Bùi Minh Nhật
Intern Writer
Sau 5 năm tập trung nuôi dưỡng đổi mới và công nghệ trong nước, Trung Quốc đang bước vào giai đoạn mới: đưa những thành quả đó vào thực tế để tái cấu trúc nền kinh tế và củng cố vị thế toàn cầu.
Thông điệp này dự kiến sẽ bao trùm kỳ họp chính trị thường niên quan trọng nhất của nước này, thường được gọi là “Hai kỳ họp”. Đây là sự kiện nơi hàng nghìn đại biểu từ khắp cả nước tập trung tại Bắc Kinh để thông qua các định hướng phát triển lớn trong năm và những năm tiếp theo.
Tâm điểm lần này là việc phê chuẩn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 bản thiết kế chiến lược định hình tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong thập kỷ tới. Gần 3.000 đại biểu của National People's Congress sẽ bỏ phiếu thông qua văn kiện đã được chuẩn bị kín đáo suốt nhiều tháng bởi nhóm lãnh đạo thân cận của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Trong nhiều năm, các kế hoạch 5 năm là công cụ trung tâm để Đảng Cộng sản Trung Quốc điều phối bộ máy khổng lồ của quốc gia 1,4 tỷ dân theo tầm nhìn dài hạn. Nếu kế hoạch trước tập trung vào tự chủ công nghệ và giảm phụ thuộc vào phương Tây, thì kế hoạch mới được đánh giá mang tính chủ động và tấn công hơn.
Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng đạt bước tiến đáng kể trong lĩnh vực công nghệ nội địa. Các công ty AI Trung Quốc đang cạnh tranh trực tiếp với đối thủ Mỹ; xe điện Trung Quốc dẫn đầu doanh số toàn cầu; robot hình người gây chú ý trên thị trường quốc tế.
Theo các nhà quan sát, nếu giai đoạn trước là phòng thủ tập trung tự lực thì giai đoạn này là chủ động bứt phá. Bắc Kinh đặt mục tiêu đạt “đột phá mang tính quyết định” trong các công nghệ lõi như chip bán dẫn và máy công cụ công nghiệp.
Danh sách các “ngành công nghiệp tương lai” được ưu tiên bao gồm: công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học, năng lượng hydro, nhiệt hạch hạt nhân, giao diện não máy tính, trí tuệ nhân tạo thế hệ mới và 6G.
Điểm khác biệt của kế hoạch mới không chỉ nằm ở nghiên cứu, mà ở khả năng triển khai quy mô lớn trong hệ sinh thái sản xuất khổng lồ và các siêu đô thị Trung Quốc. Bắc Kinh muốn tích hợp công nghệ sâu vào mọi tầng lớp kinh tế từ nhà máy, chuỗi cung ứng đến dịch vụ đô thị thông minh.
Song song đó là yêu cầu về lực lượng lao động có kỹ năng cao. Chính phủ Trung Quốc được cho là sẽ tăng đầu tư vào đào tạo, giáo dục và tái đào tạo để thích ứng với nền kinh tế công nghệ cao.
Tăng trưởng chậm lại, niềm tin tiêu dùng suy yếu và dân số già hóa nhanh đang tạo áp lực lớn. Năm ngoái, xuất khẩu tăng mạnh giúp Trung Quốc đạt thặng dư thương mại kỷ lục, nhưng điều này cũng làm gia tăng căng thẳng với các đối tác thương mại những nước cáo buộc Trung Quốc “xuất khẩu dư thừa” và làm méo mó thị trường.
Sự phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài khiến nền kinh tế dễ tổn thương khi môi trường toàn cầu biến động. Ngoài ra, mô hình hoạch định từ trên xuống đôi khi dẫn đến tình trạng dư cung và cạnh tranh khốc liệt trong cùng một ngành hiện tượng mà Trung Quốc gọi là “nội quyển” (involution) góp phần gây áp lực giảm phát.
Vì vậy, giới phân tích dự đoán kế hoạch mới sẽ chú trọng hơn đến việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa, củng cố mạng lưới an sinh xã hội và tái cân bằng mô hình tăng trưởng.
Ở cấp độ quốc tế, Bắc Kinh có thể hướng tới vai trò không chỉ là “công xưởng thế giới”, mà còn là nhà cung cấp công nghệ cốt lõi cho các nền kinh tế khác từ AI, chip đến robot và hạ tầng số.
Trong bối cảnh trật tự thế giới đang biến động, công nghệ phát triển nhanh chóng và cạnh tranh Mỹ - Trung chưa hạ nhiệt, câu hỏi lớn đặt ra là: liệu Trung Quốc có thể tận dụng giai đoạn chuyển giao này để đẩy nhanh quá trình vươn lên thành cường quốc toàn diện hay không?
Thông điệp từ Bắc Kinh rất rõ ràng: đổi mới sáng tạo không chỉ phục vụ tăng trưởng trong nước, mà còn được xem là đóng góp cho sự phát triển toàn cầu.(yahoo)
Thông điệp này dự kiến sẽ bao trùm kỳ họp chính trị thường niên quan trọng nhất của nước này, thường được gọi là “Hai kỳ họp”. Đây là sự kiện nơi hàng nghìn đại biểu từ khắp cả nước tập trung tại Bắc Kinh để thông qua các định hướng phát triển lớn trong năm và những năm tiếp theo.
Tâm điểm lần này là việc phê chuẩn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 bản thiết kế chiến lược định hình tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong thập kỷ tới. Gần 3.000 đại biểu của National People's Congress sẽ bỏ phiếu thông qua văn kiện đã được chuẩn bị kín đáo suốt nhiều tháng bởi nhóm lãnh đạo thân cận của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Trong nhiều năm, các kế hoạch 5 năm là công cụ trung tâm để Đảng Cộng sản Trung Quốc điều phối bộ máy khổng lồ của quốc gia 1,4 tỷ dân theo tầm nhìn dài hạn. Nếu kế hoạch trước tập trung vào tự chủ công nghệ và giảm phụ thuộc vào phương Tây, thì kế hoạch mới được đánh giá mang tính chủ động và tấn công hơn.
Công nghệ cao, sản xuất quy mô lớn và tham vọng toàn cầu
Trong 5 năm qua, Trung Quốc đã trải qua nhiều cú sốc: chính sách kiểm soát Covid kéo dài, khủng hoảng bất động sản dai dẳng, chiến tranh thuế quan với Mỹ và các hạn chế tiếp cận công nghệ cao từ phương Tây.Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng đạt bước tiến đáng kể trong lĩnh vực công nghệ nội địa. Các công ty AI Trung Quốc đang cạnh tranh trực tiếp với đối thủ Mỹ; xe điện Trung Quốc dẫn đầu doanh số toàn cầu; robot hình người gây chú ý trên thị trường quốc tế.
Theo các nhà quan sát, nếu giai đoạn trước là phòng thủ tập trung tự lực thì giai đoạn này là chủ động bứt phá. Bắc Kinh đặt mục tiêu đạt “đột phá mang tính quyết định” trong các công nghệ lõi như chip bán dẫn và máy công cụ công nghiệp.
Danh sách các “ngành công nghiệp tương lai” được ưu tiên bao gồm: công nghệ lượng tử, sản xuất sinh học, năng lượng hydro, nhiệt hạch hạt nhân, giao diện não máy tính, trí tuệ nhân tạo thế hệ mới và 6G.
Điểm khác biệt của kế hoạch mới không chỉ nằm ở nghiên cứu, mà ở khả năng triển khai quy mô lớn trong hệ sinh thái sản xuất khổng lồ và các siêu đô thị Trung Quốc. Bắc Kinh muốn tích hợp công nghệ sâu vào mọi tầng lớp kinh tế từ nhà máy, chuỗi cung ứng đến dịch vụ đô thị thông minh.
Song song đó là yêu cầu về lực lượng lao động có kỹ năng cao. Chính phủ Trung Quốc được cho là sẽ tăng đầu tư vào đào tạo, giáo dục và tái đào tạo để thích ứng với nền kinh tế công nghệ cao.
Thách thức nội tại và bài toán tiêu dùng trong nước
Dù tự tin về công nghệ, Trung Quốc vẫn đối mặt nhiều thách thức kinh tế.Tăng trưởng chậm lại, niềm tin tiêu dùng suy yếu và dân số già hóa nhanh đang tạo áp lực lớn. Năm ngoái, xuất khẩu tăng mạnh giúp Trung Quốc đạt thặng dư thương mại kỷ lục, nhưng điều này cũng làm gia tăng căng thẳng với các đối tác thương mại những nước cáo buộc Trung Quốc “xuất khẩu dư thừa” và làm méo mó thị trường.
Sự phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài khiến nền kinh tế dễ tổn thương khi môi trường toàn cầu biến động. Ngoài ra, mô hình hoạch định từ trên xuống đôi khi dẫn đến tình trạng dư cung và cạnh tranh khốc liệt trong cùng một ngành hiện tượng mà Trung Quốc gọi là “nội quyển” (involution) góp phần gây áp lực giảm phát.
Vì vậy, giới phân tích dự đoán kế hoạch mới sẽ chú trọng hơn đến việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa, củng cố mạng lưới an sinh xã hội và tái cân bằng mô hình tăng trưởng.
Ở cấp độ quốc tế, Bắc Kinh có thể hướng tới vai trò không chỉ là “công xưởng thế giới”, mà còn là nhà cung cấp công nghệ cốt lõi cho các nền kinh tế khác từ AI, chip đến robot và hạ tầng số.
Trong bối cảnh trật tự thế giới đang biến động, công nghệ phát triển nhanh chóng và cạnh tranh Mỹ - Trung chưa hạ nhiệt, câu hỏi lớn đặt ra là: liệu Trung Quốc có thể tận dụng giai đoạn chuyển giao này để đẩy nhanh quá trình vươn lên thành cường quốc toàn diện hay không?
Thông điệp từ Bắc Kinh rất rõ ràng: đổi mới sáng tạo không chỉ phục vụ tăng trưởng trong nước, mà còn được xem là đóng góp cho sự phát triển toàn cầu.(yahoo)
