Trung Quốc vừa đưa ra quyết định tạm dừng xuất khẩu helium – một nguyên tố cực kỳ quan trọng trong sản xuất bán dẫn và y tế. Động thái này diễn ra ngay trong bối cảnh cuộc xung đột tại Iran đang đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế kẹt và giá cả leo thang chóng mặt.
Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã chính thức ra thông báo áp đặt lệnh cấm xuất khẩu tạm thời đối với helium, có hiệu lực ngay lập tức. Quyết định này được đưa ra dựa trên các điều khoản liên quan của Luật Thương mại Ngoại thương nước này, tuy nhiên phía cơ quan chức năng không giải thích gì thêm về lý do chi tiết.
Dù không nói rõ, nhưng giới quan sát đều hiểu rằng bước đi này liên quan trực tiếp đến những biến động địa chính trị gần đây. Kể từ khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ vào cuối tháng 2, chuỗi cung ứng helium toàn cầu đã bị gián đoạn nghiêm trọng, kéo theo giá của loại khí này tăng phi mã.
Đáng chú ý, bản thân Trung Quốc không phải là thế lực tự chủ về helium. Theo ước tính từ công ty tư vấn Trivium China, quốc gia này chỉ tự sản xuất được khoảng 15% hoặc ít hơn nhu cầu trong nước. Phần lớn lượng helium còn lại Trung Quốc phải nhập khẩu từ Qatar – quốc gia vốn nắm giữ khoảng một phần ba nguồn cung toàn cầu.
Trong bối cảnh nguồn cung thế giới trở nên cực kỳ khan hiếm, việc Trung Quốc chặn đường xuất khẩu được xem là một động thái tự vệ rõ ràng. Ông Gary Ng, nhà kinh tế cấp cao tại ngân hàng Natixis (Pháp), nhận định rằng biện pháp kiểm soát xuất khẩu này nhằm mục đích bảo vệ các ngành công nghiệp nội địa, đặc biệt là sản xuất chip. Nhiều khả năng Bắc Kinh hành động vì muốn đảm bảo an ninh nguồn cung cho nhu cầu trong nước hơn là vì các động cơ chính trị.
Hiện tại, không ai có thể dự đoán chắc chắn khi nào nguồn cung helium toàn cầu mới quay trở lại trạng thái bình thường. Ông Cameron Johnson, đối tác cấp cao tại hãng tư vấn Tidalwave Solutions (Thượng Hải), chia sẻ: "Việc Trung Quốc cấm xuất khẩu cho thấy một thực tế là họ biết rõ lượng helium hiện tại đơn giản là không đủ cho các nhu cầu nội tại của mình".
Dù vậy, xét trên bức tranh toàn cảnh, Trung Quốc vốn là một nhà xuất khẩu helium có quy mô tương đối nhỏ. Do đó, theo chuyên gia Gary Ng, động thái này có thể sẽ không gây ra tác động quá lớn trên phạm vi toàn cầu, dù áp lực lên chuỗi cung ứng chung là vẫn có do những cú sốc thiếu hụt sẵn có từ trước.
Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã chính thức ra thông báo áp đặt lệnh cấm xuất khẩu tạm thời đối với helium, có hiệu lực ngay lập tức. Quyết định này được đưa ra dựa trên các điều khoản liên quan của Luật Thương mại Ngoại thương nước này, tuy nhiên phía cơ quan chức năng không giải thích gì thêm về lý do chi tiết.
Dù không nói rõ, nhưng giới quan sát đều hiểu rằng bước đi này liên quan trực tiếp đến những biến động địa chính trị gần đây. Kể từ khi cuộc chiến tại Iran bùng nổ vào cuối tháng 2, chuỗi cung ứng helium toàn cầu đã bị gián đoạn nghiêm trọng, kéo theo giá của loại khí này tăng phi mã.
Giữ helium cho "sân nhà"
Helium là nguyên tố không thể thiếu trong quy trình sản xuất chip bán dẫn, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong ngành y tế, điển hình là dùng để làm mát các máy chụp cộng hưởng từ (MRI).Đáng chú ý, bản thân Trung Quốc không phải là thế lực tự chủ về helium. Theo ước tính từ công ty tư vấn Trivium China, quốc gia này chỉ tự sản xuất được khoảng 15% hoặc ít hơn nhu cầu trong nước. Phần lớn lượng helium còn lại Trung Quốc phải nhập khẩu từ Qatar – quốc gia vốn nắm giữ khoảng một phần ba nguồn cung toàn cầu.
Trong bối cảnh nguồn cung thế giới trở nên cực kỳ khan hiếm, việc Trung Quốc chặn đường xuất khẩu được xem là một động thái tự vệ rõ ràng. Ông Gary Ng, nhà kinh tế cấp cao tại ngân hàng Natixis (Pháp), nhận định rằng biện pháp kiểm soát xuất khẩu này nhằm mục đích bảo vệ các ngành công nghiệp nội địa, đặc biệt là sản xuất chip. Nhiều khả năng Bắc Kinh hành động vì muốn đảm bảo an ninh nguồn cung cho nhu cầu trong nước hơn là vì các động cơ chính trị.
Cuộc đua tự chủ công nghệ
Quyết định giữ lại helium diễn ra đúng vào thời điểm Trung Quốc đang dốc toàn lực để nâng cao năng lực tự chủ trong lĩnh vực sản xuất chip và trí tuệ nhân tạo (AI), giữa bối cảnh cuộc cạnh tranh công nghệ với Mỹ vẫn đang vô cùng căng thẳng.Hiện tại, không ai có thể dự đoán chắc chắn khi nào nguồn cung helium toàn cầu mới quay trở lại trạng thái bình thường. Ông Cameron Johnson, đối tác cấp cao tại hãng tư vấn Tidalwave Solutions (Thượng Hải), chia sẻ: "Việc Trung Quốc cấm xuất khẩu cho thấy một thực tế là họ biết rõ lượng helium hiện tại đơn giản là không đủ cho các nhu cầu nội tại của mình".
Dù vậy, xét trên bức tranh toàn cảnh, Trung Quốc vốn là một nhà xuất khẩu helium có quy mô tương đối nhỏ. Do đó, theo chuyên gia Gary Ng, động thái này có thể sẽ không gây ra tác động quá lớn trên phạm vi toàn cầu, dù áp lực lên chuỗi cung ứng chung là vẫn có do những cú sốc thiếu hụt sẵn có từ trước.
