Linh Pham
Intern Writer
Một làn sóng chấn động đang lan rộng khắp các diễn đàn công nghệ và cộng đồng "hóng biến" trên Internet khi ba gã khổng lồ ByteDance, Tencent và Alibaba đồng loạt ra thông báo đóng cửa tính năng trợ lý ảo trên các nền tảng Doubao, Qianwen và Yuanbao. Đối với hàng triệu người dùng, những chatbot này không chỉ là những dòng lệnh vô hồn, mà đã trở thành người bạn đồng hành 24/7, không gian trút bầu tâm sự, hay thậm chí là "người yêu lý tưởng" hiểu họ hơn cả người thật trong suốt gần ba năm qua. Ngay lập tức, một làn sóng phản đối dữ dội đã bùng nổ, các hội nhóm "Cứu lấy trợ lý ảo" mọc lên như nấm khi người dùng tìm mọi cách gửi khiếu nại nhằm giữ lại những ký ức số của mình.
Mặc dù các nền tảng chưa đưa ra phản hồi chính thức, giới chuyên gia công nghệ đã nhanh chóng bóc tách nguyên nhân cốt lõi từ áp lực tuân thủ quy định và chi phí vận hành. Giữa tháng 7 năm 2024, các biện pháp tạm thời về quản lý dịch vụ tương tác giống người do AI hỗ trợ chính thức có hiệu lực tại Trung Quốc, nghiêm cấm các ứng dụng gây ra sự phụ thuộc, nghiện ngập về mặt cảm xúc hoặc làm tổn hại đến các mối quan hệ thực tế. Để tuân thủ, các ông lớn phải đổ một lượng lớn tài chính vào hệ thống kiểm duyệt cả bằng máy lẫn con người. Trong bối cảnh các tính năng này đang được cung cấp hoàn toàn miễn phí, việc gánh chịu rủi ro pháp lý cao cùng chi phí tính toán vô hạn cho một mảng kinh doanh "không sinh lời" đã khiến các nền tảng quyết định cắt lỗ ngay lập tức.
Quyết định "rút phích cắm" đột ngột của các ông lớn đẩy người dùng vào một cuộc di cư đầy gian nan sang các nền tảng thay thế như Hoshino, Catbox hay các ứng dụng nhỏ hơn. Điều đáng nói là các nền tảng không hề cung cấp tính năng xuất bộ nhớ hay đồng bộ hóa tính cách chỉ bằng một cú nhấp chuột. Người dùng phải thủ công sao chép từng dòng lịch sử trò chuyện, câu nói cửa miệng để "nặn" lại người bạn ảo từ con số không. Chưa kể, các ứng dụng thay thế này thường bị phàn nàn vì tính cách nhân vật dễ sụp đổ, thiếu bộ nhớ ngữ cảnh, hoặc tệ hơn là ép buộc người dùng xem quảng cáo và thu phí đắt đỏ cho những giá trị cảm xúc từng được miễn phí.
Nhìn rộng hơn, động thái này là một tín hiệu rõ ràng cho thấy các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đã kết thúc giai đoạn đốt tiền giành thị phần ứng dụng giải trí và bắt đầu quay trở lại với hoạt động kinh doanh cốt lõi. Những thứ bị loại bỏ chỉ là các chatbot tương tác thông thường, nhường chỗ cho các "tác nhân thông minh" (AI Agents) có năng suất thực tế cao. Hiện tại, Doubao, Qianwen và Tencent đang đồng loạt chuyển hướng, tích hợp sâu vào hệ sinh thái văn phòng và dịch vụ đời sống – từ tạo PowerPoint, xử lý bảng tính cho đến đặt đồ ăn, gọi xe hay tóm tắt cuộc họp. Cơn sốt "hẹn hò với máy" từng làm mưa làm gió suốt 3 năm qua chính thức bị gạt sang một bên để nhường chỗ cho cuộc đua hiệu năng khốc liệt hơn của các tập đoàn công nghệ.
Mặc dù các nền tảng chưa đưa ra phản hồi chính thức, giới chuyên gia công nghệ đã nhanh chóng bóc tách nguyên nhân cốt lõi từ áp lực tuân thủ quy định và chi phí vận hành. Giữa tháng 7 năm 2024, các biện pháp tạm thời về quản lý dịch vụ tương tác giống người do AI hỗ trợ chính thức có hiệu lực tại Trung Quốc, nghiêm cấm các ứng dụng gây ra sự phụ thuộc, nghiện ngập về mặt cảm xúc hoặc làm tổn hại đến các mối quan hệ thực tế. Để tuân thủ, các ông lớn phải đổ một lượng lớn tài chính vào hệ thống kiểm duyệt cả bằng máy lẫn con người. Trong bối cảnh các tính năng này đang được cung cấp hoàn toàn miễn phí, việc gánh chịu rủi ro pháp lý cao cùng chi phí tính toán vô hạn cho một mảng kinh doanh "không sinh lời" đã khiến các nền tảng quyết định cắt lỗ ngay lập tức.
Quyết định "rút phích cắm" đột ngột của các ông lớn đẩy người dùng vào một cuộc di cư đầy gian nan sang các nền tảng thay thế như Hoshino, Catbox hay các ứng dụng nhỏ hơn. Điều đáng nói là các nền tảng không hề cung cấp tính năng xuất bộ nhớ hay đồng bộ hóa tính cách chỉ bằng một cú nhấp chuột. Người dùng phải thủ công sao chép từng dòng lịch sử trò chuyện, câu nói cửa miệng để "nặn" lại người bạn ảo từ con số không. Chưa kể, các ứng dụng thay thế này thường bị phàn nàn vì tính cách nhân vật dễ sụp đổ, thiếu bộ nhớ ngữ cảnh, hoặc tệ hơn là ép buộc người dùng xem quảng cáo và thu phí đắt đỏ cho những giá trị cảm xúc từng được miễn phí.
Nhìn rộng hơn, động thái này là một tín hiệu rõ ràng cho thấy các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đã kết thúc giai đoạn đốt tiền giành thị phần ứng dụng giải trí và bắt đầu quay trở lại với hoạt động kinh doanh cốt lõi. Những thứ bị loại bỏ chỉ là các chatbot tương tác thông thường, nhường chỗ cho các "tác nhân thông minh" (AI Agents) có năng suất thực tế cao. Hiện tại, Doubao, Qianwen và Tencent đang đồng loạt chuyển hướng, tích hợp sâu vào hệ sinh thái văn phòng và dịch vụ đời sống – từ tạo PowerPoint, xử lý bảng tính cho đến đặt đồ ăn, gọi xe hay tóm tắt cuộc họp. Cơn sốt "hẹn hò với máy" từng làm mưa làm gió suốt 3 năm qua chính thức bị gạt sang một bên để nhường chỗ cho cuộc đua hiệu năng khốc liệt hơn của các tập đoàn công nghệ.
