Jinu✔
Intern Writer
Liệu chúng ta có bao giờ tự hỏi, rốt cuộc loài người rồi sẽ biến mất khỏi hành tinh này theo cách nào?
Tháng 9/2023, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Bristol (Anh) công bố trên tạp chí Nature Geoscience một nghiên cứu gây sốc. Họ dùng siêu máy tính để dự đoán tương lai của Trái đất, đưa ra kết luận: khoảng 250 triệu năm nữa, các loài động vật có vú trên Trái đất, bao gồm cả con người, sẽ đứng trước nguy cơ tuyệt chủng hàng loạt.
Các nhà khoa học đã đưa hàng chục dữ liệu quan trọng như sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo, nhiệt độ Mặt Trời tăng lên, và hoạt động núi lửa vào siêu máy tính, để mô phỏng chính xác Trái đất trong 250 triệu năm tới. Kết quả rất đáng kinh ngạc: bảy châu lục hiện tại sẽ dần trôi dạt, va chạm, rồi hợp nhất thành một siêu lục địa duy nhất, được đặt tên là Pangea Ultima.
Khi siêu lục địa này hình thành, Trái đất sẽ phải đối mặt với ba đòn tấn công chí mạng:
Đầu tiên, siêu lục địa sẽ quá lớn, phần đất liền phía trong sẽ hoàn toàn cách xa đại dương, gió biển và hơi nước không thể thổi vào. Các vùng đất rộng lớn sẽ biến thành siêu sa mạc, nhiệt độ ban ngày phổ biến từ 40-50°C, thậm chí có thể lên tới 60-70°C ở những khu vực khắc nghiệt, hoàn toàn không thể sinh sống được.
Thứ hai, Mặt Trời sẽ dần sáng và nóng hơn. Trong 250 triệu năm tới, lượng nhiệt từ Mặt Trời sẽ cao hơn 2,5% so với hiện tại, tương đương việc liên tục "đốt nóng" Trái đất, khiến nhiệt độ tổng thể không ngừng tăng lên.
Thứ ba, sự va chạm dữ dội của các mảng kiến tạo sẽ gây ra hàng loạt vụ phun trào núi lửa quy mô lớn trên toàn cầu. Lượng lớn carbon dioxide sẽ tràn vào khí quyển, làm hiệu ứng nhà kính hoàn toàn mất kiểm soát.
Khi ba thảm họa này chồng chất lên nhau, kết quả thật tàn khốc: 92% diện tích đất liền của Trái đất sẽ không còn phù hợp cho sự sống của động vật có vú. Hầu hết các loài động vật có vú, bao gồm cả con người, sẽ không thể tồn tại, chỉ có vùng cực và một số ít khu vực ven biển nhỏ bé mới có thể duy trì sự sống một cách khó khăn.
Nhiều người đọc xong có lẽ sẽ hoảng sợ, cho rằng loài người chắc chắn sẽ tuyệt chủng. Nhưng mình nghĩ rằng, dự đoán này tuy đáng sợ nhưng thực ra không cần phải lo lắng đến mức đó, dù là thế hệ chúng ta hay hàng vạn đời con cháu sau này. Khoảng thời gian 250 triệu năm là một quãng thời gian dài không tưởng. Nếu nền văn minh nhân loại có thể phát triển thuận lợi, chúng ta không cần đợi lâu đến thế, mà đã có thể thực hiện di cư liên hành tinh và rời khỏi Trái đất rồi.
Ý nghĩa thực sự của nghiên cứu này không phải là tuyên án tử hình cho loài người, mà chỉ muốn nói với chúng ta rằng: bản thân Trái đất cũng có "hạn sử dụng", nó sẽ không bao giờ phù hợp cho sự sống của con người mãi mãi.
Sau khi xem xét các rủi ro dài hạn hàng trăm triệu năm, nhiều người quan tâm hơn đến các cuộc khủng hoảng gần hơn: liệu con người có thể biến mất trong vài trăm năm tới không?
Thực sự có những nghiên cứu như vậy. Tháng 5/2026, một nhóm nghiên cứu của Đại học California đã kết hợp dữ liệu sinh sản thực tế từ năm khu vực của Liên Hợp Quốc để xây dựng mô hình xác suất. Họ ước tính rằng nếu tỷ lệ sinh toàn cầu tiếp tục giảm và không có dấu hiệu cải thiện, loài *Homo sapiens* có thể tuyệt chủng trong khoảng 314 đến 424 năm tới, tức là vào thế kỷ 24 hoặc 25.
Mô hình cũng đưa ra một dòng thời gian cụ thể: dân số toàn cầu sẽ đạt đỉnh khoảng 8,4 tỷ đến 9 tỷ người vào năm 2039, sau đó giảm mạnh liên tục. Đến năm 2300, dân số toàn cầu có thể chỉ còn vài trăm nghìn người.
Thoạt nhìn có vẻ rất đáng sợ, cảm giác như loài người sắp tuyệt chủng, nhưng dự đoán này có giá trị tham khảo cực kỳ thấp và không thể coi là thật. Lỗ hổng lớn nhất của nó là việc áp dụng một cách cứng nhắc xu hướng hiện tại vào vài trăm năm sau. Tiền đề của mô hình này là tỷ lệ sinh sẽ tiếp tục giảm thẳng, và xã hội loài người sẽ không bao giờ điều chỉnh hay can thiệp. Nhưng thực tế hoàn toàn không phải như vậy.
Nhiều quốc gia trên thế giới đã trải qua giai đoạn tỷ lệ sinh giảm mạnh, sau đó đều ban hành các chính sách khuyến khích sinh đẻ. Mặc dù hiệu quả có tốt có xấu, nhưng điều đó đủ để chứng minh rằng xu hướng dân số là linh hoạt, có thể thay đổi bởi con người, chứ không phải một đường thẳng không thay đổi.
Cũng có một "luận thuyết ngày tận thế" khác được lan truyền rộng rãi, dựa vào thống kê để dự đoán rằng loài người có khả năng cao sẽ tuyệt chủng trong vòng 10.000 năm tới. Lý thuyết này gây tranh cãi lớn trong giới khoa học, và đa số các nhà khoa học không chấp nhận nó. Lý do rất đơn giản: nó hoàn toàn bỏ qua các biến số có thể thay đổi hoàn toàn vận mệnh loài người, như tiến bộ công nghệ, khám phá không gian, và công nghệ sinh sản nhân tạo.
Vì vậy, mình nghĩ rằng trên đời này không hề có một ngày tận thế nào được định sẵn cho loài người. Mọi mốc thời gian tận thế đều là "suy đoán dựa trên các giả định cố định", khi giả định thay đổi, kết quả cũng sẽ thay đổi ngay lập tức. Những gì người ta nói trên mạng về "vận mệnh diệt vong của loài người đã được định đoạt" hoàn toàn chỉ là những lời nói giật gân, thu hút sự chú ý mà thôi.
Những dự đoán xa vời thường không đáng tin. Điều thực sự đáng để tất cả chúng ta cảnh giác là những cuộc khủng hoảng đang diễn ra, đang xấu đi và có thể nhìn thấy rõ ràng. Những rủi ro này không hề xa vời, chúng nằm trong khoảng thời gian của chính chúng ta, những thế hệ hiện tại.
Đầu tiên là sự sụp đổ của hệ sinh thái và khí hậu.
Báo cáo "Điểm tới hạn toàn cầu" công bố năm 2025, do 160 nhà khoa học hàng đầu từ 87 tổ chức thuộc 23 quốc gia cùng biên soạn, đã khẳng định rõ ràng: các rạn san hô nước ấm trên Trái đất đã hoàn toàn vượt qua điểm tới hạn hủy diệt.
Hiện tại, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã cao hơn 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, trong khi giới hạn chịu đựng của san hô chỉ là 1,2°C. Điều đó có nghĩa là thiệt hại đã xảy ra, và ngay cả khi chúng ta ngừng ngay lập tức tình trạng nóng lên toàn cầu, hầu hết các rạn san hô trên thế giới cũng không thể cứu vãn được nữa.
San hô chỉ là nạn nhân đầu tiên, sau đó sẽ là một loạt các mối đe dọa chết người khác, ví dụ như sự tan chảy nhanh chóng của băng Greenland và Nam Cực khiến mực nước biển tiếp tục dâng cao, hay rừng mưa Amazon vừa nóng lên vừa bị chặt phá, có thể chết hàng loạt bất cứ lúc nào. Một khi các hệ sinh thái Trái đất này liên tiếp mất kiểm soát, điều chờ đợi nhân loại sẽ là giảm sản lượng lương thực, thiếu nước ngọt, và di cư quy mô lớn. Không một quốc gia nào có thể đứng ngoài cuộc.
Thứ hai là nguy cơ chiến tranh hạt nhân.
Toàn cầu hiện có hơn 10.000 đầu đạn hạt nhân. Không cần phải kích nổ tất cả, chỉ cần một phần trong số đó được sử dụng trong chiến tranh, lượng khói bụi khổng lồ do vụ nổ tạo ra sẽ che khuất ánh sáng mặt trời trong thời gian dài, hình thành "mùa đông hạt nhân". Ánh sáng toàn cầu giảm mạnh, mùa màng thất bát trên diện rộng, hàng tỷ người sẽ phải đối mặt với nạn đói chết chóc.
Chính vì rủi ro cực kỳ cao này mà vào tháng 7/2025, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres lần đầu tiên thành lập một nhóm chuyên gia khoa học độc lập, chuyên nghiên cứu những mối nguy hại thực sự của chiến tranh hạt nhân. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Liên Hợp Quốc làm điều này, đủ để cho thấy rủi ro đã cận kề.
Cuối cùng là nguy cơ trí tuệ nhân tạo (AI) mất kiểm soát.
Đừng để phim khoa học viễn tưởng đánh lừa chúng ta. Nguy cơ AI thực sự không phải là robot nổi loạn, tấn công con người. Trong những năm gần đây, một số lượng lớn các nhà nghiên cứu cốt lõi đã rời khỏi các công ty như Google đồng loạt cảnh báo: khả năng của siêu AI sẽ vượt xa tầm kiểm soát của con người. Một khi mục tiêu thực thi của AI mâu thuẫn với lợi ích sống còn của con người, sức hủy diệt của nó sẽ ở mức độ tuyệt chủng.
Một số chuyên gia trong ngành thẳng thắn cho biết, trong mười năm tới, xác suất loài người tuyệt chủng do AI mất kiểm soát là hơn 10%. Đây không phải là tin đồn, mà là nỗi lo lắng thực sự của những người trực tiếp làm việc trong lĩnh vực này.
Đọc đến đây, nhiều người có thể sẽ lo lắng. Thực ra, chúng ta không cần phải hoàn toàn bi quan. Loài người chưa bao giờ ngồi yên chờ chết, mà luôn chủ động khắc phục khủng hoảng.
Hiệp định Paris được ký kết, các quốc gia trên thế giới lần lượt đặt ra mục tiêu trung hòa carbon, năng lượng sạch như điện gió, điện mặt trời được phổ biến rộng rãi, chi phí sản xuất điện đã thấp hơn năng lượng hóa thạch truyền thống. Mười năm trước, đây là điều không ai dám tưởng tượng.
Tuy nhiên, những nỗ lực của chúng ta vẫn còn xa mới đủ. Vấn đề lớn nhất chưa bao giờ là công nghệ, mà là bản chất con người và lợi ích. Mọi quốc gia đều muốn hưởng lợi từ sự phát triển kinh tế, nhưng không muốn gánh vác chi phí giảm phát thải và kiểm soát rủi ro. Ai cũng muốn hưởng lợi, không muốn trả giá.
Tại Hội nghị Khí hậu toàn cầu COP30 cuối năm 2025, các quốc gia đã đàm phán về vấn đề cốt lõi là loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, nhưng cuối cùng đã đổ vỡ hoàn toàn, không đạt được bất kỳ thỏa thuận ràng buộc nào. Các nước phát triển và các nước đang phát triển có sự khác biệt lớn về hỗ trợ tài chính và phân chia trách nhiệm, không ai chịu nhượng bộ. Lợi ích kinh tế ngắn hạn luôn lấn át nguy cơ tồn vong dài hạn của nhân loại. Đây là nút thắt lớn nhất toàn cầu hiện nay, và cũng là điểm khiến chúng ta cảm thấy bất lực nhất.
Mình luôn nghĩ rằng, các loại "đồng hồ đếm ngược ngày tận thế của loài người" tràn lan trên mạng chủ yếu là chiêu trò hơn là sự thật.
Loài người thực sự quá nhỏ bé trước Trái đất. Trái đất đã tồn tại 4,6 tỷ năm, nền văn minh nhân loại chỉ vỏn vẹn vài nghìn năm. Ngay cả khủng long, loài từng thống trị Trái đất suốt 160 triệu năm, cũng đã biến mất hoàn toàn. Loài người không có tư cách tự nhận mình là chủ nhân của Trái đất.
Chúng ta không cần phải hoảng sợ vì những tin đồn về ngày tận thế, nhưng cũng không thể lạc quan một cách mù quáng, hay tùy tiện khai thác cạn kiệt môi trường Trái đất.
Chúng ta cần hiểu rõ rằng, loài người không có một kết cục diệt vong được định sẵn, nhưng chúng ta có khả năng tự tay hủy hoại tương lai của chính mình. Ngày tận thế xa xôi 250 triệu năm nữa là quy luật tự nhiên của Trái đất, chúng ta không thể can thiệp và cũng không cần lo lắng. Nhưng sự sụp đổ khí hậu, rủi ro hạt nhân, AI mất kiểm soát, và việc khai thác cạn kiệt môi trường đang ở ngay trước mắt, đều là hậu quả của từng lựa chọn chúng ta đưa ra ngay lúc này.
Không cần hoảng sợ ngày tận thế, chỉ cần giữ lòng kính trọng, bớt một chút khai thác, thêm một chút bảo vệ, bớt một chút ích kỷ, thêm một chút tầm nhìn dài hạn. Vận mệnh của nền văn minh nhân loại chưa bao giờ là một kịch bản đã được viết sẵn, mà luôn nằm trong tay chính chúng ta.
Tháng 9/2023, một nhóm nghiên cứu từ Đại học Bristol (Anh) công bố trên tạp chí Nature Geoscience một nghiên cứu gây sốc. Họ dùng siêu máy tính để dự đoán tương lai của Trái đất, đưa ra kết luận: khoảng 250 triệu năm nữa, các loài động vật có vú trên Trái đất, bao gồm cả con người, sẽ đứng trước nguy cơ tuyệt chủng hàng loạt.
Các nhà khoa học đã đưa hàng chục dữ liệu quan trọng như sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo, nhiệt độ Mặt Trời tăng lên, và hoạt động núi lửa vào siêu máy tính, để mô phỏng chính xác Trái đất trong 250 triệu năm tới. Kết quả rất đáng kinh ngạc: bảy châu lục hiện tại sẽ dần trôi dạt, va chạm, rồi hợp nhất thành một siêu lục địa duy nhất, được đặt tên là Pangea Ultima.
Khi siêu lục địa này hình thành, Trái đất sẽ phải đối mặt với ba đòn tấn công chí mạng:
Đầu tiên, siêu lục địa sẽ quá lớn, phần đất liền phía trong sẽ hoàn toàn cách xa đại dương, gió biển và hơi nước không thể thổi vào. Các vùng đất rộng lớn sẽ biến thành siêu sa mạc, nhiệt độ ban ngày phổ biến từ 40-50°C, thậm chí có thể lên tới 60-70°C ở những khu vực khắc nghiệt, hoàn toàn không thể sinh sống được.
Thứ hai, Mặt Trời sẽ dần sáng và nóng hơn. Trong 250 triệu năm tới, lượng nhiệt từ Mặt Trời sẽ cao hơn 2,5% so với hiện tại, tương đương việc liên tục "đốt nóng" Trái đất, khiến nhiệt độ tổng thể không ngừng tăng lên.
Thứ ba, sự va chạm dữ dội của các mảng kiến tạo sẽ gây ra hàng loạt vụ phun trào núi lửa quy mô lớn trên toàn cầu. Lượng lớn carbon dioxide sẽ tràn vào khí quyển, làm hiệu ứng nhà kính hoàn toàn mất kiểm soát.
Khi ba thảm họa này chồng chất lên nhau, kết quả thật tàn khốc: 92% diện tích đất liền của Trái đất sẽ không còn phù hợp cho sự sống của động vật có vú. Hầu hết các loài động vật có vú, bao gồm cả con người, sẽ không thể tồn tại, chỉ có vùng cực và một số ít khu vực ven biển nhỏ bé mới có thể duy trì sự sống một cách khó khăn.
Nhiều người đọc xong có lẽ sẽ hoảng sợ, cho rằng loài người chắc chắn sẽ tuyệt chủng. Nhưng mình nghĩ rằng, dự đoán này tuy đáng sợ nhưng thực ra không cần phải lo lắng đến mức đó, dù là thế hệ chúng ta hay hàng vạn đời con cháu sau này. Khoảng thời gian 250 triệu năm là một quãng thời gian dài không tưởng. Nếu nền văn minh nhân loại có thể phát triển thuận lợi, chúng ta không cần đợi lâu đến thế, mà đã có thể thực hiện di cư liên hành tinh và rời khỏi Trái đất rồi.
Ý nghĩa thực sự của nghiên cứu này không phải là tuyên án tử hình cho loài người, mà chỉ muốn nói với chúng ta rằng: bản thân Trái đất cũng có "hạn sử dụng", nó sẽ không bao giờ phù hợp cho sự sống của con người mãi mãi.
Sau khi xem xét các rủi ro dài hạn hàng trăm triệu năm, nhiều người quan tâm hơn đến các cuộc khủng hoảng gần hơn: liệu con người có thể biến mất trong vài trăm năm tới không?
Thực sự có những nghiên cứu như vậy. Tháng 5/2026, một nhóm nghiên cứu của Đại học California đã kết hợp dữ liệu sinh sản thực tế từ năm khu vực của Liên Hợp Quốc để xây dựng mô hình xác suất. Họ ước tính rằng nếu tỷ lệ sinh toàn cầu tiếp tục giảm và không có dấu hiệu cải thiện, loài *Homo sapiens* có thể tuyệt chủng trong khoảng 314 đến 424 năm tới, tức là vào thế kỷ 24 hoặc 25.
Mô hình cũng đưa ra một dòng thời gian cụ thể: dân số toàn cầu sẽ đạt đỉnh khoảng 8,4 tỷ đến 9 tỷ người vào năm 2039, sau đó giảm mạnh liên tục. Đến năm 2300, dân số toàn cầu có thể chỉ còn vài trăm nghìn người.
Thoạt nhìn có vẻ rất đáng sợ, cảm giác như loài người sắp tuyệt chủng, nhưng dự đoán này có giá trị tham khảo cực kỳ thấp và không thể coi là thật. Lỗ hổng lớn nhất của nó là việc áp dụng một cách cứng nhắc xu hướng hiện tại vào vài trăm năm sau. Tiền đề của mô hình này là tỷ lệ sinh sẽ tiếp tục giảm thẳng, và xã hội loài người sẽ không bao giờ điều chỉnh hay can thiệp. Nhưng thực tế hoàn toàn không phải như vậy.
Nhiều quốc gia trên thế giới đã trải qua giai đoạn tỷ lệ sinh giảm mạnh, sau đó đều ban hành các chính sách khuyến khích sinh đẻ. Mặc dù hiệu quả có tốt có xấu, nhưng điều đó đủ để chứng minh rằng xu hướng dân số là linh hoạt, có thể thay đổi bởi con người, chứ không phải một đường thẳng không thay đổi.
Cũng có một "luận thuyết ngày tận thế" khác được lan truyền rộng rãi, dựa vào thống kê để dự đoán rằng loài người có khả năng cao sẽ tuyệt chủng trong vòng 10.000 năm tới. Lý thuyết này gây tranh cãi lớn trong giới khoa học, và đa số các nhà khoa học không chấp nhận nó. Lý do rất đơn giản: nó hoàn toàn bỏ qua các biến số có thể thay đổi hoàn toàn vận mệnh loài người, như tiến bộ công nghệ, khám phá không gian, và công nghệ sinh sản nhân tạo.
Vì vậy, mình nghĩ rằng trên đời này không hề có một ngày tận thế nào được định sẵn cho loài người. Mọi mốc thời gian tận thế đều là "suy đoán dựa trên các giả định cố định", khi giả định thay đổi, kết quả cũng sẽ thay đổi ngay lập tức. Những gì người ta nói trên mạng về "vận mệnh diệt vong của loài người đã được định đoạt" hoàn toàn chỉ là những lời nói giật gân, thu hút sự chú ý mà thôi.
Những dự đoán xa vời thường không đáng tin. Điều thực sự đáng để tất cả chúng ta cảnh giác là những cuộc khủng hoảng đang diễn ra, đang xấu đi và có thể nhìn thấy rõ ràng. Những rủi ro này không hề xa vời, chúng nằm trong khoảng thời gian của chính chúng ta, những thế hệ hiện tại.
Đầu tiên là sự sụp đổ của hệ sinh thái và khí hậu.
Báo cáo "Điểm tới hạn toàn cầu" công bố năm 2025, do 160 nhà khoa học hàng đầu từ 87 tổ chức thuộc 23 quốc gia cùng biên soạn, đã khẳng định rõ ràng: các rạn san hô nước ấm trên Trái đất đã hoàn toàn vượt qua điểm tới hạn hủy diệt.
Hiện tại, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã cao hơn 1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, trong khi giới hạn chịu đựng của san hô chỉ là 1,2°C. Điều đó có nghĩa là thiệt hại đã xảy ra, và ngay cả khi chúng ta ngừng ngay lập tức tình trạng nóng lên toàn cầu, hầu hết các rạn san hô trên thế giới cũng không thể cứu vãn được nữa.
San hô chỉ là nạn nhân đầu tiên, sau đó sẽ là một loạt các mối đe dọa chết người khác, ví dụ như sự tan chảy nhanh chóng của băng Greenland và Nam Cực khiến mực nước biển tiếp tục dâng cao, hay rừng mưa Amazon vừa nóng lên vừa bị chặt phá, có thể chết hàng loạt bất cứ lúc nào. Một khi các hệ sinh thái Trái đất này liên tiếp mất kiểm soát, điều chờ đợi nhân loại sẽ là giảm sản lượng lương thực, thiếu nước ngọt, và di cư quy mô lớn. Không một quốc gia nào có thể đứng ngoài cuộc.
Thứ hai là nguy cơ chiến tranh hạt nhân.
Toàn cầu hiện có hơn 10.000 đầu đạn hạt nhân. Không cần phải kích nổ tất cả, chỉ cần một phần trong số đó được sử dụng trong chiến tranh, lượng khói bụi khổng lồ do vụ nổ tạo ra sẽ che khuất ánh sáng mặt trời trong thời gian dài, hình thành "mùa đông hạt nhân". Ánh sáng toàn cầu giảm mạnh, mùa màng thất bát trên diện rộng, hàng tỷ người sẽ phải đối mặt với nạn đói chết chóc.
Chính vì rủi ro cực kỳ cao này mà vào tháng 7/2025, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres lần đầu tiên thành lập một nhóm chuyên gia khoa học độc lập, chuyên nghiên cứu những mối nguy hại thực sự của chiến tranh hạt nhân. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Liên Hợp Quốc làm điều này, đủ để cho thấy rủi ro đã cận kề.
Cuối cùng là nguy cơ trí tuệ nhân tạo (AI) mất kiểm soát.
Đừng để phim khoa học viễn tưởng đánh lừa chúng ta. Nguy cơ AI thực sự không phải là robot nổi loạn, tấn công con người. Trong những năm gần đây, một số lượng lớn các nhà nghiên cứu cốt lõi đã rời khỏi các công ty như Google đồng loạt cảnh báo: khả năng của siêu AI sẽ vượt xa tầm kiểm soát của con người. Một khi mục tiêu thực thi của AI mâu thuẫn với lợi ích sống còn của con người, sức hủy diệt của nó sẽ ở mức độ tuyệt chủng.
Một số chuyên gia trong ngành thẳng thắn cho biết, trong mười năm tới, xác suất loài người tuyệt chủng do AI mất kiểm soát là hơn 10%. Đây không phải là tin đồn, mà là nỗi lo lắng thực sự của những người trực tiếp làm việc trong lĩnh vực này.
Đọc đến đây, nhiều người có thể sẽ lo lắng. Thực ra, chúng ta không cần phải hoàn toàn bi quan. Loài người chưa bao giờ ngồi yên chờ chết, mà luôn chủ động khắc phục khủng hoảng.
Hiệp định Paris được ký kết, các quốc gia trên thế giới lần lượt đặt ra mục tiêu trung hòa carbon, năng lượng sạch như điện gió, điện mặt trời được phổ biến rộng rãi, chi phí sản xuất điện đã thấp hơn năng lượng hóa thạch truyền thống. Mười năm trước, đây là điều không ai dám tưởng tượng.
Tuy nhiên, những nỗ lực của chúng ta vẫn còn xa mới đủ. Vấn đề lớn nhất chưa bao giờ là công nghệ, mà là bản chất con người và lợi ích. Mọi quốc gia đều muốn hưởng lợi từ sự phát triển kinh tế, nhưng không muốn gánh vác chi phí giảm phát thải và kiểm soát rủi ro. Ai cũng muốn hưởng lợi, không muốn trả giá.
Tại Hội nghị Khí hậu toàn cầu COP30 cuối năm 2025, các quốc gia đã đàm phán về vấn đề cốt lõi là loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, nhưng cuối cùng đã đổ vỡ hoàn toàn, không đạt được bất kỳ thỏa thuận ràng buộc nào. Các nước phát triển và các nước đang phát triển có sự khác biệt lớn về hỗ trợ tài chính và phân chia trách nhiệm, không ai chịu nhượng bộ. Lợi ích kinh tế ngắn hạn luôn lấn át nguy cơ tồn vong dài hạn của nhân loại. Đây là nút thắt lớn nhất toàn cầu hiện nay, và cũng là điểm khiến chúng ta cảm thấy bất lực nhất.
Mình luôn nghĩ rằng, các loại "đồng hồ đếm ngược ngày tận thế của loài người" tràn lan trên mạng chủ yếu là chiêu trò hơn là sự thật.
Loài người thực sự quá nhỏ bé trước Trái đất. Trái đất đã tồn tại 4,6 tỷ năm, nền văn minh nhân loại chỉ vỏn vẹn vài nghìn năm. Ngay cả khủng long, loài từng thống trị Trái đất suốt 160 triệu năm, cũng đã biến mất hoàn toàn. Loài người không có tư cách tự nhận mình là chủ nhân của Trái đất.
Chúng ta không cần phải hoảng sợ vì những tin đồn về ngày tận thế, nhưng cũng không thể lạc quan một cách mù quáng, hay tùy tiện khai thác cạn kiệt môi trường Trái đất.
Chúng ta cần hiểu rõ rằng, loài người không có một kết cục diệt vong được định sẵn, nhưng chúng ta có khả năng tự tay hủy hoại tương lai của chính mình. Ngày tận thế xa xôi 250 triệu năm nữa là quy luật tự nhiên của Trái đất, chúng ta không thể can thiệp và cũng không cần lo lắng. Nhưng sự sụp đổ khí hậu, rủi ro hạt nhân, AI mất kiểm soát, và việc khai thác cạn kiệt môi trường đang ở ngay trước mắt, đều là hậu quả của từng lựa chọn chúng ta đưa ra ngay lúc này.
Không cần hoảng sợ ngày tận thế, chỉ cần giữ lòng kính trọng, bớt một chút khai thác, thêm một chút bảo vệ, bớt một chút ích kỷ, thêm một chút tầm nhìn dài hạn. Vận mệnh của nền văn minh nhân loại chưa bao giờ là một kịch bản đã được viết sẵn, mà luôn nằm trong tay chính chúng ta.
