Ngày 20/5, trang Space.com báo tin, trong lúc SpaceX đang gấp rút chuẩn bị cho chuyến bay đầu tiên của tên lửa Starship V3 Super Heavy thế hệ mới, một vụ tai nạn lao động nghiêm trọng đã xảy ra tại căn cứ Starship ở phía nam bang Texas, Mỹ. Một công nhân xây dựng đã thiệt mạng và ngay sau đó, SpaceX tiếp tục lùi lịch phóng Starship V3. Dù chưa có bằng chứng cho thấy hai sự việc liên quan trực tiếp đến nhau, nhiều báo cáo cho biết tỷ lệ tai nạn lao động tại căn cứ này từ lâu đã cao hơn đáng kể so với mức trung bình ngành.
“Căn cứ Starship” hiện là trung tâm sản xuất, thử nghiệm và phóng tên lửa Starship của SpaceX. Theo tờ San Antonio Express-News, vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 4 giờ sáng ngày 15/5 theo giờ địa phương. Cơ quan Quản lý An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (OSHA) đã mở cuộc điều tra.
Trong khi đó, The Wall Street Journal dẫn nguồn tin cho biết nạn nhân là nhân viên của một nhà thầu, tử vong sau khi ngã từ trên cao. Trang Scientific American cho biết nhiều bài đăng trên mạng xã hội ghi lại cảnh xe cứu hộ xuất hiện gần khu vực SpaceX dùng để sản xuất và bảo trì tên lửa Starship.
Theo kế hoạch trước đó, Starship V3 có thể được phóng sớm nhất vào ngày 15/5. Tuy nhiên, lịch phóng đã liên tục bị dời, từ ngày 19/5 sang ngày 21/5 theo giờ địa phương. SpaceX hiện chưa công khai lý do trì hoãn, đồng thời cũng chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ tai nạn tại căn cứ Starship.
Dữ liệu công khai được Space.com dẫn lại cho thấy tỷ lệ chấn thương lao động tại Starship Base cao hơn mọi cơ sở sản xuất hoặc thử nghiệm khác của SpaceX, thậm chí vượt xa mức trung bình của ngành hàng không vũ trụ Mỹ. Cụ thể, tỷ lệ chấn thương được ghi nhận tại đây cao gần gấp sáu lần mức trung bình của các nhà sản xuất tàu vũ trụ tương tự và gần gấp ba lần mức trung bình toàn ngành hàng không vũ trụ trong năm 2024. Từ khi SpaceX bắt đầu gửi dữ liệu tai nạn lao động của căn cứ Starship cho OSHA vào năm 2019 đến nay, tình trạng này vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Việc Starship V3 liên tục trì hoãn đang thu hút nhiều sự chú ý vì đây là mẫu tên lửa mang theo kỳ vọng cho hàng loạt chương trình không gian lớn của Mỹ trong tương lai. Starship là hệ thống tên lửa tái sử dụng hoàn toàn do SpaceX phát triển, gồm tầng đẩy Super Heavy và tàu vũ trụ Starship. Hệ thống này được thiết kế cho các nhiệm vụ lên Mặt trăng, sao Hỏa và nhiều sứ mệnh không gian quy mô lớn khác. Với chiều cao hơn 122 mét, đây hiện là tên lửa lớn và mạnh nhất từng được Mỹ phát triển. Các phiên bản Starship trước đây từng nhiều lần bay thử thành công và hoàn thành nhiều bài kiểm tra kỹ thuật quan trọng. Tuy nhiên, Starship V3 được nâng cấp đáng kể so với các thế hệ trước, đồng nghĩa với việc phải trải qua thêm nhiều thử nghiệm phức tạp để xác minh độ an toàn và độ tin cậy.
Theo Scientific American, chuyến bay sắp tới sẽ là lần thử nghiệm thứ 12 của dòng Starship và cũng là phiên bản lớn nhất, hiện đại nhất từ trước đến nay.
So với Starship V2, phiên bản mới sử dụng động cơ Raptor 3 mạnh hơn, với lực đẩy ở mực nước biển tăng lên khoảng 280 tấn. Tổng chiều cao tên lửa được nâng lên 124,4 mét, trong khi khả năng đưa tải trọng lên quỹ đạo Trái đất thấp tăng mạnh từ khoảng 35 tấn lên hơn 100 tấn ở cấu hình tái sử dụng.
Ngoài ra, SpaceX còn tinh giản hệ thống nhiên liệu, cải tiến vòng tách nhiệt và cánh lái lưới, đồng thời nâng cấp hệ thống bảo vệ nhiệt để phục vụ mục tiêu tái sử dụng nhanh chóng.
Tuy nhiên, những nâng cấp quy mô lớn này cũng kéo theo rủi ro kỹ thuật rất cao. Trong quá trình phát triển Starship V3, SpaceX liên tiếp gặp sự cố. Tháng 11/2025, tầng đẩy đầu tiên của Starship V3 bị phá hủy hoàn toàn trong một cuộc thử nghiệm áp suất ở nhiệt độ thấp. Phân tích ban đầu cho thấy nguyên nhân có thể liên quan đến độ bền kết cấu không đạt yêu cầu hoặc lỗi thiết kế trong hệ thống đẩy mới. Đến tháng 4/2026, một động cơ Raptor 3 bất ngờ bốc cháy rồi phát nổ trong quá trình thử nghiệm đánh lửa tĩnh tại cơ sở McGregor, làm hư hại bệ thử nghiệm. Sự cố được cho là liên quan đến rò rỉ nhiên liệu và làm dấy lên thêm lo ngại về độ an toàn của dòng động cơ mới này. Ngày 3/5/2026, hệ thống phun nước mặt đất dùng để giảm lực tác động khổng lồ từ Starship V3 cũng phát nổ trong lúc thử nghiệm, thổi bay một tấm chắn kim loại lớn và khiến giới chuyên môn đặt dấu hỏi về độ tin cậy của Bệ phóng số 2 tại căn cứ Starship.
Chuỗi trục trặc kéo dài cùng các lần trì hoãn liên tiếp đã khiến SpaceX hứng chịu nhiều chỉ trích tại Mỹ.
Theo kế hoạch của chương trình đổ bộ Mặt trăng có người lái Artemis, phiên bản tàu đổ bộ được phát triển từ Starship V3 sẽ đưa phi hành gia Mỹ trở lại bề mặt Mặt trăng vào năm 2028. Tuy nhiên, quỹ thời gian còn lại hiện không nhiều.
Trước đó, SpaceX vẫn phải chứng minh khả năng để Starship gặp gỡ và kết nối với tàu Orion trên quỹ đạo Trái đất vào năm 2027, đồng thời xác minh tính khả thi của công nghệ tiếp nhiên liệu đông lạnh trên quỹ đạo, một trong những công nghệ then chốt của toàn bộ chương trình.
Đến nay, Starship V3 vẫn chưa thực hiện chuyến bay đầu tiên, đồng nghĩa hàng loạt thử nghiệm phía sau có thể tiếp tục bị chậm tiến độ.
Dù cơ chế “thử nhanh, sửa nhanh” giúp SpaceX đẩy nhanh quá trình phát triển tên lửa, một báo cáo của cơ quan quản lý liên bang Mỹ năm 2025 từng cảnh báo chương trình Starship đang chậm đáng kể so với kế hoạch ban đầu. Báo cáo này cũng cho rằng SpaceX hiện vẫn chưa chứng minh được họ có thể đưa phi hành gia lên Mặt trăng một cách an toàn và thành công.
“Căn cứ Starship” hiện là trung tâm sản xuất, thử nghiệm và phóng tên lửa Starship của SpaceX. Theo tờ San Antonio Express-News, vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 4 giờ sáng ngày 15/5 theo giờ địa phương. Cơ quan Quản lý An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Mỹ (OSHA) đã mở cuộc điều tra.
Trong khi đó, The Wall Street Journal dẫn nguồn tin cho biết nạn nhân là nhân viên của một nhà thầu, tử vong sau khi ngã từ trên cao. Trang Scientific American cho biết nhiều bài đăng trên mạng xã hội ghi lại cảnh xe cứu hộ xuất hiện gần khu vực SpaceX dùng để sản xuất và bảo trì tên lửa Starship.
Theo kế hoạch trước đó, Starship V3 có thể được phóng sớm nhất vào ngày 15/5. Tuy nhiên, lịch phóng đã liên tục bị dời, từ ngày 19/5 sang ngày 21/5 theo giờ địa phương. SpaceX hiện chưa công khai lý do trì hoãn, đồng thời cũng chưa đưa ra phản hồi chính thức về vụ tai nạn tại căn cứ Starship.
Dữ liệu công khai được Space.com dẫn lại cho thấy tỷ lệ chấn thương lao động tại Starship Base cao hơn mọi cơ sở sản xuất hoặc thử nghiệm khác của SpaceX, thậm chí vượt xa mức trung bình của ngành hàng không vũ trụ Mỹ. Cụ thể, tỷ lệ chấn thương được ghi nhận tại đây cao gần gấp sáu lần mức trung bình của các nhà sản xuất tàu vũ trụ tương tự và gần gấp ba lần mức trung bình toàn ngành hàng không vũ trụ trong năm 2024. Từ khi SpaceX bắt đầu gửi dữ liệu tai nạn lao động của căn cứ Starship cho OSHA vào năm 2019 đến nay, tình trạng này vẫn chưa được cải thiện đáng kể.
Việc Starship V3 liên tục trì hoãn đang thu hút nhiều sự chú ý vì đây là mẫu tên lửa mang theo kỳ vọng cho hàng loạt chương trình không gian lớn của Mỹ trong tương lai. Starship là hệ thống tên lửa tái sử dụng hoàn toàn do SpaceX phát triển, gồm tầng đẩy Super Heavy và tàu vũ trụ Starship. Hệ thống này được thiết kế cho các nhiệm vụ lên Mặt trăng, sao Hỏa và nhiều sứ mệnh không gian quy mô lớn khác. Với chiều cao hơn 122 mét, đây hiện là tên lửa lớn và mạnh nhất từng được Mỹ phát triển. Các phiên bản Starship trước đây từng nhiều lần bay thử thành công và hoàn thành nhiều bài kiểm tra kỹ thuật quan trọng. Tuy nhiên, Starship V3 được nâng cấp đáng kể so với các thế hệ trước, đồng nghĩa với việc phải trải qua thêm nhiều thử nghiệm phức tạp để xác minh độ an toàn và độ tin cậy.
Theo Scientific American, chuyến bay sắp tới sẽ là lần thử nghiệm thứ 12 của dòng Starship và cũng là phiên bản lớn nhất, hiện đại nhất từ trước đến nay.
So với Starship V2, phiên bản mới sử dụng động cơ Raptor 3 mạnh hơn, với lực đẩy ở mực nước biển tăng lên khoảng 280 tấn. Tổng chiều cao tên lửa được nâng lên 124,4 mét, trong khi khả năng đưa tải trọng lên quỹ đạo Trái đất thấp tăng mạnh từ khoảng 35 tấn lên hơn 100 tấn ở cấu hình tái sử dụng.
Ngoài ra, SpaceX còn tinh giản hệ thống nhiên liệu, cải tiến vòng tách nhiệt và cánh lái lưới, đồng thời nâng cấp hệ thống bảo vệ nhiệt để phục vụ mục tiêu tái sử dụng nhanh chóng.
Tuy nhiên, những nâng cấp quy mô lớn này cũng kéo theo rủi ro kỹ thuật rất cao. Trong quá trình phát triển Starship V3, SpaceX liên tiếp gặp sự cố. Tháng 11/2025, tầng đẩy đầu tiên của Starship V3 bị phá hủy hoàn toàn trong một cuộc thử nghiệm áp suất ở nhiệt độ thấp. Phân tích ban đầu cho thấy nguyên nhân có thể liên quan đến độ bền kết cấu không đạt yêu cầu hoặc lỗi thiết kế trong hệ thống đẩy mới. Đến tháng 4/2026, một động cơ Raptor 3 bất ngờ bốc cháy rồi phát nổ trong quá trình thử nghiệm đánh lửa tĩnh tại cơ sở McGregor, làm hư hại bệ thử nghiệm. Sự cố được cho là liên quan đến rò rỉ nhiên liệu và làm dấy lên thêm lo ngại về độ an toàn của dòng động cơ mới này. Ngày 3/5/2026, hệ thống phun nước mặt đất dùng để giảm lực tác động khổng lồ từ Starship V3 cũng phát nổ trong lúc thử nghiệm, thổi bay một tấm chắn kim loại lớn và khiến giới chuyên môn đặt dấu hỏi về độ tin cậy của Bệ phóng số 2 tại căn cứ Starship.
Chuỗi trục trặc kéo dài cùng các lần trì hoãn liên tiếp đã khiến SpaceX hứng chịu nhiều chỉ trích tại Mỹ.
Theo kế hoạch của chương trình đổ bộ Mặt trăng có người lái Artemis, phiên bản tàu đổ bộ được phát triển từ Starship V3 sẽ đưa phi hành gia Mỹ trở lại bề mặt Mặt trăng vào năm 2028. Tuy nhiên, quỹ thời gian còn lại hiện không nhiều.
Trước đó, SpaceX vẫn phải chứng minh khả năng để Starship gặp gỡ và kết nối với tàu Orion trên quỹ đạo Trái đất vào năm 2027, đồng thời xác minh tính khả thi của công nghệ tiếp nhiên liệu đông lạnh trên quỹ đạo, một trong những công nghệ then chốt của toàn bộ chương trình.
Đến nay, Starship V3 vẫn chưa thực hiện chuyến bay đầu tiên, đồng nghĩa hàng loạt thử nghiệm phía sau có thể tiếp tục bị chậm tiến độ.
Dù cơ chế “thử nhanh, sửa nhanh” giúp SpaceX đẩy nhanh quá trình phát triển tên lửa, một báo cáo của cơ quan quản lý liên bang Mỹ năm 2025 từng cảnh báo chương trình Starship đang chậm đáng kể so với kế hoạch ban đầu. Báo cáo này cũng cho rằng SpaceX hiện vẫn chưa chứng minh được họ có thể đưa phi hành gia lên Mặt trăng một cách an toàn và thành công.
