thumbnail - Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng
Thu Hà
Hà Nội

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng

Vào tháng 4 năm 2019, người dân Paris kinh hoàng chứng kiến đám cháy lớn "nuốt chửng" một hình mẫu về kiến trúc Gothic được công nhận trên thế giới - Nhà thờ Đức Bà Paris. Không may là trước khi được dập tắt, ngọn lửa đã kịp thời phá hủy chóp, đồng hồ và khung trung tâm của địa danh Gothic đã tồn tại 12 thế kỷ.

Nguyên nhân của đám cháy đến bây giờ vẫn chưa được xác định rõ ràng. Việc tái thiết thì tiến hành trong vài năm sau đó, Ủy ban Di sản và Kiến trúc Quốc gia (CNPA) đã đảm bảo quá trình trùng tu sẽ giữ nguyên phong cách kiến trúc Gothic truyền thống. 

Vậy kiến trúc Gothic bắt nguồn từ đâu?

Kiến trúc Gothic là phong cách thiết kế bắt nguồn từ thời Trung cổ ở Pháp và mở rộng khắp châu Âu qua thế kỷ 12 và 16, nơi ngày nay bạn có thể nhìn thấy những tòa nhà cao vút lộng lẫy, chi tiết chiếm vị trí trung tâm. Ban đầu nó được gọi là Opus Francigenum, có nghĩa là "Công trình của Pháp", một phong cách kiến trúc do Nhà thờ Công giáo La Mã quy định.

Tuy nhiên, trong thời kỳ này, mọi người chưa có những định hình và suy nghĩ nhiều về phong cách nào đó. Họ chỉ biết các tòa nhà cần được xây dựng và nhiều công trình trong đó trở thành nơi thờ cúng. Eugene Colberg, hiệu trưởng của Colberg Architecture ở thành phố New York nói rằng "Phong cách Gothic gắn liền với một chương trình xây dựng cụ thể - chỉ những công trình kiến trúc tôn giáo. Những người xây dựng những thánh đường này không bắt đầu làm theo kiến trúc Gothic mà họ chỉ tạo các công trình theo cách mà họ biết làm, sử dụng các công cụ và năng lực họ có, và giống như mọi thứ khác, phong cách này ghi nhận một sự tiến bộ."

Mặc dù vậy, phong cách kiến trúc Gothic phát triển theo thời gian, và thực sự đã có những đặc điểm và tính năng riêng biệt làm cho những kỳ quan kiến trúc này trở nên nổi bật.

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Vương cung thánh đường Saint-Denis được coi là công trình kiến trúc Gothic đầu tiên từng được xây dựng

Những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến kiến trúc Gothic

Vương cung thánh đường Saint-Denis, được xây dựng vào năm 1135, được coi là công trình kiến trúc Gothic đầu tiên. Ban đầu, công trình này phát triển theo phong cách Romanesque, bao gồm nhiều mái vòm, trần nhà hình vòm và cửa sổ kính màu nhỏ. Tuy nhiên, kiến trúc Gothic đã làm nổi bật những đặc điểm này, làm ho các mái vòm lớn hơn nhiều và các cửa sổ kính màu được trang trí công phu hơn, thậm chí còn thêm các chi tiết khác.

Vào thời Trung cổ, có nhiều người hành hương đến những địa điểm này, và những công trình kiến trúc này cần có không gian hơn cho họ. Phong cách Gothic cũng từ bỏ những bức tường dày, kiên cố theo phong cách Romanesque để nhường chỗ cho những công trình kiến trúc cao hơn, đồ sộ hơn. Để tạo ra sự phù hợp hơn với những bức tường mỏng hơn và nhẹ hơn này, các nhà xây dựng thời Gothic đã sử dụng trụ bay để hỗ trợ cho trọng lượng lớn hơn.

Kiến trúc Gothic cũng đa dạng và bị ảnh hưởng bởi vị trí của tòa nhà và thời điểm nó được xây dựng. Nhiều đặc điểm của kiến trúc Gothic phục vụ cho nhiều mục đích, từ việc tăng cường sự ổn định hơn đến việc cho phép nhiều ánh sáng tự nhiên hơn. Các đặc điểm như vòm nhọn hoặc mái vòm kiểu Gothic và trụ bay nằm ở các tòa nhà chủ yếu ở Bắc Âu, nơi có thể khan hiếm ánh sáng mặt trời, tùy thuộc vào vị trí và thời gian trong năm, và chúng nằm trong không gian lớn khó chiếu sáng bằng ánh nến.

Sau đây là 5 đặc điểm của kiến trúc Gothic nổi bật so với các phong cách kiến trúc khác.

1. Trụ bay

Các trụ bay thống trị kiến trúc Gothic bên ngoài và tạo ra sự ổn định hơn bằng cách phân bổ lại trọng lượng từ các tầng hoặc tầng nặng hơn và cao hơn. Chúng vừa có giá trị thẩm mỹ vừa thiết thực, thể hiện cảm giác bay bổng nên mới có tên như vậy. Những chiếc mũ bay cũng được trang trí bằng những chạm khắc tinh xảo để ám chỉ một vẻ đẹp lộng lẫy.

Trụ bay được xem là một công cụ kỹ thuật và kỳ công kỹ thuật cho phép tạo ra sự ổn định cao hơn. Chúng cho phép cấu trúc tổng thể của công trình có một bức tường mỏng hơn bằng cách cung cấp sự ổn định giữa các bên.

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Những chiếc trụ bay được nhìn thấy ở Nhà thờ Saint-Eustaches, ở Paris, Pháp

2. Vòm nhọn

Thay vì sử dụng mái vòm tròn, theo phong cách Romanesque thì kiến trúc Gothic có những mái vòm nhọn tương tự như những mái vòm được tìm thấy trong các công trình Hồi giáo. Mục tiêu của việc sử dụng các mái vòm nhọn là để tạo ra nhiều không gian hơn bằng cách xây dựng theo chiều dọc. Colberg cho biết: “Bởi vì bạn đang làm cho mọi thứ cao hơn và kéo dài nó lên, bạn không cần nhiều sự hỗ trợ về phía bên cạnh bởi vì các trụ bay đang mang lại cho bạn điều đó."

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Lối vào Tu viện Westminster ở Luân Đôn cho thấy cách kiến trúc Gothic chuyển sang các mái vòm nhọn

3. Vòm gân 

Các công trình kiến trúc Gothic chủ yếu là trần nhà cao và cửa sổ lớn, và điều này có thể thực hiện được bằng cách thực hiện các mái vòm với những đường gân. Các mái vòm có gờ không chỉ gây ấn tượng về mặt thị giác mà còn tạo ra sự hỗ trợ về cấu trúc cho các mái tròn bằng cách đặt các mái vòm cạnh nhau hoặc theo kiểu song song. Tương tự như kiểu vòm nhọn, vòm có nhiều đường gân là một phương pháp kỹ thuật cung cấp sự hỗ trợ mà không cần nhiều khối liền. Kết quả là mọi thứ trông nhẹ nhàng hơn, không hề có cảm giác nặng nề.

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Trần hầm có đường gân tuyệt đẹp của Nhà thờ Chartres ở vùng Trung tâm-Val-de-Loire

4. Cửa sổ kính màu lớn

Nhiều nhà thờ cúng có cửa sổ kính màu sắc, chúng là đặc trưng nổi bật của kiến trúc Gothic. Chẳng hạn như bộ ba Rose Windows nổi tiếng ở Notre Dame, cửa sổ Hoa hồng phía Nam hay Rose du Midi, có đường kính khoảng 12,9 mét, lớn nhất trong nhà thờ. Giống như Cửa sổ hoa hồng phía bắc, nó được chế tác vào giữa thế kỷ 13. Những cửa sổ đồ sộ này được thêm vào để trang trí cũng như đón ánh sáng tự nhiên vào.

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Những cửa sổ kính màu tuyệt đẹp này là một phần của hành lang Gloucester Cloister tại Nhà thờ Gloucester ở Gloucester, Anh

5. Gargoyles và Đá trang trí công phu

Những bức tượng chi tiết, cột, ngọn tháp, tháp nhọn và các đầu tháp chính là biểu tượng của phong cách Gothic. Chúng ta có thể khó tưởng tượng về thời kỳ trước khi có điện thoại thông minh và internet, nhưng cách đây hàng thế kỷ, những đồ trang trí công phu này đã truyền tải thông tin và những câu chuyện cho người dân.

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Gargoyles là một vật trang trí đặc trưng trên nhiều nhà thờ và công trình kiến trúc theo phong cách Gothic

Hầu hết xã hội không biết đọc và viết, vì thế, cách bạn kể một câu chuyện trong Kinh thánh sẽ thể hiện qua các ô cửa kính màu và những đồ trang trí lên đá. Những công trình này đóng vai trò như một công cụ sư phạm, điều đó khá tuyệt vời, có rất ít những thời điểm trong lịch sử mà một công trình ghi dấu ấn theo cách riêng như kiến trúc Gothic.

Những công trình kiến trúc Gothic nổi tiếng

Nếu du lịch khắp châu Âu, bạn sẽ băng qua những con đường với rất nhiều thánh đường và nhà thờ theo phong cách Gothic. Nhiều nhà thờ nổi tiếng tại Pháp, nơi khai sinh ra phong cách này. Nhà thờ Đức Bà ở Reims nằm ở thị trấn cùng tên của Pháp, trong khi Nhà thờ Chartres nằm ở vùng Trung tâm-Val-de-Loire, là một trong những công trình hoàn chỉnh nhất của đầu thế kỷ 13. Cả hai đều được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. 

Nguồn gốc hơn 800 năm của phong cách kiến trúc Gothic, những nét đặc trưng riêng 

Nhà thờ Canterbury ở Canterbury, Kent, Anh, là một trong những công trình kiến trúc Gothic nổi tiếng nhất thế giới

Không riêng ở Pháp, nhiều nhà thờ phong cách Gothic nổi tiếng và quan trọng vẫn còn tồn tại ở những nơi khác. Nhà thờ Gothic lớn nhất thế giới - Nhà thờ Seville - ở Tây Ban Nha, được trang trí công phu và mất hơn 100 năm để xây dựng, kéo dài từ năm 1402 đến năm 1506. Chưa hết, Nhà thờ Milan ở Ý, mất khoảng 600 năm để hoàn thành và chiếm vị trí trung tâm ở trung tâm thành phố Milan. Ngoài ra còn phải kể đến Tu viện Westminster ở London, và Nhà thờ Canterbury ở Canterbury, Kent, có lẽ là hai trong số những công trình kiến trúc Cơ đốc giáo nổi tiếng nhất ở Anh.


>>> Nguyên mẫu thành phố nổi đầu tiên trên thế giới.

Nguồn howstuffworks

Chủ đề liên quan

Chủ đề khác