Hư Trúc✔
Writer
Tự mày mò làm chip DRAM từ con số 0 thường ngốn ít nhất 5 năm trời cùng hàng núi tiền thử nghiệm. Nhưng nếu có sẵn trong tay tập tài liệu 600 bước quy trình từ đối thủ số một thị trường thì câu chuyện lại khác hẳn. Lời khai tại tòa của một cựu kỹ sư Samsung vừa hé lộ trọn vẹn con đường "đi tắt đón đầu" của nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc CXMT.
Trong ngành bán dẫn, khoảng cách giữa một bản thiết kế trên giấy và việc xuất xưởng những thanh RAM thương mại là một chặng đường dài đầy mồ hôi, nước mắt và cả tỉ USD tiền thử nghiệm sai số. Thế nhưng, CXMT (ChangXin Memory Technologies) dường như đã tìm ra một lối đi tắt cực kỳ êm ái: lấy trọn bộ công thức chế tạo DRAM của Samsung về dùng.
Theo lời khai của Jeon, việc lấy cắp tài liệu không phải là hành vi bộc phát sau này, mà thực chất nằm ngay trong kế hoạch kinh doanh cốt lõi của CXMT từ những ngày đầu. Vị cựu kỹ sư cho biết ban lãnh đạo CXMT, bao gồm cả CEO và CTO, ngay từ đầu đã chủ đích phát triển DRAM bằng cách lấy cắp thông tin PRP từ Samsung Electronics. Thời điểm mới thành lập, CXMT thậm chí không có viện nghiên cứu hay cơ sở vật chất chuẩn chỉnh nào và cũng chẳng hề có ý định tự mày mò công nghệ từ đầu.
Một bản PRP chi tiết sẽ chỉ rõ từng bước trong chuỗi 600 công đoạn: từ điều kiện lắng đọng, ăn mòn, ủ nhiệt, làm sạch, cho đến các thông số cấy ion, mức nhiệt độ, áp suất và cả loại máy móc tương thích cần dùng. Với quy trình DRAM phức tạp, có sẵn công thức chuẩn đồng nghĩa với việc loại bỏ được vô số lần thử - sai tốn kém.
Tất nhiên, PRP không nói lên toàn bộ cấu trúc vật lý hay thiết kế bóng bán dẫn chi tiết. Nhưng với các kỹ sư kinh nghiệm, họ chỉ cần kết hợp bản công thức này với kỹ thuật đảo ngược (reverse engineering) từ những con chip Samsung bán đại trà trên thị trường là có thể vẽ lại gần như toàn bộ công nghệ. Những chi tiết hóc búa về cấu trúc mặt cắt, mặt nạ hay hình học tụ điện đều sẽ được giải mã sạch sẽ.
Nhìn lại hành trình của CXMT, họ bắt đầu sản xuất hàng loạt DDR4 SDRAM trên tiến trình 22nm vào năm 2019, và đến năm 2023 đã tiến thẳng lên thương mại hóa chip nhớ 18nm. Tiến độ quá nhanh này đặt ra dấu hỏi lớn về việc liệu toàn bộ dây chuyền 22nm và 18nm của hãng đã tận dụng bao nhiêu phần từ khối tài sản trí tuệ của Samsung. Dù câu trả lời cụ thể ra sao, phán quyết của tòa án đã khẳng định một sự thật: bước nhảy vọt của CXMT có phần đóng góp rất lớn từ công nghệ đánh cắp của đối thủ.
Trong ngành bán dẫn, khoảng cách giữa một bản thiết kế trên giấy và việc xuất xưởng những thanh RAM thương mại là một chặng đường dài đầy mồ hôi, nước mắt và cả tỉ USD tiền thử nghiệm sai số. Thế nhưng, CXMT (ChangXin Memory Technologies) dường như đã tìm ra một lối đi tắt cực kỳ êm ái: lấy trọn bộ công thức chế tạo DRAM của Samsung về dùng.
Kế hoạch kinh doanh được xây trên... tài liệu đánh cắp
Chi tiết chấn động này vừa được phơi bày qua lời khai tại tòa của một cựu kỹ sư kỳ cựu họ Jeon. Ông này từng có tới 28 năm cống hiến tại Samsung trước khi "nhảy việc" sang CXMT vào khoảng năm 2016. Hồi tháng 4, Jeon đã phải nhận mức án 7 năm tù vì tội chiếm đoạt bất hợp pháp tài liệu Kế hoạch Công thức Quy trình (Process Recipe Plan - PRP) gồm 600 bước của Samsung, đặc biệt là công nghệ tiến trình DRAM cấp 18nm.Theo lời khai của Jeon, việc lấy cắp tài liệu không phải là hành vi bộc phát sau này, mà thực chất nằm ngay trong kế hoạch kinh doanh cốt lõi của CXMT từ những ngày đầu. Vị cựu kỹ sư cho biết ban lãnh đạo CXMT, bao gồm cả CEO và CTO, ngay từ đầu đã chủ đích phát triển DRAM bằng cách lấy cắp thông tin PRP từ Samsung Electronics. Thời điểm mới thành lập, CXMT thậm chí không có viện nghiên cứu hay cơ sở vật chất chuẩn chỉnh nào và cũng chẳng hề có ý định tự mày mò công nghệ từ đầu.
Có "công thức nấu ăn", việc đốt cháy giai đoạn dễ đến mức nào?
Nhiều người sẽ nghĩ: cầm một tập công thức sản xuất chip thì đã làm được gì, máy móc đâu mà chạy? Đúng là chỉ cầm công thức thì chip không tự xuất hiện, nhưng nó lại là chiếc chìa khóa vạn năng giúp rút ngắn hàng năm trời phát triển.Một bản PRP chi tiết sẽ chỉ rõ từng bước trong chuỗi 600 công đoạn: từ điều kiện lắng đọng, ăn mòn, ủ nhiệt, làm sạch, cho đến các thông số cấy ion, mức nhiệt độ, áp suất và cả loại máy móc tương thích cần dùng. Với quy trình DRAM phức tạp, có sẵn công thức chuẩn đồng nghĩa với việc loại bỏ được vô số lần thử - sai tốn kém.
Tất nhiên, PRP không nói lên toàn bộ cấu trúc vật lý hay thiết kế bóng bán dẫn chi tiết. Nhưng với các kỹ sư kinh nghiệm, họ chỉ cần kết hợp bản công thức này với kỹ thuật đảo ngược (reverse engineering) từ những con chip Samsung bán đại trà trên thị trường là có thể vẽ lại gần như toàn bộ công nghệ. Những chi tiết hóc búa về cấu trúc mặt cắt, mặt nạ hay hình học tụ điện đều sẽ được giải mã sạch sẽ.
Lối tắt 5 năm và sự trỗi dậy thần tốc
Thông thường, một công ty DRAM mất khoảng 3 đến 5 năm để nghiên cứu và hoàn thiện một tiến trình từ khâu phát triển cho tới lúc đạt tỷ lệ xuất xưởng ổn định. Với một tay chơi mới toanh bước vào thị trường, con số này chắc chắn phải chạm mốc 5 năm hoặc hơn nếu không có ai "chống lưng" về mặt công nghệ. Bản thân Samsung cũng phải mất 5 năm ròng rã mới phát triển xong tiến trình 18nm của mình.Nhìn lại hành trình của CXMT, họ bắt đầu sản xuất hàng loạt DDR4 SDRAM trên tiến trình 22nm vào năm 2019, và đến năm 2023 đã tiến thẳng lên thương mại hóa chip nhớ 18nm. Tiến độ quá nhanh này đặt ra dấu hỏi lớn về việc liệu toàn bộ dây chuyền 22nm và 18nm của hãng đã tận dụng bao nhiêu phần từ khối tài sản trí tuệ của Samsung. Dù câu trả lời cụ thể ra sao, phán quyết của tòa án đã khẳng định một sự thật: bước nhảy vọt của CXMT có phần đóng góp rất lớn từ công nghệ đánh cắp của đối thủ.
