Quán cà phê, quán ăn mở nhạc từ Spotify, Youtube có vi phạm bản quyền?

[Hư Trúc]

Nhiều chủ quán cà phê, nhà hàng và cơ sở kinh doanh tại Việt Nam đang duy trì thói quen phát nhạc từ Spotify hoặc YouTube để phục vụ khách hàng. Không ít người tin rằng việc chi trả phí định kỳ cho các gói dịch vụ Premium đồng nghĩa với việc có toàn quyền sử dụng âm nhạc công khai trong hoạt động thương mại.

Tuy nhiên, đây là một hiểu lầm phổ biến. Việc dùng tài khoản cá nhân để phát nhạc tại các địa điểm kinh doanh vừa vi phạm quy định của nhà cung cấp dịch vụ, vừa có nguy cơ vi phạm pháp luật sở hữu trí tuệ hiện hành tại Việt Nam.

Giới hạn sử dụng cá nhân của Spotify và YouTube​

Youtube hay Spotify đều không cho phép sử dụng nhạc trên nền tảng cho mục đích thương mại​

Trong Điều khoản sử dụng của Spotify, cụ thể tại các mục "Your Use of the Spotify Service" (Việc bạn sử dụng dịch vụ Spotify) và "Content and Intellectual Property Rights" (Nội dung và quyền sở hữu trí tuệ), nền tảng này nêu rõ dịch vụ và nội dung chỉ được cấp phép cho mục đích sử dụng cá nhân, phi thương mại.

Người dùng được cấp quyền hạn chế, không độc quyền và có thể bị thu hồi để sử dụng dịch vụ cho mục đích cá nhân. Việc sao chép, phân phối, truyền đạt tới công chúng hoặc khai thác nội dung theo những cách không được Spotify hay chủ sở hữu quyền cho phép đều không hợp lệ. Do đó, việc phát nhạc bằng tài khoản Spotify Premium tại quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng hay khách sạn hoàn toàn nằm ngoài phạm vi giấy phép sử dụng cá nhân này.

Tương tự, YouTube và YouTube Music cũng khẳng định việc cung cấp dịch vụ xem hoặc nghe cho mục đích thương mại hoặc công cộng là hành vi vi phạm nguyên tắc sử dụng của nền tảng. Khoản phí đóng cho các gói Premium chỉ có tác dụng loại bỏ quảng cáo, cải thiện trải nghiệm cá nhân hoặc mở khóa tính năng bổ sung, chứ không thể thay thế cho nghĩa vụ mua bản quyền âm nhạc khi hoạt động kinh doanh.

Quy định của pháp luật Việt Nam về âm nhạc thương mại​

Tại Việt Nam, hoạt động phát nhạc trong kinh doanh được điều chỉnh cụ thể bởi Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định 17/2023/NĐ-CP. Các văn bản này quy định các tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm âm nhạc trong môi trường thương mại phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ chi trả tiền bản quyền.

Theo Điều 34 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, nhóm hoạt động kinh doanh, thương mại bắt buộc phải thực hiện nghĩa vụ bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã công bố bao gồm:

- Sử dụng tại quán cà phê, nhà hàng, quán giải khát, khách sạn, cửa hàng, siêu thị;
- Sử dụng tại khu vui chơi, giải trí, trung tâm thương mại;
- Sử dụng tại câu lạc bộ thể dục, chăm sóc sức khỏe - thẩm mỹ;
- Sử dụng tại cơ sở kinh doanh dịch vụ karaoke, quán bar, vũ trường;
- Sử dụng trong hoạt động hàng không, giao thông công cộng và các hình thức thương mại tương tự.

Cách tính tiền bản quyền âm nhạc tại cơ sở kinh doanh​

Tiền bản quyền âm nhạc tại các địa điểm kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng được tính toán dựa trên các quy định cụ thể tại Phụ lục II của Nghị định 17/2023/NĐ-CP.

Theo đó, công thức xác định số tiền bản quyền hàng năm được tính bằng: Mức lương cơ sở nhân với Hệ số điều chỉnh tương ứng. Kể từ ngày 1/7, mức lương cơ sở được áp dụng là 2,53 triệu đồng/tháng. Đây chính là căn cứ pháp lý để xác định nghĩa vụ tài chính về bản quyền âm nhạc đối với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và giải trí.

Việc vận hành một quán cà phê đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt không chỉ về mặt pháp lý trong nước mà còn về mặt điều khoản dịch vụ của các nền tảng công nghệ toàn cầu. Để tránh những rắc rối pháp lý phát sinh từ việc vi phạm bản quyền, các chủ kinh doanh cần nhận thức rõ giới hạn của tài khoản cá nhân Spotify hay YouTube Premium và thực hiện đóng phí bản quyền âm nhạc theo đúng quy định hiện hành.