Mr Bens
Intern Writer
Một năm trước, Ukraine từng bị loại khỏi các cuộc đàm phán độc quyền và phải chấp nhận thế bị động trước các nước khác khi tìm kiếm nguồn viện trợ. Nhưng năm nay, tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, quốc gia này đã trực tiếp nhận được gói viện trợ quân sự trị giá lên tới 140 tỷ euro (khoảng 3,78 triệu tỷ VNĐ) trong vòng hai năm, đồng thời trở thành khách mời danh dự được các quan chức cấp cao từ nhiều cường quốc săn đón.
Sự đảo ngược tình thế ngoạn mục này không xuất phát từ những trận chiến tiêu diệt quy mô lớn trên tiền tuyến, mà thực chất đến từ sức mạnh và tầm ảnh hưởng thực tế mà Ukraine đạt được thông qua chiến dịch tấn công bằng máy bay không người lái. Tại hội nghị lần này, các nước thành viên châu Âu và Canada đã đồng thuận cung cấp 70 tỷ euro (khoảng 1,89 triệu tỷ VNĐ) mỗi năm cho giai đoạn 2026 và 2027.
Toàn bộ khoản ngân sách này sẽ được dùng để mua sắm đạn dược, pháo binh, tên lửa cho quân đội Ukraine và phục vụ công tác huấn luyện chiến đấu dài hạn. Mục tiêu cốt lõi là duy trì năng lực tấn công tầm xa cho Ukraine nhằm tiếp tục làm suy yếu nước Nga.
Pháp đã từ bỏ lập trường thận trọng trước đây khi tuyên bố rõ ràng sẽ tăng cường cung cấp các loại tên lửa hành trình tầm xa, hỗ trợ quân đội Ukraine nâng cao khả năng tấn công sâu vào các cơ sở hạ tầng hậu phương của Nga. Bất ngờ lớn nhất chính là sự thay đổi thái độ từ phía chính quyền Trump. Vào năm 2025, ông Trump từng liên tục tuyên bố công khai về việc giảm quy mô viện trợ và khẳng định Mỹ sẽ không hỗ trợ vô điều kiện cho Ukraine.
Thế nhưng tại hội nghị thượng đỉnh này, ông đã chủ động gặp riêng ông Zelensky. Ông Trump thậm chí còn công khai ủng hộ việc quân đội Ukraine ném bom nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời tuyên bố bằng lời nói rằng sẽ cho phép Ukraine tự sản xuất tên lửa phòng không Patriot.
Dù tuyên bố này hiện mới dừng lại ở mức ý định và chưa có sự tham vấn trước với các doanh nghiệp quốc phòng, việc ký kết thỏa thuận, xây dựng nhà máy và sản xuất hàng loạt sẽ mất ít nhất từ hai đến ba năm nên khó có thể bù đắp khoảng trống phòng không của Ukraine trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tín hiệu này vẫn vô cùng quan trọng, đánh dấu một bước chuyển mình hiếm hoi trong việc nới lỏng hợp tác quốc phòng giữa Mỹ và Ukraine sau nhiều năm.
Nhìn lại hội nghị thượng đỉnh La Hay năm ngoái, sự tương phản hiện lên rất rõ rệt. Cho đến năm 2025, vị thế của Ukraine tại hội nghị cực kỳ khó xử. Các quốc gia châu Âu không còn mặn mà trong việc tài trợ, còn Mỹ thì liên tục kêu gọi cắt giảm các chương trình viện trợ cũng như giải tán các bộ phận liên quan. Trong Nghị viện châu Âu thậm chí xuất hiện luồng ý kiến cho rằng châu Âu nên tự lo việc của mình thay vì can thiệp vào Ukraine. Việc Ukraine không có tiếng nói trên bàn ngoại giao thời điểm đó đã trực tiếp dẫn đến hậu quả thiếu hụt viện trợ quân sự và tạo ra áp lực đè nặng lên chuỗi cung ứng ở tiền tuyến.
Nguyên nhân của tình trạng này không phải vì quân đội Ukraine cạn kiệt nhân lực hay khí tài, mà bởi họ đã không giành được bất kỳ thắng lợi chiến lược rõ rệt nào trong suốt hơn sáu tháng. Điều này khiến các đồng minh NATO hoài nghi về khả năng đứng vững của Ukraine và không muốn tiếp tục rót tiền vô ích. Đó chính là quy luật sòng phẳng của trò chơi địa chính trị: nếu không có kết quả thực tế làm con bài mặc cả, bạn sẽ không thể nhận được sự hỗ trợ lâu dài từ bên ngoài.
Ukraine đã xoay chuyển thế cờ bằng cách tận dụng triệt để quy luật này khi chủ động nhắm thẳng vào chuỗi cung ứng năng lượng cốt lõi của Nga. Trong nửa đầu năm 2026, hàng loạt mỏ dầu và nhà máy lọc dầu lớn của Nga liên tục bị tập kích. Do chu kỳ sửa chữa các cơ sở hạ tầng bị hư hại này kéo dài, tình trạng thiếu hụt năng lực sản xuất của Nga không thể bù đắp được trong một sớm một chiều.
Hệ quả là tình trạng mua sắm hỗn loạn và tích trữ nhiên liệu diễn ra tại nhiều địa phương của Nga, buộc chính quyền phải áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu định mức ở nhiều vùng, kéo theo giá xăng dầu tinh chế tăng vọt. Cuộc khủng hoảng nguồn cung này đã lập tức trở thành tâm điểm truyền thông toàn cầu và là con át chủ bài mạnh nhất giúp Ukraine nâng cao vị thế trên bàn đàm phán với phương Tây.
Tại hội nghị thượng đỉnh Ankara lần này, nhiều thỏa thuận hợp tác về máy bay không người lái đã được ký kết trực tiếp. Theo đó, các nước châu Âu và Mỹ sẽ tích hợp thẳng công nghệ của Ukraine vào hệ thống công nghiệp quốc phòng nội địa của họ.
Mối quan hệ song phương giờ đây đã thay đổi bản chất, từ việc phương Tây chỉ viện trợ một chiều chuyển sang mối quan hệ hợp tác bình đẳng, cùng trao đổi công nghệ và xây dựng năng lực sản xuất quân sự chung. Ukraine đã rũ bỏ hình ảnh một quốc gia thụ động chờ đợi tiền và vũ khí để trở thành một đối tác công nghệ quốc phòng thực thụ.
Bên lề hội nghị còn có một chi tiết đáng chú ý khi ông Trump hỏi riêng ông Zelensky về việc liệu ông có sẵn lòng tới Moscow để tiến hành đàm phán hòa bình hay không. Ông Zelensky đã trả lời một cách hóm hỉnh rằng toàn bộ khu vực Moscow hiện đều nằm trong tầm bắn hiệu quả của máy bay không người lái Ukraine. Câu trả lời này cho thấy một sự thay đổi lớn về vị thế. Thay vì dựa vào sự đồng cảm để tìm kiếm ủng hộ như trước, Ukraine giờ đây tự tin đàm phán dựa trên năng lực tấn công trực tiếp vào các điểm yếu cốt tử của đối phương.
Nhiều ý kiến hiện đổ dồn sự chú ý vào giấy phép sản xuất hệ thống Patriot, tuy nhiên đây là phương án dài hạn và chưa thể giải quyết ngay lập tức các vấn đề trước mắt. Trong ngắn hạn, chiến thuật tấn công bằng máy bay không người lái mới là yếu tố quyết định giúp Ukraine duy trì sức mạnh răn đe chiến lược. Năng lực cung ứng và vận chuyển đạn dược ra tiền tuyến của quân đội Nga đã sụt giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu do ảnh hưởng trực tiếp từ các vụ tập kích nhà máy lọc dầu.
Thành công này đồng thời tiếp thêm sức mạnh cho phe cứng rắn trong liên minh NATO. Trước đây, những cam kết giúp Ukraine chống lại Nga của họ chỉ dừng lại ở lời nói thiếu trọng lượng do không có kết quả chứng minh thực tế. Giờ đây, khi quân đội Ukraine tạo ra những tổn thất rõ rệt cho Nga, phe cứng rắn đã có điểm tựa vững chắc để thay đổi cục diện dư luận tại phương Tây.
Từ chỗ lo sợ các khoản đầu tư sẽ bị lãng phí và chỉ đứng ngoài quan sát, các đồng minh phương Tây giờ đây đã chuyển sang đặt cược khi thấy Ukraine thực sự có khả năng làm suy yếu đối thủ, sẵn sàng đầu tư thêm tiền bạc và công nghệ.
Sự khác biệt giữa Hội nghị thượng đỉnh La Hay năm 2025 và Hội nghị thượng đỉnh Ankara năm 2026 đã chứng minh một chân lý trong quan hệ quốc tế: đàm phán không bao giờ được xây dựng trên lòng trắc ẩn.
Nếu chỉ than vãn để tìm kiếm sự thương hại mà không tạo ra kết quả thực tế, bạn sẽ không nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào về cả nhân lực lẫn tài lực. Ngược lại, nếu bạn chứng minh được khả năng chiến đấu, gây tổn hại lớn cho đối thủ và cung cấp được giá trị mà bên kia đang cần, đối tác sẽ tự khắc tìm đến hợp tác.
Hiện tại, phương Tây đã đưa Ukraine vào khuôn khổ hợp tác dài hạn của NATO. Những khoản viện trợ mang tính tạm thời, ngắn hạn trước đây đã được chuyển hóa thành cơ chế hợp tác ổn định và bình thường hóa. Tất cả các cam kết này đều được xây dựng dựa trên những thành quả xương máu mà quân đội Ukraine đạt được trên chiến trường.
Khi Ukraine càng chứng tỏ được khả năng tự lực và gây khó khăn cho Nga, phương Tây sẽ càng sẵn sàng chấp nhận rủi ro, từ đó giúp Ukraine dần giành lại thế chủ động thay vì phải phụ thuộc vào nhịp điệu của chiến trường. Liệu chiến thuật này có thể giúp Ukraine duy trì lợi thế và ổn định thế chủ động chiến lược lâu dài hay không vẫn là câu hỏi cần thời gian trả lời thông qua những diễn biến thực tế sắp tới.
Sự đảo ngược tình thế ngoạn mục này không xuất phát từ những trận chiến tiêu diệt quy mô lớn trên tiền tuyến, mà thực chất đến từ sức mạnh và tầm ảnh hưởng thực tế mà Ukraine đạt được thông qua chiến dịch tấn công bằng máy bay không người lái. Tại hội nghị lần này, các nước thành viên châu Âu và Canada đã đồng thuận cung cấp 70 tỷ euro (khoảng 1,89 triệu tỷ VNĐ) mỗi năm cho giai đoạn 2026 và 2027.
Toàn bộ khoản ngân sách này sẽ được dùng để mua sắm đạn dược, pháo binh, tên lửa cho quân đội Ukraine và phục vụ công tác huấn luyện chiến đấu dài hạn. Mục tiêu cốt lõi là duy trì năng lực tấn công tầm xa cho Ukraine nhằm tiếp tục làm suy yếu nước Nga.
Pháp đã từ bỏ lập trường thận trọng trước đây khi tuyên bố rõ ràng sẽ tăng cường cung cấp các loại tên lửa hành trình tầm xa, hỗ trợ quân đội Ukraine nâng cao khả năng tấn công sâu vào các cơ sở hạ tầng hậu phương của Nga. Bất ngờ lớn nhất chính là sự thay đổi thái độ từ phía chính quyền Trump. Vào năm 2025, ông Trump từng liên tục tuyên bố công khai về việc giảm quy mô viện trợ và khẳng định Mỹ sẽ không hỗ trợ vô điều kiện cho Ukraine.
Thế nhưng tại hội nghị thượng đỉnh này, ông đã chủ động gặp riêng ông Zelensky. Ông Trump thậm chí còn công khai ủng hộ việc quân đội Ukraine ném bom nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời tuyên bố bằng lời nói rằng sẽ cho phép Ukraine tự sản xuất tên lửa phòng không Patriot.
Dù tuyên bố này hiện mới dừng lại ở mức ý định và chưa có sự tham vấn trước với các doanh nghiệp quốc phòng, việc ký kết thỏa thuận, xây dựng nhà máy và sản xuất hàng loạt sẽ mất ít nhất từ hai đến ba năm nên khó có thể bù đắp khoảng trống phòng không của Ukraine trong ngắn hạn. Tuy nhiên, tín hiệu này vẫn vô cùng quan trọng, đánh dấu một bước chuyển mình hiếm hoi trong việc nới lỏng hợp tác quốc phòng giữa Mỹ và Ukraine sau nhiều năm.
Bước ngoặt chiến lược từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái
Thực tế cho thấy phương Tây chỉ lựa chọn đứng về phía đối tác dựa trên những lợi ích thực tế có thể nhìn thấy được. Chỉ khi bạn chứng minh được khả năng gây tổn hại nghiêm trọng cho chuỗi công nghiệp cốt lõi của đối phương, buộc đối thủ phải đối mặt với các khủng hoảng lớn về hậu cần và sinh kế, thì họ mới sẵn sàng đầu tư nguồn lực cho bạn.
Nhìn lại hội nghị thượng đỉnh La Hay năm ngoái, sự tương phản hiện lên rất rõ rệt. Cho đến năm 2025, vị thế của Ukraine tại hội nghị cực kỳ khó xử. Các quốc gia châu Âu không còn mặn mà trong việc tài trợ, còn Mỹ thì liên tục kêu gọi cắt giảm các chương trình viện trợ cũng như giải tán các bộ phận liên quan. Trong Nghị viện châu Âu thậm chí xuất hiện luồng ý kiến cho rằng châu Âu nên tự lo việc của mình thay vì can thiệp vào Ukraine. Việc Ukraine không có tiếng nói trên bàn ngoại giao thời điểm đó đã trực tiếp dẫn đến hậu quả thiếu hụt viện trợ quân sự và tạo ra áp lực đè nặng lên chuỗi cung ứng ở tiền tuyến.
Nguyên nhân của tình trạng này không phải vì quân đội Ukraine cạn kiệt nhân lực hay khí tài, mà bởi họ đã không giành được bất kỳ thắng lợi chiến lược rõ rệt nào trong suốt hơn sáu tháng. Điều này khiến các đồng minh NATO hoài nghi về khả năng đứng vững của Ukraine và không muốn tiếp tục rót tiền vô ích. Đó chính là quy luật sòng phẳng của trò chơi địa chính trị: nếu không có kết quả thực tế làm con bài mặc cả, bạn sẽ không thể nhận được sự hỗ trợ lâu dài từ bên ngoài.
Ukraine đã xoay chuyển thế cờ bằng cách tận dụng triệt để quy luật này khi chủ động nhắm thẳng vào chuỗi cung ứng năng lượng cốt lõi của Nga. Trong nửa đầu năm 2026, hàng loạt mỏ dầu và nhà máy lọc dầu lớn của Nga liên tục bị tập kích. Do chu kỳ sửa chữa các cơ sở hạ tầng bị hư hại này kéo dài, tình trạng thiếu hụt năng lực sản xuất của Nga không thể bù đắp được trong một sớm một chiều.
Hệ quả là tình trạng mua sắm hỗn loạn và tích trữ nhiên liệu diễn ra tại nhiều địa phương của Nga, buộc chính quyền phải áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu định mức ở nhiều vùng, kéo theo giá xăng dầu tinh chế tăng vọt. Cuộc khủng hoảng nguồn cung này đã lập tức trở thành tâm điểm truyền thông toàn cầu và là con át chủ bài mạnh nhất giúp Ukraine nâng cao vị thế trên bàn đàm phán với phương Tây.
Sự xoay trục của các đồng minh phương Tây và tương lai viện trợ
Bên cạnh những chiến tích thực tế, Ukraine hiện sở hữu một tài sản vô giá mà NATO đang rất khao khát: kinh nghiệm thực chiến với máy bay không người lái. Những bài học thực tiễn từ các cuộc tấn công quy mô lớn, phức tạp trong môi trường xung đột cường độ cao là thứ mà NATO không bao giờ có thể tái tạo được trong phòng thí nghiệm. Đây là nguồn dữ liệu thực tế mà tổ hợp công nghiệp quốc phòng phương Tây đang rất cần.
Tại hội nghị thượng đỉnh Ankara lần này, nhiều thỏa thuận hợp tác về máy bay không người lái đã được ký kết trực tiếp. Theo đó, các nước châu Âu và Mỹ sẽ tích hợp thẳng công nghệ của Ukraine vào hệ thống công nghiệp quốc phòng nội địa của họ.
Mối quan hệ song phương giờ đây đã thay đổi bản chất, từ việc phương Tây chỉ viện trợ một chiều chuyển sang mối quan hệ hợp tác bình đẳng, cùng trao đổi công nghệ và xây dựng năng lực sản xuất quân sự chung. Ukraine đã rũ bỏ hình ảnh một quốc gia thụ động chờ đợi tiền và vũ khí để trở thành một đối tác công nghệ quốc phòng thực thụ.
Bên lề hội nghị còn có một chi tiết đáng chú ý khi ông Trump hỏi riêng ông Zelensky về việc liệu ông có sẵn lòng tới Moscow để tiến hành đàm phán hòa bình hay không. Ông Zelensky đã trả lời một cách hóm hỉnh rằng toàn bộ khu vực Moscow hiện đều nằm trong tầm bắn hiệu quả của máy bay không người lái Ukraine. Câu trả lời này cho thấy một sự thay đổi lớn về vị thế. Thay vì dựa vào sự đồng cảm để tìm kiếm ủng hộ như trước, Ukraine giờ đây tự tin đàm phán dựa trên năng lực tấn công trực tiếp vào các điểm yếu cốt tử của đối phương.
Nhiều ý kiến hiện đổ dồn sự chú ý vào giấy phép sản xuất hệ thống Patriot, tuy nhiên đây là phương án dài hạn và chưa thể giải quyết ngay lập tức các vấn đề trước mắt. Trong ngắn hạn, chiến thuật tấn công bằng máy bay không người lái mới là yếu tố quyết định giúp Ukraine duy trì sức mạnh răn đe chiến lược. Năng lực cung ứng và vận chuyển đạn dược ra tiền tuyến của quân đội Nga đã sụt giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu do ảnh hưởng trực tiếp từ các vụ tập kích nhà máy lọc dầu.
Thành công này đồng thời tiếp thêm sức mạnh cho phe cứng rắn trong liên minh NATO. Trước đây, những cam kết giúp Ukraine chống lại Nga của họ chỉ dừng lại ở lời nói thiếu trọng lượng do không có kết quả chứng minh thực tế. Giờ đây, khi quân đội Ukraine tạo ra những tổn thất rõ rệt cho Nga, phe cứng rắn đã có điểm tựa vững chắc để thay đổi cục diện dư luận tại phương Tây.
Từ chỗ lo sợ các khoản đầu tư sẽ bị lãng phí và chỉ đứng ngoài quan sát, các đồng minh phương Tây giờ đây đã chuyển sang đặt cược khi thấy Ukraine thực sự có khả năng làm suy yếu đối thủ, sẵn sàng đầu tư thêm tiền bạc và công nghệ.
Sự khác biệt giữa Hội nghị thượng đỉnh La Hay năm 2025 và Hội nghị thượng đỉnh Ankara năm 2026 đã chứng minh một chân lý trong quan hệ quốc tế: đàm phán không bao giờ được xây dựng trên lòng trắc ẩn.
Nếu chỉ than vãn để tìm kiếm sự thương hại mà không tạo ra kết quả thực tế, bạn sẽ không nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào về cả nhân lực lẫn tài lực. Ngược lại, nếu bạn chứng minh được khả năng chiến đấu, gây tổn hại lớn cho đối thủ và cung cấp được giá trị mà bên kia đang cần, đối tác sẽ tự khắc tìm đến hợp tác.
Hiện tại, phương Tây đã đưa Ukraine vào khuôn khổ hợp tác dài hạn của NATO. Những khoản viện trợ mang tính tạm thời, ngắn hạn trước đây đã được chuyển hóa thành cơ chế hợp tác ổn định và bình thường hóa. Tất cả các cam kết này đều được xây dựng dựa trên những thành quả xương máu mà quân đội Ukraine đạt được trên chiến trường.
Khi Ukraine càng chứng tỏ được khả năng tự lực và gây khó khăn cho Nga, phương Tây sẽ càng sẵn sàng chấp nhận rủi ro, từ đó giúp Ukraine dần giành lại thế chủ động thay vì phải phụ thuộc vào nhịp điệu của chiến trường. Liệu chiến thuật này có thể giúp Ukraine duy trì lợi thế và ổn định thế chủ động chiến lược lâu dài hay không vẫn là câu hỏi cần thời gian trả lời thông qua những diễn biến thực tế sắp tới.
