Sasha
Writer
Báo cáo Di động Ericsson (EMR) tháng 6/2026 vừa công bố một nghịch lý đầy thú vị: trong khi số thuê bao 5G toàn cầu chính thức vượt mốc 3 tỷ, hành vi của người dùng đã tạo nên một cuộc "đổi ngôi" chưa từng có trong lịch sử viễn thông khi lưu lượng dữ liệu gửi lên (uplink) bất ngờ tăng tốc, bỏ xa tốc độ tăng trưởng của dữ liệu tải xuống (downlink).
Bước chuyển dịch lịch sử của hạ tầng Internet toàn cầu
Từ thuở sơ khai của Internet cho đến kỷ nguyên 4G, các kiến trúc mạng luôn được thiết kế theo một nguyên lý bất di bất dịch: ưu tiên băng thông cho đường tải xuống. Điều này hoàn toàn hợp lý khi nhu cầu chính của thế giới lúc bấy giờ là tiêu thụ nội dung từ đọc báo, nghe nhạc cho đến xem phim streaming.
Tuy nhiên, Báo cáo Di động Ericsson tháng 6/2026 đã chỉ ra một thực tế hoàn toàn trái ngược đang diễn ra trên mạng 5G toàn cầu: Lưu lượng dữ liệu gửi lên đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt, lấn lướt cả đường tải xuống tại phần lớn các nhà mạng.
Số liệu đo lường thực tế từ Ericsson là minh chứng rõ ràng nhất cho làn sóng dịch chuyển này: có tới 43/55 nhà mạng ghi nhận tốc độ tăng trưởng uplink vượt trội hơn downlink. Kinh ngạc hơn, 17/55 nhà mạng chứng kiến tốc độ tăng trưởng đường lên bỏ xa đường xuống tới hơn 1,5 lần.
Theo các chuyên gia, động lực thúc đẩy xu hướng "ngược dòng" này đến từ việc người dùng không còn chỉ thụ động xem nội dung. Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của các ứng dụng tương tác, liên lạc và cộng tác thời gian thực trên smartphone, nơi hàng triệu người dùng liên tục tự sáng tạo và chia sẻ video chất lượng cao lên các nền tảng mạng xã hội, đồng thời đồng bộ hóa dữ liệu liên tục với nền tảng đám mây.
Đặc biệt, ông Erik Ekudden, CTO của Ericsson, nhấn mạnh rằng thế giới đang dịch chuyển sang kỷ nguyên AI vật lý. Sự xuất hiện của các tác nhân (agent) AI phân tán, tự động trên các thiết bị di động, phương tiện giao thông và hạ tầng đô thị thông minh kết nối qua 5G sẽ làm thay đổi căn bản mô hình lưu lượng. Ericsson dự báo, làn sóng ứng dụng AI này sẽ khiến lưu lượng uplink vào năm 2031 bùng nổ gấp ba lần hoặc hơn so với năm 2025.
Cột mốc 3,1 tỷ thuê bao và bức tranh bùng nổ 5G
Bên cạnh sự thay đổi mang tính bước ngoặt về lưu lượng, mạng 5G tiếp tục chứng minh vị thế không thể ngăn cản với những con số tăng trưởng ấn tượng. Chỉ riêng trong quý I/2026, thế giới đã kết nạp thêm 162 triệu thuê bao 5G mới, chính thức đưa tổng số thuê bao toàn cầu vượt mốc 3,1 tỷ người dùng.
Tốc độ này được dự báo sẽ còn tăng hơn gấp đôi, đạt mức 6,4 tỷ thuê bao vào cuối năm 2031. Đến thời điểm đó, mạng 5G sẽ gánh vác tới 85% tổng lưu lượng dữ liệu di động toàn cầu. Tại các khu vực dẫn đầu như Bắc Mỹ, Tây Âu, Đông Bắc Á và các quốc gia vùng Vịnh (GCC), tỷ lệ thuê bao 5G sẽ chạm hoặc vượt ngưỡng 90%.
Bà Rita Mokbel, Tổng Giám Đốc Ericsson Việt Nam, nhận định Việt Nam cũng không nằm ngoài làn sóng này khi đang ghi nhận tốc độ ứng dụng 5G mạnh mẽ. Việc mở rộng vùng phủ sóng kết hợp với ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp nâng cao hiệu năng mạng, hứa hẹn mở ra những tiềm năng tăng trưởng kinh tế và xây dựng tương lai số vững chắc cho quốc gia.
Nhà mạng chuyển đổi sang hạ tầng thông minh, rục rịch cho 6G
Để giải bài toán tối ưu hóa chất lượng dịch vụ khi lưu lượng mạng biến đổi phức tạp, các nhà mạng đang chuyển dịch mạnh mẽ từ nguyên tắc kết nối "best effort" (không cam kết chất lượng) sang mô hình hạ tầng thông minh nhờ công nghệ chia lát cắt mạng (network slicing) trên nền tảng 5G Standalone (SA). Số lượng các gói dịch vụ kết nối thương mại biệt hóa dạng này đã tăng từ 65 lên 84 dịch vụ trên toàn cầu, chứng minh công nghệ này đã bắt đầu đi vào giai đoạn thương mại hóa rộng rãi.
Song song với đó, dịch vụ Truy cập Không dây Cố định (5G FWA) tiếp tục là "con gà đẻ trứng vàng" cho các nhà mạng khi có tới 71% doanh nghiệp áp dụng chiến lược phân tầng gói cước theo tốc độ để tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng.
Dù 5G đang ở giai đoạn phát triển rực rỡ nhất, Ericsson cho biết ngành viễn thông toàn cầu đã bắt đầu rục rịch chuẩn bị cho chương tiếp theo: Công nghệ mạng 6G lấy AI làm trọng tâm (AI-native 6G). Với khả năng tích hợp cảm biến và truyền thông (ISAC), kết nối liền mạch vệ tinh - mặt đất để xóa bỏ mọi vùng lõm sóng, mạng 6G được kỳ vọng sẽ hoàn thiện các thông số kỹ thuật đầu tiên vào cuối năm 2028 hoặc đầu năm 2029. Những dịch vụ 6G thương mại đầu tiên dự kiến sẽ xuất hiện vào khoảng năm 2030, mở ra một chương mới cho sự tiến hóa của nhân loại.
Bước chuyển dịch lịch sử của hạ tầng Internet toàn cầu
Từ thuở sơ khai của Internet cho đến kỷ nguyên 4G, các kiến trúc mạng luôn được thiết kế theo một nguyên lý bất di bất dịch: ưu tiên băng thông cho đường tải xuống. Điều này hoàn toàn hợp lý khi nhu cầu chính của thế giới lúc bấy giờ là tiêu thụ nội dung từ đọc báo, nghe nhạc cho đến xem phim streaming.
Tuy nhiên, Báo cáo Di động Ericsson tháng 6/2026 đã chỉ ra một thực tế hoàn toàn trái ngược đang diễn ra trên mạng 5G toàn cầu: Lưu lượng dữ liệu gửi lên đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt, lấn lướt cả đường tải xuống tại phần lớn các nhà mạng.
Số liệu đo lường thực tế từ Ericsson là minh chứng rõ ràng nhất cho làn sóng dịch chuyển này: có tới 43/55 nhà mạng ghi nhận tốc độ tăng trưởng uplink vượt trội hơn downlink. Kinh ngạc hơn, 17/55 nhà mạng chứng kiến tốc độ tăng trưởng đường lên bỏ xa đường xuống tới hơn 1,5 lần.
Theo các chuyên gia, động lực thúc đẩy xu hướng "ngược dòng" này đến từ việc người dùng không còn chỉ thụ động xem nội dung. Chúng ta đang sống trong kỷ nguyên của các ứng dụng tương tác, liên lạc và cộng tác thời gian thực trên smartphone, nơi hàng triệu người dùng liên tục tự sáng tạo và chia sẻ video chất lượng cao lên các nền tảng mạng xã hội, đồng thời đồng bộ hóa dữ liệu liên tục với nền tảng đám mây.
Đặc biệt, ông Erik Ekudden, CTO của Ericsson, nhấn mạnh rằng thế giới đang dịch chuyển sang kỷ nguyên AI vật lý. Sự xuất hiện của các tác nhân (agent) AI phân tán, tự động trên các thiết bị di động, phương tiện giao thông và hạ tầng đô thị thông minh kết nối qua 5G sẽ làm thay đổi căn bản mô hình lưu lượng. Ericsson dự báo, làn sóng ứng dụng AI này sẽ khiến lưu lượng uplink vào năm 2031 bùng nổ gấp ba lần hoặc hơn so với năm 2025.
Cột mốc 3,1 tỷ thuê bao và bức tranh bùng nổ 5G
Bên cạnh sự thay đổi mang tính bước ngoặt về lưu lượng, mạng 5G tiếp tục chứng minh vị thế không thể ngăn cản với những con số tăng trưởng ấn tượng. Chỉ riêng trong quý I/2026, thế giới đã kết nạp thêm 162 triệu thuê bao 5G mới, chính thức đưa tổng số thuê bao toàn cầu vượt mốc 3,1 tỷ người dùng.
Tốc độ này được dự báo sẽ còn tăng hơn gấp đôi, đạt mức 6,4 tỷ thuê bao vào cuối năm 2031. Đến thời điểm đó, mạng 5G sẽ gánh vác tới 85% tổng lưu lượng dữ liệu di động toàn cầu. Tại các khu vực dẫn đầu như Bắc Mỹ, Tây Âu, Đông Bắc Á và các quốc gia vùng Vịnh (GCC), tỷ lệ thuê bao 5G sẽ chạm hoặc vượt ngưỡng 90%.
Bà Rita Mokbel, Tổng Giám Đốc Ericsson Việt Nam, nhận định Việt Nam cũng không nằm ngoài làn sóng này khi đang ghi nhận tốc độ ứng dụng 5G mạnh mẽ. Việc mở rộng vùng phủ sóng kết hợp với ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang giúp nâng cao hiệu năng mạng, hứa hẹn mở ra những tiềm năng tăng trưởng kinh tế và xây dựng tương lai số vững chắc cho quốc gia.
Nhà mạng chuyển đổi sang hạ tầng thông minh, rục rịch cho 6G
Để giải bài toán tối ưu hóa chất lượng dịch vụ khi lưu lượng mạng biến đổi phức tạp, các nhà mạng đang chuyển dịch mạnh mẽ từ nguyên tắc kết nối "best effort" (không cam kết chất lượng) sang mô hình hạ tầng thông minh nhờ công nghệ chia lát cắt mạng (network slicing) trên nền tảng 5G Standalone (SA). Số lượng các gói dịch vụ kết nối thương mại biệt hóa dạng này đã tăng từ 65 lên 84 dịch vụ trên toàn cầu, chứng minh công nghệ này đã bắt đầu đi vào giai đoạn thương mại hóa rộng rãi.
Song song với đó, dịch vụ Truy cập Không dây Cố định (5G FWA) tiếp tục là "con gà đẻ trứng vàng" cho các nhà mạng khi có tới 71% doanh nghiệp áp dụng chiến lược phân tầng gói cước theo tốc độ để tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng.
Dù 5G đang ở giai đoạn phát triển rực rỡ nhất, Ericsson cho biết ngành viễn thông toàn cầu đã bắt đầu rục rịch chuẩn bị cho chương tiếp theo: Công nghệ mạng 6G lấy AI làm trọng tâm (AI-native 6G). Với khả năng tích hợp cảm biến và truyền thông (ISAC), kết nối liền mạch vệ tinh - mặt đất để xóa bỏ mọi vùng lõm sóng, mạng 6G được kỳ vọng sẽ hoàn thiện các thông số kỹ thuật đầu tiên vào cuối năm 2028 hoặc đầu năm 2029. Những dịch vụ 6G thương mại đầu tiên dự kiến sẽ xuất hiện vào khoảng năm 2030, mở ra một chương mới cho sự tiến hóa của nhân loại.
