Zoey
Intern Writer
Bạn có bao giờ cảm thấy những chuyến đi du lịch của mình ngày càng trở nên giống nhau một cách kỳ lạ, dù bạn đang ở những vùng đất xa xôi? Mình tin rằng nhiều người trong chúng ta đã từng trải qua cảm giác này, khi những điểm đến tưởng chừng độc đáo lại bị "đồng hóa" bởi những biển hiệu, vật trang trí hay phong cách na ná nhau. Câu chuyện về du lịch Trung Quốc gần đây, được Sixth Tone chia sẻ, chính là một minh chứng rõ nét cho xu hướng đáng báo động này.
Chị Xiao Minhan, một người đam mê du lịch 32 tuổi đến từ Bắc Kinh, kể rằng điều khiến chị mất đi sự hứng thú với các điểm tham quan ở Trung Quốc không phải là đám đông, mà là một tấm biển báo đường phố màu xanh trắng. Trên đó, thay vì tên đường, lại viết: "Tôi đang ở Trùng Khánh, nhớ bạn." Ban đầu, chị Xiao thấy nó khá nghệ thuật và độc đáo, nên đã chụp ảnh và đăng lên WeChat Moments vào năm 2022.
Thế nhưng, chỉ một thời gian ngắn sau, chị nhận ra những tấm biển y hệt đã xuất hiện ở hầu hết mọi điểm du lịch chị ghé thăm trên khắp đất nước, chỉ khác mỗi tên địa danh. Thậm chí, chúng còn xuất hiện ở các quán cà phê, cửa hàng hay sự kiện. Chị Xiao chia sẻ rằng, "Nhìn đi nhìn lại nhiều lần, mình không còn muốn chụp ảnh nữa, những tấm biển đó chỉ khiến nơi này trở nên rẻ tiền." Chị nhận định, các điểm du lịch nội địa đang ngày càng bị "đồng hóa."
Những tấm biển báo giả chỉ là khởi đầu. Giờ đây, các điểm du lịch Trung Quốc tràn ngập những vật thể rẻ tiền, lòe loẹt như hoa nhựa, thú nhồi bông khổng lồ chen chúc trong cảnh quan thiên nhiên hay trên mái hiên của những ngôi đền hàng trăm năm tuổi. Những thị trấn cổ kính ban ngày thì ban đêm biến thành những cơn ác mộng đèn neon. Thậm chí, những khối thạch nhũ hàng triệu năm tuổi cũng bị "nhấn chìm" trong ánh đèn cầu vồng, biến thành những sân khấu karaoke di động.
Du khách Trung Quốc đã nhận ra xu hướng "kém sang" này và họ không hề hài lòng. Hồi tháng 4, cộng đồng mạng đã chỉ trích một tác phẩm điêu khắc trái tim bằng nhựa, nhiều màu sắc, đặt giữa hồ muối và núi tuyết ở tỉnh Thanh Hải phía tây bắc Trung Quốc, gọi đó là "chướng mắt." Khu du lịch này phản hồi rằng họ đã thuê thiết kế chuyên nghiệp vì tin rằng một số du khách muốn có nhiều điểm chụp ảnh để "check-in" (hay còn gọi là "daka"), một hiện tượng mà du khách đánh dấu nơi mình đã đến bằng cách chụp và đăng ảnh.
Tuy nhiên, lời giải thích này không làm hài lòng du khách. Tác phẩm điêu khắc trái tim đã châm ngòi cho một làn sóng phản đối trực tuyến về những điểm du lịch thiếu thẩm mỹ. Một bình luận hàng đầu trên WeChat viết: "Thẩm mỹ phương Đông của chúng ta gần như biến mất trước những điểm du lịch kiểu người nổi tiếng, rập khuôn này. Nó thực sự thiếu tôn trọng thẩm mỹ của tổ tiên chúng ta." Trên nền tảng Weibo, một người dùng khác cũng đặt câu hỏi: "Các điểm du lịch của chúng ta không thể để thiên nhiên nguyên vẹn sao?" Chủ đề này đã thu hút hơn 26 triệu lượt xem.
Một khảo sát của China Youth Daily với 1.334 người vào tháng 6 cho thấy, gần 85% số người được hỏi coi chất lượng thẩm mỹ là quan trọng khi chọn điểm đến. Hơn nữa, 95% báo cáo đã gặp phải "những thất vọng về thẩm mỹ," với hơn một phần năm nói rằng họ gặp chúng "thường xuyên." Hầu hết những người được hỏi đổ lỗi cho việc thương mại hóa quá mức, cũng như việc theo đuổi tiền bạc và các xu hướng viral, là nguyên nhân của xu hướng này.
Để đáp lại, từ ngày 15 tháng 5 đến ngày 5 tháng 6, nền tảng phong cách sống Xiaohongshu, còn được gọi là RedNote, đã phát động "Kế hoạch phục hồi thẩm mỹ khu danh lam thắng cảnh," mời người dùng đăng tải những cảnh đẹp được ghi lại trong chuyến đi của họ. Chủ đề liên quan đã có hơn 77 triệu lượt xem, với một số bài đăng thu hút hơn 20.000 lượt thích. Hiện tại, các điểm tham quan cũng đang dần chuyển từ phong cách "kém sang" trước đây sang trang trí đơn giản hơn, phù hợp với mong muốn của du khách.
Chị Xiao cũng thất vọng không kém về sự đồng nhất ngày càng tăng của các "thị trấn cổ" ở Trung Quốc, vốn thường là những khu vực lịch sử, đông dân cư đã được "tân trang." Chị nói rằng các thị trấn cách nhau hàng nghìn kilômét lại có những điểm tương đồng đáng kinh ngạc: các cửa hàng dọc theo những con đường lát đá bán cùng một loại quà lưu niệm, và không khí luôn thoang thoảng mùi đậu phụ thối, mặc dù món ăn này có nguồn gốc từ miền đông Trung Quốc. "Mình cố gắng tránh những cái gọi là 'thị trấn cổ' này khi đi du lịch ở Trung Quốc bây giờ," chị Xiao nói. "Tất cả chúng đều giống như bản sao của cùng một công viên giải trí."
Zhang Yujia, một du khách thuộc thế hệ Gen Z từ Thượng Hải, cũng đồng tình với quan điểm này. Nhớ lại thị trấn cổ Huishan ở thành phố Vô Tích phía đông, cô nói rằng những bổ sung nhân tạo đã làm hỏng cảnh quan. Những con đường được bao quanh bởi các tòa nhà lịch sử, nhưng những chiếc đèn lồng giấy đỏ vàng rẻ tiền lại treo trên cây dọc đường, phá vỡ phong cách kiến trúc đen trắng tổng thể của thị trấn. "Không có một điểm nào đáng để chụp ảnh," cô nói.
Đối với Min Guan, người sáng lập công ty tư vấn phục hồi nông thôn Future Rural Lab có trụ sở tại Bắc Kinh, vấn đề bắt nguồn từ tác động của mạng xã hội. Ông cho rằng, "Sự trỗi dậy của mạng xã hội đã biến ảnh du lịch thành một loại 'tiền tệ xã hội,' làm thay đổi cơ bản động lực du lịch từ 'tôi muốn đi' thành 'tôi muốn được nhìn thấy'." Ông lập luận rằng văn hóa "check-in" chỉ nên là một thành phần nhỏ của một điểm đến chứ không phải là yếu tố thu hút chính. "Vấn đề của sự đồng nhất là nó dễ dàng bị sao chép và nhanh chóng phai nhạt," ông Min nói. "Không có người chiến thắng nào trong mô hình kinh doanh 'check-in': thị trường cạnh tranh khốc liệt, du khách cuối cùng có trải nghiệm tồi tệ, và văn hóa địa phương mất đi 'mảnh đất' cần thiết để phát triển."
Lin Bishu, giáo sư tại Trường Quản lý Đại học Hạ Môn, truy tìm vấn đề đến việc mất đi văn hóa. Ông Lin nói, "Lịch sử, phương ngữ, văn hóa dân gian và kiến trúc độc đáo của địa phương bị dập tắt vì các cộng đồng thiếu phương tiện để kể câu chuyện của riêng mình." "Thay vào đó, họ dựa vào các mẫu internet chung chung, khẩu hiệu và biểu tượng viral để thay thế biểu hiện văn hóa." Ông Lin cho biết văn hóa "check-in" có thể nhanh chóng tăng khả năng hiển thị với chi phí thấp, đặc biệt đối với các điểm đến ngách, nhưng thiệt hại lâu dài là đáng kể. "Khi du lịch chỉ còn là chụp ảnh, du khách mất đi cơ hội trải nghiệm văn hóa sâu sắc và sự đồng cảm," ông nói. "Một khi ảnh đã được chụp, sự vỡ mộng sẽ ập đến."
Để bảo tồn những nét đặc trưng văn hóa, ông Lin ủng hộ việc thiết lập các tiêu chuẩn nghiêm ngặt để xác định các biểu tượng và giá trị cốt lõi của địa phương. Bảo vệ cư dân bản địa, truyền thống và lối sống là rất quan trọng, cho phép văn hóa phát triển một cách hữu cơ chứ không phải nhân tạo. Ông chỉ ra Preikestolen, hay Pulpit Rock, ở Na Uy như một ví dụ điển hình về du lịch bền vững. Địa điểm này bảo tồn những vách đá và cảnh quan tự nhiên nguyên bản, tất cả đều không có sự phát triển thương mại hay những chiêu trò viral mà ông thấy ở nhiều địa điểm "check-in" ở Trung Quốc. "Nó thể hiện triết lý tôn trọng thiên nhiên, ưu tiên bảo tồn hơn phát triển và duy trì tính xác thực, đây có thể là một mô hình cho các di sản thiên nhiên của Trung Quốc," ông Lin nhận định.
Để tránh du lịch "kém sang," một số điểm danh lam thắng cảnh Trung Quốc đã và đang áp dụng một cách tiếp cận khác: làm ít đi. Lăng mộ Hoàng gia Tây Hạ là một ví dụ. Nằm dưới chân dãy núi Helan ở tây bắc Trung Quốc, địa điểm này là nơi chôn cất các hoàng đế từ triều đại Tây Hạ (1038–1227). Ở đây, không có những con phố cổ giả, không có tường hoa nhựa, không có những chiếc xích đu xấu xí. Biển báo và lan can hòa mình vào cảnh quan, giữ nguyên vẻ hoang sơ, lộng gió của những ngôi mộ nghìn năm tuổi. Kể từ khi trở thành Di sản UNESCO vào năm 2025, những ngôi mộ này đã thu hút ngày càng nhiều du khách. Đầu năm nay, những bức tượng đá canh gác của địa điểm này, được thiết kế có chủ đích để trông như bị hư hại, đã lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội Trung Quốc. Du khách ca ngợi địa điểm này, với một bình luận được nhiều người ủng hộ viết: "Những bức tượng bị hư hại, đặt giữa cảnh quan tây bắc rộng lớn, đã trở thành nét thơ mộng nhất của địa điểm này."
Chùa Thiên Chương ở tỉnh Chiết Giang phía đông cũng gần đây đã trở nên nổi tiếng nhờ vẻ đẹp thẩm mỹ độc đáo của triều đại nhà Tống (960–1279) với sự tối giản và tinh tế: một bãi cỏ, một con đường đá và một vài tòa nhà kiểu Tống khiêm tốn. Cộng đồng mạng đã ca ngợi đây là "đỉnh cao của thẩm mỹ phong cách Trung Quốc."
Còn với Zhang, điểm đến yêu thích của cô là Vườn Li ở Vô Tích. "Vào mùa xuân, đứng ở bờ đối diện, mình thấy những cành liễu và hoa đào hòa quyện như một bức tranh thủy mặc," cô nhớ lại. "Mình đã nghĩ đó chỉ là một công viên bình thường, nhưng hóa ra nó còn tuyệt đẹp hơn mình tưởng tượng rất nhiều."
Chị Xiao Minhan, một người đam mê du lịch 32 tuổi đến từ Bắc Kinh, kể rằng điều khiến chị mất đi sự hứng thú với các điểm tham quan ở Trung Quốc không phải là đám đông, mà là một tấm biển báo đường phố màu xanh trắng. Trên đó, thay vì tên đường, lại viết: "Tôi đang ở Trùng Khánh, nhớ bạn." Ban đầu, chị Xiao thấy nó khá nghệ thuật và độc đáo, nên đã chụp ảnh và đăng lên WeChat Moments vào năm 2022.
Thế nhưng, chỉ một thời gian ngắn sau, chị nhận ra những tấm biển y hệt đã xuất hiện ở hầu hết mọi điểm du lịch chị ghé thăm trên khắp đất nước, chỉ khác mỗi tên địa danh. Thậm chí, chúng còn xuất hiện ở các quán cà phê, cửa hàng hay sự kiện. Chị Xiao chia sẻ rằng, "Nhìn đi nhìn lại nhiều lần, mình không còn muốn chụp ảnh nữa, những tấm biển đó chỉ khiến nơi này trở nên rẻ tiền." Chị nhận định, các điểm du lịch nội địa đang ngày càng bị "đồng hóa."
Những tấm biển báo giả chỉ là khởi đầu. Giờ đây, các điểm du lịch Trung Quốc tràn ngập những vật thể rẻ tiền, lòe loẹt như hoa nhựa, thú nhồi bông khổng lồ chen chúc trong cảnh quan thiên nhiên hay trên mái hiên của những ngôi đền hàng trăm năm tuổi. Những thị trấn cổ kính ban ngày thì ban đêm biến thành những cơn ác mộng đèn neon. Thậm chí, những khối thạch nhũ hàng triệu năm tuổi cũng bị "nhấn chìm" trong ánh đèn cầu vồng, biến thành những sân khấu karaoke di động.
Du khách Trung Quốc đã nhận ra xu hướng "kém sang" này và họ không hề hài lòng. Hồi tháng 4, cộng đồng mạng đã chỉ trích một tác phẩm điêu khắc trái tim bằng nhựa, nhiều màu sắc, đặt giữa hồ muối và núi tuyết ở tỉnh Thanh Hải phía tây bắc Trung Quốc, gọi đó là "chướng mắt." Khu du lịch này phản hồi rằng họ đã thuê thiết kế chuyên nghiệp vì tin rằng một số du khách muốn có nhiều điểm chụp ảnh để "check-in" (hay còn gọi là "daka"), một hiện tượng mà du khách đánh dấu nơi mình đã đến bằng cách chụp và đăng ảnh.
Tuy nhiên, lời giải thích này không làm hài lòng du khách. Tác phẩm điêu khắc trái tim đã châm ngòi cho một làn sóng phản đối trực tuyến về những điểm du lịch thiếu thẩm mỹ. Một bình luận hàng đầu trên WeChat viết: "Thẩm mỹ phương Đông của chúng ta gần như biến mất trước những điểm du lịch kiểu người nổi tiếng, rập khuôn này. Nó thực sự thiếu tôn trọng thẩm mỹ của tổ tiên chúng ta." Trên nền tảng Weibo, một người dùng khác cũng đặt câu hỏi: "Các điểm du lịch của chúng ta không thể để thiên nhiên nguyên vẹn sao?" Chủ đề này đã thu hút hơn 26 triệu lượt xem.
Một khảo sát của China Youth Daily với 1.334 người vào tháng 6 cho thấy, gần 85% số người được hỏi coi chất lượng thẩm mỹ là quan trọng khi chọn điểm đến. Hơn nữa, 95% báo cáo đã gặp phải "những thất vọng về thẩm mỹ," với hơn một phần năm nói rằng họ gặp chúng "thường xuyên." Hầu hết những người được hỏi đổ lỗi cho việc thương mại hóa quá mức, cũng như việc theo đuổi tiền bạc và các xu hướng viral, là nguyên nhân của xu hướng này.
Để đáp lại, từ ngày 15 tháng 5 đến ngày 5 tháng 6, nền tảng phong cách sống Xiaohongshu, còn được gọi là RedNote, đã phát động "Kế hoạch phục hồi thẩm mỹ khu danh lam thắng cảnh," mời người dùng đăng tải những cảnh đẹp được ghi lại trong chuyến đi của họ. Chủ đề liên quan đã có hơn 77 triệu lượt xem, với một số bài đăng thu hút hơn 20.000 lượt thích. Hiện tại, các điểm tham quan cũng đang dần chuyển từ phong cách "kém sang" trước đây sang trang trí đơn giản hơn, phù hợp với mong muốn của du khách.
Chị Xiao cũng thất vọng không kém về sự đồng nhất ngày càng tăng của các "thị trấn cổ" ở Trung Quốc, vốn thường là những khu vực lịch sử, đông dân cư đã được "tân trang." Chị nói rằng các thị trấn cách nhau hàng nghìn kilômét lại có những điểm tương đồng đáng kinh ngạc: các cửa hàng dọc theo những con đường lát đá bán cùng một loại quà lưu niệm, và không khí luôn thoang thoảng mùi đậu phụ thối, mặc dù món ăn này có nguồn gốc từ miền đông Trung Quốc. "Mình cố gắng tránh những cái gọi là 'thị trấn cổ' này khi đi du lịch ở Trung Quốc bây giờ," chị Xiao nói. "Tất cả chúng đều giống như bản sao của cùng một công viên giải trí."
Zhang Yujia, một du khách thuộc thế hệ Gen Z từ Thượng Hải, cũng đồng tình với quan điểm này. Nhớ lại thị trấn cổ Huishan ở thành phố Vô Tích phía đông, cô nói rằng những bổ sung nhân tạo đã làm hỏng cảnh quan. Những con đường được bao quanh bởi các tòa nhà lịch sử, nhưng những chiếc đèn lồng giấy đỏ vàng rẻ tiền lại treo trên cây dọc đường, phá vỡ phong cách kiến trúc đen trắng tổng thể của thị trấn. "Không có một điểm nào đáng để chụp ảnh," cô nói.
Đối với Min Guan, người sáng lập công ty tư vấn phục hồi nông thôn Future Rural Lab có trụ sở tại Bắc Kinh, vấn đề bắt nguồn từ tác động của mạng xã hội. Ông cho rằng, "Sự trỗi dậy của mạng xã hội đã biến ảnh du lịch thành một loại 'tiền tệ xã hội,' làm thay đổi cơ bản động lực du lịch từ 'tôi muốn đi' thành 'tôi muốn được nhìn thấy'." Ông lập luận rằng văn hóa "check-in" chỉ nên là một thành phần nhỏ của một điểm đến chứ không phải là yếu tố thu hút chính. "Vấn đề của sự đồng nhất là nó dễ dàng bị sao chép và nhanh chóng phai nhạt," ông Min nói. "Không có người chiến thắng nào trong mô hình kinh doanh 'check-in': thị trường cạnh tranh khốc liệt, du khách cuối cùng có trải nghiệm tồi tệ, và văn hóa địa phương mất đi 'mảnh đất' cần thiết để phát triển."
Lin Bishu, giáo sư tại Trường Quản lý Đại học Hạ Môn, truy tìm vấn đề đến việc mất đi văn hóa. Ông Lin nói, "Lịch sử, phương ngữ, văn hóa dân gian và kiến trúc độc đáo của địa phương bị dập tắt vì các cộng đồng thiếu phương tiện để kể câu chuyện của riêng mình." "Thay vào đó, họ dựa vào các mẫu internet chung chung, khẩu hiệu và biểu tượng viral để thay thế biểu hiện văn hóa." Ông Lin cho biết văn hóa "check-in" có thể nhanh chóng tăng khả năng hiển thị với chi phí thấp, đặc biệt đối với các điểm đến ngách, nhưng thiệt hại lâu dài là đáng kể. "Khi du lịch chỉ còn là chụp ảnh, du khách mất đi cơ hội trải nghiệm văn hóa sâu sắc và sự đồng cảm," ông nói. "Một khi ảnh đã được chụp, sự vỡ mộng sẽ ập đến."
Để bảo tồn những nét đặc trưng văn hóa, ông Lin ủng hộ việc thiết lập các tiêu chuẩn nghiêm ngặt để xác định các biểu tượng và giá trị cốt lõi của địa phương. Bảo vệ cư dân bản địa, truyền thống và lối sống là rất quan trọng, cho phép văn hóa phát triển một cách hữu cơ chứ không phải nhân tạo. Ông chỉ ra Preikestolen, hay Pulpit Rock, ở Na Uy như một ví dụ điển hình về du lịch bền vững. Địa điểm này bảo tồn những vách đá và cảnh quan tự nhiên nguyên bản, tất cả đều không có sự phát triển thương mại hay những chiêu trò viral mà ông thấy ở nhiều địa điểm "check-in" ở Trung Quốc. "Nó thể hiện triết lý tôn trọng thiên nhiên, ưu tiên bảo tồn hơn phát triển và duy trì tính xác thực, đây có thể là một mô hình cho các di sản thiên nhiên của Trung Quốc," ông Lin nhận định.
Để tránh du lịch "kém sang," một số điểm danh lam thắng cảnh Trung Quốc đã và đang áp dụng một cách tiếp cận khác: làm ít đi. Lăng mộ Hoàng gia Tây Hạ là một ví dụ. Nằm dưới chân dãy núi Helan ở tây bắc Trung Quốc, địa điểm này là nơi chôn cất các hoàng đế từ triều đại Tây Hạ (1038–1227). Ở đây, không có những con phố cổ giả, không có tường hoa nhựa, không có những chiếc xích đu xấu xí. Biển báo và lan can hòa mình vào cảnh quan, giữ nguyên vẻ hoang sơ, lộng gió của những ngôi mộ nghìn năm tuổi. Kể từ khi trở thành Di sản UNESCO vào năm 2025, những ngôi mộ này đã thu hút ngày càng nhiều du khách. Đầu năm nay, những bức tượng đá canh gác của địa điểm này, được thiết kế có chủ đích để trông như bị hư hại, đã lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội Trung Quốc. Du khách ca ngợi địa điểm này, với một bình luận được nhiều người ủng hộ viết: "Những bức tượng bị hư hại, đặt giữa cảnh quan tây bắc rộng lớn, đã trở thành nét thơ mộng nhất của địa điểm này."
Chùa Thiên Chương ở tỉnh Chiết Giang phía đông cũng gần đây đã trở nên nổi tiếng nhờ vẻ đẹp thẩm mỹ độc đáo của triều đại nhà Tống (960–1279) với sự tối giản và tinh tế: một bãi cỏ, một con đường đá và một vài tòa nhà kiểu Tống khiêm tốn. Cộng đồng mạng đã ca ngợi đây là "đỉnh cao của thẩm mỹ phong cách Trung Quốc."
Còn với Zhang, điểm đến yêu thích của cô là Vườn Li ở Vô Tích. "Vào mùa xuân, đứng ở bờ đối diện, mình thấy những cành liễu và hoa đào hòa quyện như một bức tranh thủy mặc," cô nhớ lại. "Mình đã nghĩ đó chỉ là một công viên bình thường, nhưng hóa ra nó còn tuyệt đẹp hơn mình tưởng tượng rất nhiều."
