Dũng Đỗ
Writer
Ngày 20 tháng 1 vừa qua, Tập đoàn Sony đã chính thức thông báo về việc tách mảng kinh doanh giải trí gia đình, với trọng tâm là sản xuất TV, để thành lập một liên doanh mới cùng TCL. Đáng chú ý, việc đối tác Trung Quốc nắm giữ tới 51% cổ phần chi phối trong liên doanh này là một tín hiệu rõ ràng cho thấy quyền điều hành thực tế sẽ thuộc về phía TCL. Động thái này đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên các thương hiệu TV "thuần Nhật" trên thị trường toàn cầu, tiếp nối chuỗi thoái trào của những tên tuổi lừng lẫy một thời như Toshiba, Sharp hay Sanyo.
Cú bắt tay lịch sử giữa Sony và TCL
Thỏa thuận mới nhất giữa Sony và TCL không chỉ đơn thuần là mối quan hệ đối tác sản xuất như trước đây, nơi TCL chỉ đóng vai trò gia công các mẫu TV giá rẻ. Trong cấu trúc liên doanh mới, các dòng TV Sony Bravia trong tương lai sẽ hoàn toàn do TCL sản xuất và chịu trách nhiệm điều hành chính. Theo cam kết giữa hai bên, Sony sẽ đóng góp các nền tảng công nghệ cốt lõi về hình ảnh, âm thanh, giá trị thương hiệu lâu đời cùng kinh nghiệm vận hành quản lý chuỗi cung ứng. Ở chiều ngược lại, TCL mang đến lợi thế vượt trội về công nghệ hiển thị tấm nền, quy mô sản xuất toàn cầu, khả năng tối ưu hóa chi phí và một chuỗi cung ứng khép kín theo chiều dọc.
Sự kiện này được giới chuyên gia đánh giá là cột mốc quan trọng, bởi Sony từng là "thành trì" cuối cùng của ngành công nghiệp TV Nhật Bản vẫn giữ được vị thế độc lập trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của các đối thủ Hàn Quốc và Trung Quốc. Trang tin Sohu nhận định rằng sự trỗi dậy của các doanh nghiệp Trung Quốc là một lộ trình cạnh tranh dài hơi, chuyển dịch từ việc thách thức bằng giá cả sang săn lùng công nghệ và hiện nay là giai đoạn định hình thị trường. Việc TCL hợp tác ở vị thế cửa trên với một biểu tượng công nghệ như Sony là minh chứng sống động cho xu hướng này.
Làn sóng bán mình của các tượng đài công nghệ Nhật Bản
Trước Sony, lịch sử ngành điện tử Nhật Bản đã chứng kiến hàng loạt cuộc chuyển giao quyền lực đau đớn. Sanyo là cái tên mở màn cho chuỗi đi xuống này khi vào tháng 11 năm 2011, Panasonic hoàn tất việc mua lại tập đoàn. Tuy nhiên, Panasonic chỉ giữ lại các mảng cốt lõi như pin năng lượng, trong khi mảng điện gia dụng bao gồm TV, tủ lạnh và máy giặt nhanh chóng được sang tay cho tập đoàn Haier của Trung Quốc vào tháng 3 năm 2012.
Tại nhiều thị trường như Việt Nam, Haier đã tận dụng tên tuổi Sanyo trong một thời gian trước khi chuyển đổi hoàn toàn sang thương hiệu riêng là Aqua.
Câu chuyện của Sharp cũng tốn nhiều giấy mực của báo giới khi quá trình thương thảo kéo dài suốt 4 năm từ 2012 đến 2016. Sau cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng, Sharp buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với Foxconn. Đến tháng 3 năm 2016, tập đoàn gia công lớn nhất thế giới này đã chi 3,5 tỷ USD để thâu tóm 66% cổ phần của Sharp. Chưa dừng lại ở đó, đến năm 2022, Foxconn tiếp tục mua lại toàn bộ công ty sản xuất màn hình của Sharp nhằm phục vụ cho chuỗi cung ứng linh kiện của mình.
Tương tự, Toshiba – một trong những biểu tượng tự hào của công nghệ Nhật Bản – cũng không tránh khỏi số phận bị xâu xé. Năm 2016, tập đoàn này phải tách lẻ từng bộ phận để bán cho các đối tác khác nhau nhằm giải quyết khó khăn tài chính. Mảng thiết bị gia dụng được bán cho Midea, trong khi 95% cổ phần mảng TV được chuyển nhượng cho Hisense với giá 114 triệu USD. Hiện tại, các dòng TV mang thương hiệu Toshiba trên thị trường đều hoàn toàn do Hisense vận hành và sản xuất.
Chiến lược thu hẹp và rút lui âm thầm
Bên cạnh các thương vụ mua bán sáp nhập đình đám, nhiều thương hiệu khác chọn cách âm thầm rút lui hoặc thu hẹp quy mô. JVC đã thông báo rút hoàn toàn khỏi mảng kinh doanh TV từ năm 2011 sau thời gian dài thua lỗ. Hiện nay, thương hiệu này tồn tại dưới dạng nhượng quyền thương mại theo khu vực, ví dụ như tại thị trường Mỹ, các mẫu TV gắn mác JVC thực chất do công ty Shenzhen MTC của Trung Quốc sản xuất và phân phối. Các tên tuổi nhỏ hơn như Akai hay Sansui cũng đã lần lượt rời bỏ cuộc chơi trong giai đoạn 2010-2015.
Ngay cả Panasonic, ông lớn còn lại bên cạnh Sony, cũng đang đứng trước những lựa chọn khó khăn. Tháng 2 năm 2025, lãnh đạo tập đoàn cho biết đang cân nhắc bán hoặc cắt giảm hoạt động ở lĩnh vực TV do lợi nhuận thấp và triển vọng tăng trưởng mờ mịt. Thực tế, Panasonic đã bắt đầu thu hẹp quy mô sản xuất từ năm 2021 với việc đóng cửa các nhà máy lớn tại Cộng hòa Czech và Brazil. Từ năm 2022, phần lớn các mẫu TV tầm trung và giá rẻ của hãng đã được chuyển giao cho TCL gia công, Panasonic chỉ còn giữ lại khâu thiết kế và tự sản xuất một lượng nhỏ các dòng OLED cao cấp nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn cung tấm nền từ đối tác.
Nguyên nhân sụp đổ và cục diện thị trường mới
Theo phân tích từ Sohu, sự sụp đổ của các đế chế TV Nhật Bản bắt nguồn từ sự bảo thủ trong chiến lược phát triển công nghệ. Việc quá gắn bó với công nghệ màn hình CRT lỗi thời trong khi các đối thủ Hàn Quốc như Samsung và LG dồn lực cho công nghệ màn hình phẳng LCD vào đầu những năm 2000 đã khiến người Nhật đánh mất vị thế thống trị. Tiếp sau đó, chiến lược giá rẻ và quy mô sản xuất khổng lồ của các công ty Trung Quốc đã bồi thêm đòn quyết định, đẩy các hãng Nhật Bản ra khỏi top đầu thị trường.
Số liệu từ Omdia cho thấy bức tranh thị trường hiện tại đã hoàn toàn nằm trong tay người Hàn và người Hoa. Trong hai năm 2024 và 2025, TCL liên tục duy trì vị trí thứ hai toàn cầu về sản lượng TV xuất xưởng, chỉ đứng sau Samsung. Báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm 2025 của TCL ghi nhận mức xuất xưởng hơn 21 triệu đơn vị sản phẩm. Tính đến quý III năm 2025, Samsung vẫn dẫn đầu với 29% thị phần, LG xếp thứ hai với 15,2%, trong khi hai vị trí tiếp theo thuộc về TCL (13%) và Hisense (10,9%), để lại rất ít không gian cho các thương hiệu Nhật Bản còn sót lại.
Cú bắt tay lịch sử giữa Sony và TCL
Thỏa thuận mới nhất giữa Sony và TCL không chỉ đơn thuần là mối quan hệ đối tác sản xuất như trước đây, nơi TCL chỉ đóng vai trò gia công các mẫu TV giá rẻ. Trong cấu trúc liên doanh mới, các dòng TV Sony Bravia trong tương lai sẽ hoàn toàn do TCL sản xuất và chịu trách nhiệm điều hành chính. Theo cam kết giữa hai bên, Sony sẽ đóng góp các nền tảng công nghệ cốt lõi về hình ảnh, âm thanh, giá trị thương hiệu lâu đời cùng kinh nghiệm vận hành quản lý chuỗi cung ứng. Ở chiều ngược lại, TCL mang đến lợi thế vượt trội về công nghệ hiển thị tấm nền, quy mô sản xuất toàn cầu, khả năng tối ưu hóa chi phí và một chuỗi cung ứng khép kín theo chiều dọc.
Sự kiện này được giới chuyên gia đánh giá là cột mốc quan trọng, bởi Sony từng là "thành trì" cuối cùng của ngành công nghiệp TV Nhật Bản vẫn giữ được vị thế độc lập trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của các đối thủ Hàn Quốc và Trung Quốc. Trang tin Sohu nhận định rằng sự trỗi dậy của các doanh nghiệp Trung Quốc là một lộ trình cạnh tranh dài hơi, chuyển dịch từ việc thách thức bằng giá cả sang săn lùng công nghệ và hiện nay là giai đoạn định hình thị trường. Việc TCL hợp tác ở vị thế cửa trên với một biểu tượng công nghệ như Sony là minh chứng sống động cho xu hướng này.
Làn sóng bán mình của các tượng đài công nghệ Nhật Bản
Trước Sony, lịch sử ngành điện tử Nhật Bản đã chứng kiến hàng loạt cuộc chuyển giao quyền lực đau đớn. Sanyo là cái tên mở màn cho chuỗi đi xuống này khi vào tháng 11 năm 2011, Panasonic hoàn tất việc mua lại tập đoàn. Tuy nhiên, Panasonic chỉ giữ lại các mảng cốt lõi như pin năng lượng, trong khi mảng điện gia dụng bao gồm TV, tủ lạnh và máy giặt nhanh chóng được sang tay cho tập đoàn Haier của Trung Quốc vào tháng 3 năm 2012.
Tại nhiều thị trường như Việt Nam, Haier đã tận dụng tên tuổi Sanyo trong một thời gian trước khi chuyển đổi hoàn toàn sang thương hiệu riêng là Aqua.
Câu chuyện của Sharp cũng tốn nhiều giấy mực của báo giới khi quá trình thương thảo kéo dài suốt 4 năm từ 2012 đến 2016. Sau cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng, Sharp buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với Foxconn. Đến tháng 3 năm 2016, tập đoàn gia công lớn nhất thế giới này đã chi 3,5 tỷ USD để thâu tóm 66% cổ phần của Sharp. Chưa dừng lại ở đó, đến năm 2022, Foxconn tiếp tục mua lại toàn bộ công ty sản xuất màn hình của Sharp nhằm phục vụ cho chuỗi cung ứng linh kiện của mình.
Tương tự, Toshiba – một trong những biểu tượng tự hào của công nghệ Nhật Bản – cũng không tránh khỏi số phận bị xâu xé. Năm 2016, tập đoàn này phải tách lẻ từng bộ phận để bán cho các đối tác khác nhau nhằm giải quyết khó khăn tài chính. Mảng thiết bị gia dụng được bán cho Midea, trong khi 95% cổ phần mảng TV được chuyển nhượng cho Hisense với giá 114 triệu USD. Hiện tại, các dòng TV mang thương hiệu Toshiba trên thị trường đều hoàn toàn do Hisense vận hành và sản xuất.
Chiến lược thu hẹp và rút lui âm thầm
Bên cạnh các thương vụ mua bán sáp nhập đình đám, nhiều thương hiệu khác chọn cách âm thầm rút lui hoặc thu hẹp quy mô. JVC đã thông báo rút hoàn toàn khỏi mảng kinh doanh TV từ năm 2011 sau thời gian dài thua lỗ. Hiện nay, thương hiệu này tồn tại dưới dạng nhượng quyền thương mại theo khu vực, ví dụ như tại thị trường Mỹ, các mẫu TV gắn mác JVC thực chất do công ty Shenzhen MTC của Trung Quốc sản xuất và phân phối. Các tên tuổi nhỏ hơn như Akai hay Sansui cũng đã lần lượt rời bỏ cuộc chơi trong giai đoạn 2010-2015.
Ngay cả Panasonic, ông lớn còn lại bên cạnh Sony, cũng đang đứng trước những lựa chọn khó khăn. Tháng 2 năm 2025, lãnh đạo tập đoàn cho biết đang cân nhắc bán hoặc cắt giảm hoạt động ở lĩnh vực TV do lợi nhuận thấp và triển vọng tăng trưởng mờ mịt. Thực tế, Panasonic đã bắt đầu thu hẹp quy mô sản xuất từ năm 2021 với việc đóng cửa các nhà máy lớn tại Cộng hòa Czech và Brazil. Từ năm 2022, phần lớn các mẫu TV tầm trung và giá rẻ của hãng đã được chuyển giao cho TCL gia công, Panasonic chỉ còn giữ lại khâu thiết kế và tự sản xuất một lượng nhỏ các dòng OLED cao cấp nhưng vẫn phụ thuộc vào nguồn cung tấm nền từ đối tác.
Nguyên nhân sụp đổ và cục diện thị trường mới
Theo phân tích từ Sohu, sự sụp đổ của các đế chế TV Nhật Bản bắt nguồn từ sự bảo thủ trong chiến lược phát triển công nghệ. Việc quá gắn bó với công nghệ màn hình CRT lỗi thời trong khi các đối thủ Hàn Quốc như Samsung và LG dồn lực cho công nghệ màn hình phẳng LCD vào đầu những năm 2000 đã khiến người Nhật đánh mất vị thế thống trị. Tiếp sau đó, chiến lược giá rẻ và quy mô sản xuất khổng lồ của các công ty Trung Quốc đã bồi thêm đòn quyết định, đẩy các hãng Nhật Bản ra khỏi top đầu thị trường.
Số liệu từ Omdia cho thấy bức tranh thị trường hiện tại đã hoàn toàn nằm trong tay người Hàn và người Hoa. Trong hai năm 2024 và 2025, TCL liên tục duy trì vị trí thứ hai toàn cầu về sản lượng TV xuất xưởng, chỉ đứng sau Samsung. Báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm 2025 của TCL ghi nhận mức xuất xưởng hơn 21 triệu đơn vị sản phẩm. Tính đến quý III năm 2025, Samsung vẫn dẫn đầu với 29% thị phần, LG xếp thứ hai với 15,2%, trong khi hai vị trí tiếp theo thuộc về TCL (13%) và Hisense (10,9%), để lại rất ít không gian cho các thương hiệu Nhật Bản còn sót lại.
