêu chuẩn.
Khác với các mô hình đóng của OpenAI hay Anthropic, các mô hình hàng đầu của Trung Quốc như Moonshot hay DeepSeek thường đi theo hướng mở trọng số (open-weight), cho phép người dùng tải về máy chủ nội bộ để tùy biến. Việc siết quy định này chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến cách cộng đồng công nghệ toàn cầu tiếp cận AI của Trung Quốc.
Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng muốn b bịt các lỗ hổng pháp lý để ngăn chặn các tập đoàn phương Tây thâu tóm các công ty công nghệ chiến lược trong nước, đặc biệt là trong lĩnh vực agentic AI (AI tác nhân). Động thái này được cho là để tránh lặp lại kịch bản tương tự thương vụ Meta mua lại startup Manus với giá 2 tỷ USD - thương vụ sau đó đã bị giới chức Trung Quốc yêu cầu hủy bỏ.
Tuy nhiên, các đề xuất mới hiện vẫn đang trong quá trình thảo luận và chưa có quyết định cuối cùng. Bản thân các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc cũng đã bày tỏ lo ngại với giới chức quản lý. Họ cho rằng những biện pháp kiểm soát quá ngặt nghèo có thể làm chậm tốc độ phát triển AI của chính họ, từ đó làm giảm khả năng cạnh tranh của Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Bộ Thương mại Trung Quốc (MofCom) đang dẫn đầu các cuộc thảo luận với hàng loạt ông lớn công nghệ và chip bán dẫn trong nước. Mục tiêu là tìm cách ngăn chặn các công nghệ tiên tiến và các startup tiềm năng của Trung Quốc rơi vào tay phương Tây.
Kimi K3, một mô hình AI Trung Quốc, vừa khiến phương Tây phải trầm trồ
Chặn tải "model weight" và giữ dữ liệu huấn luyện ở lại
Trong các cuộc làm việc với những tên tuổi lớn như Alibaba, ByteDance và Zhipu, cơ quan quản lý Trung Quốc đã thảo luận về việc hạn chế chuyển giao các dữ liệu quan trọng dùng để huấn luyện mô hình AI ra nước ngoài.Đặc biệt, một đề xuất đáng chú ý là giới hạn việc cho phép người dùng nước ngoài tải xuống các model weight (trọng số mô hình) của các mô hình AI do Trung Quốc phát triển. Mặc dù vậy, người dùng quốc tế vẫn có thể truy cập và sử dụng các dịch vụ AI này dưới dạng trực tuyến.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các phòng nghiên cứu AI của Trung Quốc đang chứng minh họ không hề kém cạnh Thung lũng Silicon. Mô hình Kimi K3 do Moonshot ra mắt gần đây đã vượt qua cả Opus 4.8 - mô hình chủ lực của Anthropic - trên hầu hết các bài test tiêu chuẩn.
Khác với các mô hình đóng của OpenAI hay Anthropic, các mô hình hàng đầu của Trung Quốc như Moonshot hay DeepSeek thường đi theo hướng mở trọng số (open-weight), cho phép người dùng tải về máy chủ nội bộ để tùy biến. Việc siết quy định này chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến cách cộng đồng công nghệ toàn cầu tiếp cận AI của Trung Quốc.
Kiểm soát cả khâu sản xuất chip và thâu tóm startup
Không chỉ dừng lại ở phần mềm AI, các đề xuất mới còn nhắm thẳng vào chuỗi cung ứng phần cứng bán dẫn. Cơ quan quản lý Trung Quốc đang lấy ý kiến về việc hạn chế các nhà sản xuất chip nước ngoài như TSMC hay Qualcomm gia công các dòng chip tiên tiến dựa trên thiết kế của các công ty Trung Quốc như Huawei, Alibaba hay ByteDance.Bên cạnh đó, Bắc Kinh cũng muốn b bịt các lỗ hổng pháp lý để ngăn chặn các tập đoàn phương Tây thâu tóm các công ty công nghệ chiến lược trong nước, đặc biệt là trong lĩnh vực agentic AI (AI tác nhân). Động thái này được cho là để tránh lặp lại kịch bản tương tự thương vụ Meta mua lại startup Manus với giá 2 tỷ USD - thương vụ sau đó đã bị giới chức Trung Quốc yêu cầu hủy bỏ.
Doanh nghiệp trong nước lo ngại bị "chậm chân"
Các biện pháp siết chặt này dự kiến sẽ được đưa vào bản cập nhật tiếp theo của danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc. Ở lần cập nhật gần nhất vào năm 2025, danh mục này đã bổ sung một số công nghệ sản xuất pin lithium-ion, bên cạnh các công nghệ chiến lược có sẵn như khai thác và chế biến đất hiếm.Tuy nhiên, các đề xuất mới hiện vẫn đang trong quá trình thảo luận và chưa có quyết định cuối cùng. Bản thân các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc cũng đã bày tỏ lo ngại với giới chức quản lý. Họ cho rằng những biện pháp kiểm soát quá ngặt nghèo có thể làm chậm tốc độ phát triển AI của chính họ, từ đó làm giảm khả năng cạnh tranh của Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.
