Mỹ Lệ✔
Writer
Từ những đỉnh núi quanh năm mây phủ tại Hawaii, sa mạc Atacama lộng gió ở Chile cho đến quần đảo Canary thuộc Tây Ban Nha, các quốc gia đang đặt những “con mắt khổng lồ” của nhân loại ở những địa điểm đắc địa nhất để giải mã các bí ẩn của vũ trụ.
Dưới đây là vị trí địa lý cùng đặc điểm của 9 kính thiên văn đặt trên mặt đất thuộc hàng lớn nhất thế giới hiện nay.
1. Gemini South – Cerro Pachón (Chile)
Nằm ở độ cao gần 2.743 mét so với mực nước biển trên dãy Andes thuộc Chile, kính thiên văn Gemini South đi vào hoạt động từ năm 2000. Nhờ bầu trời trong trẻo và độ ẩm cực thấp, thiết bị sở hữu gương phản xạ đường kính 8,1 m này cung cấp những hình ảnh sắc nét về các cụm sao và tinh vân ở bán cầu Nam.
2. Gemini North – Mauna Kea, Hawaii (Mỹ)
Là "người anh em" song sinh với Gemini South, Gemini North đặt tại đỉnh núi Mauna Kea ở độ cao hơn 4.200 m. Cùng sở hữu gương đường kính 8,1 m, việc đặt hai kính thiên văn Gemini ở hai bán cầu giúp các nhà khoa học bao quát trọn vẹn toàn bộ bầu trời đêm.
3. Kính thiên văn Subaru – Mauna Kea, Hawaii (Mỹ)
Cũng tọa lạc tại đỉnh Mauna Kea, kính thiên văn Subaru thuộc sở hữu của Đài quan sát Thiên văn Quốc gia Nhật Bản (NAOJ). Đặt ở độ cao 4.115 m – vượt lên trên các tầng mây, thiết bị sở hữu gương chính đường kính 8,2 m, nặng hơn 25 tấn và được điều khiển từ xa từ trung tâm Hilo Base Facility.
4. Very Large Telescope (VLT) – Cerro Paranal (Chile)
Tọa lạc trên ngọn núi Cerro Paranal thuộc sa mạc Atacama, VLT thuộc Đài quan sát Nam Châu Âu (ESO). Hệ thống này gồm 4 kính thiên văn đơn lẻ có đường kính gương 8,2 m. Các kính có thể vận hành độc lập hoặc phối hợp để thu được những hình ảnh có độ phân giải siêu cao.
5. Southern African Large Telescope (SALT) – Sutherland (Nam Phi)
Đặt tại vùng Sutherland khô hạn, SALT được xem là kính thiên văn quang học lớn nhất ở bán cầu Nam. Thiết bị sử dụng hệ thống gương ghép có khẩu độ lên tới 11,1 m x 9,8 m, cố định ở góc nâng để tối ưu chi phí vận hành nhưng vẫn mang lại khả năng thu sáng gấp 1 tỷ lần mắt thường.
6/7. Keck I và Keck II – Mauna Kea, Hawaii (Mỹ)
Cặp kính thiên văn đôi Keck I và Keck II nằm cách Gemini North không xa trên đỉnh Mauna Kea. Mỗi kính sử dụng bề mặt gương rộng 10 m, ghép lại từ 36 mảnh gương lục giác nhỏ. Đây là thiết kế đột phá, đặt tiền đề cho hầu hết các kính thiên văn thế hệ mới sau này.
8. Hobby-Eberly Telescope (HET) – Mount Fowlkes, Texas (Mỹ)
Nằm ở vùng Fort Davis, bang Texas, HET sở hữu khẩu độ gương 10 m. Dù cố định ở góc quan sát 55 độ, kính vẫn có thể theo dõi 70% bầu trời đêm. HET hiện đóng vai trò chủ chốt trong dự án HETDEX nghiên cứu về năng lượng tối của vũ trụ.
9. Gran Telescopio Canarias (GTC) – Đảo La Palma, Quần đảo Canary (Tây Ban Nha)
Tọa lạc tại Đài quan sát Roque de los Muchachos ở độ cao 2.286 m, GTC hiện là kính thiên văn đơn lớn nhất châu Âu với đường kính gương 10,4 m. Chính quyền địa phương thậm chí đã ban hành "Đạo luật Bầu trời" nhằm hạn chế tối đa ô nhiễm ánh sáng nhân tạo xung quanh khu vực quan sát.
10. Large Binocular Telescope (LBT) – Núi Graham, Arizona (Mỹ)
Đặt trên đỉnh núi Graham ở độ cao 3.200 m, LBT là kính thiên văn hai mắt lớn nhất thế giới được lắp trên cùng một giá đỡ. Với hai gương chính đường kính 8,4 m đặt song song, thiết bị mang lại hiệu suất thu sáng tương đương một kính thiên văn đơn có đường kính 11,9 m.
Dưới đây là vị trí địa lý cùng đặc điểm của 9 kính thiên văn đặt trên mặt đất thuộc hàng lớn nhất thế giới hiện nay.
1. Gemini South – Cerro Pachón (Chile)
Nằm ở độ cao gần 2.743 mét so với mực nước biển trên dãy Andes thuộc Chile, kính thiên văn Gemini South đi vào hoạt động từ năm 2000. Nhờ bầu trời trong trẻo và độ ẩm cực thấp, thiết bị sở hữu gương phản xạ đường kính 8,1 m này cung cấp những hình ảnh sắc nét về các cụm sao và tinh vân ở bán cầu Nam.
2. Gemini North – Mauna Kea, Hawaii (Mỹ)
Là "người anh em" song sinh với Gemini South, Gemini North đặt tại đỉnh núi Mauna Kea ở độ cao hơn 4.200 m. Cùng sở hữu gương đường kính 8,1 m, việc đặt hai kính thiên văn Gemini ở hai bán cầu giúp các nhà khoa học bao quát trọn vẹn toàn bộ bầu trời đêm.
3. Kính thiên văn Subaru – Mauna Kea, Hawaii (Mỹ)
Cũng tọa lạc tại đỉnh Mauna Kea, kính thiên văn Subaru thuộc sở hữu của Đài quan sát Thiên văn Quốc gia Nhật Bản (NAOJ). Đặt ở độ cao 4.115 m – vượt lên trên các tầng mây, thiết bị sở hữu gương chính đường kính 8,2 m, nặng hơn 25 tấn và được điều khiển từ xa từ trung tâm Hilo Base Facility.
4. Very Large Telescope (VLT) – Cerro Paranal (Chile)
Tọa lạc trên ngọn núi Cerro Paranal thuộc sa mạc Atacama, VLT thuộc Đài quan sát Nam Châu Âu (ESO). Hệ thống này gồm 4 kính thiên văn đơn lẻ có đường kính gương 8,2 m. Các kính có thể vận hành độc lập hoặc phối hợp để thu được những hình ảnh có độ phân giải siêu cao.
5. Southern African Large Telescope (SALT) – Sutherland (Nam Phi)
Đặt tại vùng Sutherland khô hạn, SALT được xem là kính thiên văn quang học lớn nhất ở bán cầu Nam. Thiết bị sử dụng hệ thống gương ghép có khẩu độ lên tới 11,1 m x 9,8 m, cố định ở góc nâng để tối ưu chi phí vận hành nhưng vẫn mang lại khả năng thu sáng gấp 1 tỷ lần mắt thường.
6/7. Keck I và Keck II – Mauna Kea, Hawaii (Mỹ)
Cặp kính thiên văn đôi Keck I và Keck II nằm cách Gemini North không xa trên đỉnh Mauna Kea. Mỗi kính sử dụng bề mặt gương rộng 10 m, ghép lại từ 36 mảnh gương lục giác nhỏ. Đây là thiết kế đột phá, đặt tiền đề cho hầu hết các kính thiên văn thế hệ mới sau này.
8. Hobby-Eberly Telescope (HET) – Mount Fowlkes, Texas (Mỹ)
Nằm ở vùng Fort Davis, bang Texas, HET sở hữu khẩu độ gương 10 m. Dù cố định ở góc quan sát 55 độ, kính vẫn có thể theo dõi 70% bầu trời đêm. HET hiện đóng vai trò chủ chốt trong dự án HETDEX nghiên cứu về năng lượng tối của vũ trụ.
9. Gran Telescopio Canarias (GTC) – Đảo La Palma, Quần đảo Canary (Tây Ban Nha)
Tọa lạc tại Đài quan sát Roque de los Muchachos ở độ cao 2.286 m, GTC hiện là kính thiên văn đơn lớn nhất châu Âu với đường kính gương 10,4 m. Chính quyền địa phương thậm chí đã ban hành "Đạo luật Bầu trời" nhằm hạn chế tối đa ô nhiễm ánh sáng nhân tạo xung quanh khu vực quan sát.
10. Large Binocular Telescope (LBT) – Núi Graham, Arizona (Mỹ)
Đặt trên đỉnh núi Graham ở độ cao 3.200 m, LBT là kính thiên văn hai mắt lớn nhất thế giới được lắp trên cùng một giá đỡ. Với hai gương chính đường kính 8,4 m đặt song song, thiết bị mang lại hiệu suất thu sáng tương đương một kính thiên văn đơn có đường kính 11,9 m.
