Không chỉ phụ thuộc vào hạt cà phê hay công thức pha chế, cảm giác từ đôi tay khi bạn cầm chiếc cốc cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn hương vị của thức uống này. Đây là phát hiện đầy bất ngờ từ một nghiên cứu mới của các nhà khoa học Nhật Bản.
Các nghiên cứu trước đây từng chỉ ra rằng những yếu tố trực quan như màu sắc, hình dáng hay chất liệu của ly, cốc đều có thể tác động đến cách chúng ta đánh giá hương vị của đồ uống. Tuy nhiên, vai trò riêng biệt của xúc giác vẫn là một ẩn số, bởi rất khó để tách biệt hoàn toàn yếu tố này khỏi thị giác hoặc cảm giác trực tiếp từ môi khi tiếp xúc với miệng cốc.
Để tìm ra câu trả lời, nhóm nghiên cứu tại Đại học Chuo (Nhật Bản) đã thực hiện một thí nghiệm độc đáo và vừa công bố kết quả trên tạp chí học thuật quốc tế Multisensory Research.
Thí nghiệm được tiến hành trên 92 người tham gia. Để loại bỏ hoàn toàn các yếu tố gây nhiễu từ thị giác, tất cả họ đều được bịt mắt và lần lượt uống cà phê từ cả hai loại cốc này.
Kết quả thu được vô cùng bất ngờ. Những người tham gia chạm vào chiếc cốc có vỏ bọc nhám trước, sau đó chuyển sang cốc có vỏ bọc mịn, đều có xu hướng cảm nhận ly cà phê thứ hai ít chua hơn hẳn. Ngược lại, những người trải nghiệm theo thứ tự ngược lại (chạm vào vỏ mịn trước, vỏ nhám sau) lại không nhận thấy bất kỳ sự suy giảm nào về độ chua của cà phê.
Khi người uống chạm vào bề mặt mịn sau khi đã tiếp xúc với bề mặt nhám, cảm giác "chua nhẹ" sẽ được kích hoạt. Lúc này, kết hợp với hiện tượng thích nghi cảm giác – một cơ chế tự nhiên giúp giảm khả năng cảm nhận vị chua sau nhiều lần nếm liên tiếp – người uống sẽ thấy ly cà phê thứ hai dịu vị và ít chua hơn rõ rệt.
Ngược lại, ở nhóm trải nghiệm vỏ nhám sau, sự liên tưởng đến "độ chua mạnh" từ bề mặt thô ráp đã triệt tiêu hoàn toàn hiệu ứng thích nghi cảm giác nói trên. Do đó, họ không hề cảm thấy độ chua của cà phê bị giảm đi.
Bên cạnh đó, việc hiểu rõ mối liên hệ giữa xúc giác và vị giác còn có thể khuyến khích người dùng tự mang theo chiếc cốc hoặc vỏ bọc cốc yêu thích của riêng mình khi đi mua đồ uống. Thói quen này không chỉ giúp họ luôn có được trải nghiệm hương vị ưng ý nhất mà còn góp phần thúc đẩy hành vi tiêu dùng xanh, giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ môi trường.
Các nghiên cứu trước đây từng chỉ ra rằng những yếu tố trực quan như màu sắc, hình dáng hay chất liệu của ly, cốc đều có thể tác động đến cách chúng ta đánh giá hương vị của đồ uống. Tuy nhiên, vai trò riêng biệt của xúc giác vẫn là một ẩn số, bởi rất khó để tách biệt hoàn toàn yếu tố này khỏi thị giác hoặc cảm giác trực tiếp từ môi khi tiếp xúc với miệng cốc.
Để tìm ra câu trả lời, nhóm nghiên cứu tại Đại học Chuo (Nhật Bản) đã thực hiện một thí nghiệm độc đáo và vừa công bố kết quả trên tạp chí học thuật quốc tế Multisensory Research.
Thí nghiệm bịt mắt với hai chiếc vỏ bọc cốc
Các nhà nghiên cứu đã chuẩn bị hai loại vỏ bọc cốc có kết cấu bề mặt hoàn toàn khác biệt: một loại thô ráp được làm từ giấy nhám và một loại mịn màng làm từ giấy kraft. Hai loại vỏ này sau đó được bọc quanh các cốc cà phê đen nóng ở nhiệt độ 68 độ C.Thí nghiệm được tiến hành trên 92 người tham gia. Để loại bỏ hoàn toàn các yếu tố gây nhiễu từ thị giác, tất cả họ đều được bịt mắt và lần lượt uống cà phê từ cả hai loại cốc này.
Kết quả thu được vô cùng bất ngờ. Những người tham gia chạm vào chiếc cốc có vỏ bọc nhám trước, sau đó chuyển sang cốc có vỏ bọc mịn, đều có xu hướng cảm nhận ly cà phê thứ hai ít chua hơn hẳn. Ngược lại, những người trải nghiệm theo thứ tự ngược lại (chạm vào vỏ mịn trước, vỏ nhám sau) lại không nhận thấy bất kỳ sự suy giảm nào về độ chua của cà phê.
Khi não bộ bị "đánh lừa" bởi xúc giác
Lý giải cho hiện tượng thú vị này, nhóm nghiên cứu cho biết bộ não con người có một cơ chế liên tưởng đặc biệt giữa xúc giác và vị giác. Cụ thể, các bề mặt thô ráp, nhám thường được não bộ tự động liên kết với "độ chua mạnh", trong khi các bề mặt mịn màng lại gắn liền với "độ chua nhẹ".Khi người uống chạm vào bề mặt mịn sau khi đã tiếp xúc với bề mặt nhám, cảm giác "chua nhẹ" sẽ được kích hoạt. Lúc này, kết hợp với hiện tượng thích nghi cảm giác – một cơ chế tự nhiên giúp giảm khả năng cảm nhận vị chua sau nhiều lần nếm liên tiếp – người uống sẽ thấy ly cà phê thứ hai dịu vị và ít chua hơn rõ rệt.
Ngược lại, ở nhóm trải nghiệm vỏ nhám sau, sự liên tưởng đến "độ chua mạnh" từ bề mặt thô ráp đã triệt tiêu hoàn toàn hiệu ứng thích nghi cảm giác nói trên. Do đó, họ không hề cảm thấy độ chua của cà phê bị giảm đi.
Tương lai của những chiếc cốc "cá nhân hóa"
Giáo sư tâm lý học nhận thức Atsunori Ariga, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết phát hiện này mở ra những hướng đi mới mẻ cho ngành dịch vụ đồ uống. Thay vì chỉ tập trung vào hương vị của hạt cà phê, các thương hiệu giờ đây có thể thiết kế hoặc lựa chọn các loại cốc, vỏ bọc cốc phù hợp với sở thích vị giác riêng biệt của từng khách hàng.Bên cạnh đó, việc hiểu rõ mối liên hệ giữa xúc giác và vị giác còn có thể khuyến khích người dùng tự mang theo chiếc cốc hoặc vỏ bọc cốc yêu thích của riêng mình khi đi mua đồ uống. Thói quen này không chỉ giúp họ luôn có được trải nghiệm hương vị ưng ý nhất mà còn góp phần thúc đẩy hành vi tiêu dùng xanh, giảm thiểu rác thải nhựa và bảo vệ môi trường.
