Tên lửa đã phát nổ sau khi hạ cánh, tại sao SpaceX lại ăn mừng?

[Hoàng Nam]

Bạn có theo dõi vụ SpaceX phóng tên lửa lớn nhất con người từng chế tạo hôm nay 23/5 theo giờ Mỹ không? Tên lửa Super Heavy (hay còn gọi là Booster Super Heavy phiên bản V3/Block 3) đã hạ cánh xuống Đại Tây Dương và phát nổ. Những người trong phòng điều khiển đã phấn khích vỗ tay kéo dài. Người tường thuật trực tiếp chỉ có thể nói: Thật đáng kinh ngạc! Thật đáng kinh ngạc.

Tại sao tên lửa phát nổ mà mọi người lại vỗ tay như vậy?

Theo giải thích của chuyên gia SpaceX trên X, SpaceX ăn mừng vì chuyến bay thử Starship V3 (chuyên bay 12) được coi là thành công lớn, dù có nổ sau khi hạ cánh. Đây là cách tiếp cận điển hình của SpaceX: thử nghiệm đến khi hỏng để thu thập dữ liệu nhanh chóng. Thế tại sao nổ nhưng vẫn thành công?

Bởi vì theo CNN giải thích, đây là "controlled splashdown" (hạ cánh kiểm soát xuống đại dương), không phải hạ cánh mềm như booster trên bệ. Starship V3 (Ship 39) thực hiện landing flip + landing burn thành công (dù mất 1 động cơ), chạm nước đúng vị trí ở Ấn Độ Dương.

Trong phần lớn thời gian tái nhập khí quyển, Starship bay ở tư thế ngang - nằm sấp bụng để dùng thân tàu làm "phanh khí quyển", giảm tốc độ nhanh nhất có thể mà không tốn nhiều nhiên liệu. Khi xuống gần mặt đất/biển (thường chỉ còn vài trăm mét đến ~1-2 km), Starship phải lật từ ngang sang thẳng đứng (mũi lên, đuôi xuống) để chuẩn bị hạ cánh bằng động cơ. Đây gọi là landing flip.

Sau khi flip xong và tàu đã ở tư thế thẳng đứng, động cơ Raptor tiếp tục cháy mạnh để giảm tốc độ rơi xuống gần như bằng 0. Mục tiêu của việc này là hạ cánh nhẹ nhàng (soft landing) hoặc splashdown kiểm soát. Starship thường dùng header tanks (bồn nhiên liệu nhỏ riêng) để cung cấp nhiên liệu ổn định trong lúc lật và đốt, tránh tình trạng nhiên liệu bị "đổ nghiêng" làm động cơ thiếu xăng, gọi là landing burn.

Khi chạm nước, xe gần hết nhiên liệu nhưng vẫn còn một ít, cấu trúc mỏng manh. Nó ngã nghiêng và nổ là dự kiến từ trước. SpaceX không có ý định thu hồi xe ở chuyến bay thử V3 đầu tiên này.

Elon Musk đã khen ngợi đội ngũ của mình vì đây là bước tiến lớn so với các chuyến trước. Mỗi lần "nổ có kiểm soát" giúp họ sửa lỗi nhanh hơn, tiến gần đến mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn và bay đến Sao Hỏa.