Ngày 26/10, Reuters đưa tin thị trường cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đã lao dốc trong khi cổ phiếu công nghệ toàn cầu chao đảo. Định giá quá cao của các doanh nghiệp AI và lo ngại về nhu cầu đối với công nghệ này, cùng nguy cơ Trung Quốc bị hạn chế xuất khẩu, đang gây sức ép lên thị trường.
Trong chưa đầy bốn tháng, chỉ số STAR 50, tập hợp nhiều doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực AI và bán dẫn tại Trung Quốc đại lục, đã giảm 40%, thổi bay khoảng 480 tỷ USD giá trị vốn hóa. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về thị trường tài chính toàn cầu, đồng thời gây khó khăn cho nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khuyến khích người dân đầu tư vào cổ phiếu để huy động vốn cho làn sóng phát triển AI.
Đợt bán tháo cũng chấm dứt đà tăng kéo dài gần hai năm, bắt đầu từ khi các cam kết kích thích kinh tế thúc đẩy thị trường đi lên. Chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tại Trung Quốc, đã giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.
“Thị trường chứng khoán sau đó biến thành một đợt tăng giá đầu cơ điên cuồng. Và giờ đây, chúng ta chứng kiến bong bóng vỡ”, Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định.
Đợt đảo chiều tại Trung Quốc nghiêm trọng hơn diễn biến ở phương Tây và nhiều thị trường châu Á khác, nơi cổ phiếu AI của Mỹ mới chỉ chịu một đợt điều chỉnh tương đối nhẹ. Nasdaq đã giảm khoảng 6% so với mức cao kỷ lục thiết lập ba tuần trước đó.
Chưa có một nguyên nhân duy nhất rõ ràng châm ngòi cho đợt bán tháo tại Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà giao dịch cho rằng định giá quá cao, nghĩa vụ thuế và nguy cơ Mỹ hoặc các quốc gia khác cấm sử dụng thiết bị Trung Quốc trong trung tâm dữ liệu đều góp phần gây áp lực.
Theo Goldman Sachs, cổ phiếu AI từng chiếm 42% tổng vốn hóa thị trường và 57% giá trị giao dịch trên các sàn cổ phiếu A tại Trung Quốc đại lục và cổ phiếu H tại Hong Kong. Do thị trường Trung Quốc có đông nhà đầu tư cá nhân, đợt lao dốc đã khiến nhiều người chịu thiệt hại.
Hai nhà sản xuất chip MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology, từng tăng lần lượt 700% và 400% trong ngày giao dịch đầu tiên năm ngoái, cũng đã mất một nửa giá trị kể từ tháng 7.
Chen Wensheng, một chủ doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại tỉnh Hải Nam, cho biết ông tham gia đợt tăng giá vì tin rằng chính quyền ủng hộ các doanh nghiệp như Unitree, vốn có sự tham gia đầu tư của các quỹ được nhà nước hậu thuẫn. Tuy nhiên, hiện ông và những người bạn đang phải gánh các khoản thua lỗ.
Sự thất vọng khi một lĩnh vực đầu tư được Bắc Kinh ủng hộ lại kết thúc bằng đợt lao dốc đã khiến nhiều nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ. Diễn biến này cũng có thể làm chậm hoạt động huy động vốn trên thị trường chứng khoán của các doanh nghiệp công nghệ.
Cổ phiếu của các nhà sản xuất linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink Technology đã giảm khoảng 60% so với mức đỉnh hồi tháng 6 và tháng 7. Một phần áp lực đến từ động thái của Washington nhằm tiến tới cấm các doanh nghiệp này cung cấp sản phẩm cho trung tâm dữ liệu tại Mỹ.
Dù đã giảm mạnh, chỉ số STAR 50 vẫn được giao dịch ở mức định giá khoảng 100 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh gần 250 lần nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với hệ số định giá khoảng 30 lần của Nasdaq 100. Điều này khiến giới đầu tư lo ngại đợt bán tháo có thể còn kéo dài.
“Những gì đang diễn ra sẽ khiến nhiều công ty có ý định niêm yết phải dừng lại”, Hong Hao, đối tác quản lý kiêm giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management ở Hong Kong, nhận định.
Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận của Reuters gửi qua fax trong tuần trước. Theo thông tin trên website của cơ quan này, Chủ tịch Wu Qing đã gặp các thành viên thị trường đầu tháng 10 để lắng nghe đề xuất cải thiện thị trường vốn.
Một số người trong giới đầu tư cho rằng đợt tăng nóng đã làm méo mó cấu trúc thị trường. Leo Wang, đối tác tại Qianchuang Capital ở Bắc Kinh, nhận định việc quá nhấn mạnh yếu tố công nghệ, thể hiện qua tỷ trọng lớn của các doanh nghiệp công nghệ trong những chỉ số chính, đã khiến dòng vốn phân bổ lệch hướng, thậm chí bị bóp méo. Theo ông, điều này tạo ra bong bóng nghiêm trọng ở một số lĩnh vực, đồng thời hút vốn khỏi những ngành khác.
Dù vậy, một số nhà đầu tư nhìn nhận đợt điều chỉnh có thể mở ra cơ hội mua vào. Theo quan điểm này, việc giá cổ phiếu giảm không phải điều bất ngờ và cũng không nhất thiết gây tổn hại cho các cải cách thị trường dài hạn, vốn đã góp phần cải thiện lợi nhuận đầu tư, đặc biệt là thu nhập từ cổ phiếu, trong những năm gần đây.
Theo nghiên cứu của HSBC, các quỹ đầu tư châu Á nhìn chung vẫn phân bổ tỷ trọng cao hơn mức chuẩn vào thị trường Trung Quốc, dù đã bán ròng trong ba tháng qua. Goldman Sachs cũng đưa Innolight và CXMT vào danh sách khuyến nghị mới gồm hàng chục cổ phiếu AI Trung Quốc công bố đầu tháng này. William Bratton, chiến lược gia tại BNP Paribas Securities, cho rằng thị trường đang có những cơ hội mua vào dành cho nhà đầu tư thận trọng.
Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư tại Trung Quốc đại lục vẫn lựa chọn những lĩnh vực khác hoặc chờ định giá giảm sâu hơn trước khi quay lại thị trường.
Wang Zhuo, đối tác tại công ty quản lý đầu tư Zhuozhu ở Thượng Hải, cho rằng các nhà sản xuất chip và nhà cung cấp thiết bị AI cuối cùng cũng sẽ phải đối mặt với cuộc chiến giá cả, giống như những ngành sản xuất khác của Trung Quốc.
“Không có ngoại lệ. Mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”, ông nói.
Trong chưa đầy bốn tháng, chỉ số STAR 50, tập hợp nhiều doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực AI và bán dẫn tại Trung Quốc đại lục, đã giảm 40%, thổi bay khoảng 480 tỷ USD giá trị vốn hóa. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về thị trường tài chính toàn cầu, đồng thời gây khó khăn cho nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khuyến khích người dân đầu tư vào cổ phiếu để huy động vốn cho làn sóng phát triển AI.
Đợt bán tháo cũng chấm dứt đà tăng kéo dài gần hai năm, bắt đầu từ khi các cam kết kích thích kinh tế thúc đẩy thị trường đi lên. Chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tại Trung Quốc, đã giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.
“Thị trường chứng khoán sau đó biến thành một đợt tăng giá đầu cơ điên cuồng. Và giờ đây, chúng ta chứng kiến bong bóng vỡ”, Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định.
Đợt đảo chiều tại Trung Quốc nghiêm trọng hơn diễn biến ở phương Tây và nhiều thị trường châu Á khác, nơi cổ phiếu AI của Mỹ mới chỉ chịu một đợt điều chỉnh tương đối nhẹ. Nasdaq đã giảm khoảng 6% so với mức cao kỷ lục thiết lập ba tuần trước đó.
Chưa có một nguyên nhân duy nhất rõ ràng châm ngòi cho đợt bán tháo tại Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà giao dịch cho rằng định giá quá cao, nghĩa vụ thuế và nguy cơ Mỹ hoặc các quốc gia khác cấm sử dụng thiết bị Trung Quốc trong trung tâm dữ liệu đều góp phần gây áp lực.
Theo Goldman Sachs, cổ phiếu AI từng chiếm 42% tổng vốn hóa thị trường và 57% giá trị giao dịch trên các sàn cổ phiếu A tại Trung Quốc đại lục và cổ phiếu H tại Hong Kong. Do thị trường Trung Quốc có đông nhà đầu tư cá nhân, đợt lao dốc đã khiến nhiều người chịu thiệt hại.
Cổ phiếu AI được ưa chuộng lao dốc
Cổ phiếu Unitree, nhà sản xuất robot từng có lượng đăng ký mua vượt cung tới 8.000 lần trong đợt niêm yết, đã mất một nửa giá trị kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8. Trong khi đó, cổ phiếu CXMT, doanh nghiệp sản xuất chip, giảm hơn 25% chỉ trong tháng qua.Hai nhà sản xuất chip MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology, từng tăng lần lượt 700% và 400% trong ngày giao dịch đầu tiên năm ngoái, cũng đã mất một nửa giá trị kể từ tháng 7.
Chen Wensheng, một chủ doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại tỉnh Hải Nam, cho biết ông tham gia đợt tăng giá vì tin rằng chính quyền ủng hộ các doanh nghiệp như Unitree, vốn có sự tham gia đầu tư của các quỹ được nhà nước hậu thuẫn. Tuy nhiên, hiện ông và những người bạn đang phải gánh các khoản thua lỗ.
Sự thất vọng khi một lĩnh vực đầu tư được Bắc Kinh ủng hộ lại kết thúc bằng đợt lao dốc đã khiến nhiều nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ. Diễn biến này cũng có thể làm chậm hoạt động huy động vốn trên thị trường chứng khoán của các doanh nghiệp công nghệ.
Cổ phiếu của các nhà sản xuất linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink Technology đã giảm khoảng 60% so với mức đỉnh hồi tháng 6 và tháng 7. Một phần áp lực đến từ động thái của Washington nhằm tiến tới cấm các doanh nghiệp này cung cấp sản phẩm cho trung tâm dữ liệu tại Mỹ.
Dù đã giảm mạnh, chỉ số STAR 50 vẫn được giao dịch ở mức định giá khoảng 100 lần lợi nhuận 12 tháng gần nhất, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh gần 250 lần nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với hệ số định giá khoảng 30 lần của Nasdaq 100. Điều này khiến giới đầu tư lo ngại đợt bán tháo có thể còn kéo dài.
“Những gì đang diễn ra sẽ khiến nhiều công ty có ý định niêm yết phải dừng lại”, Hong Hao, đối tác quản lý kiêm giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management ở Hong Kong, nhận định.
Bong bóng AI và bài toán tái cấu trúc thị trường
Đợt tăng nóng rồi lao dốc diễn ra trong bối cảnh nhà chức trách Trung Quốc tìm cách cải thiện lợi nhuận đầu tư và giảm biến động thị trường bằng việc siết chặt hoạt động sử dụng đòn bẩy tài chính và giao dịch tần suất cao. Các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn cũng từng bán cổ phiếu khi giá tăng nhằm kiềm chế đà tăng quá nóng.Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc chưa phản hồi ngay yêu cầu bình luận của Reuters gửi qua fax trong tuần trước. Theo thông tin trên website của cơ quan này, Chủ tịch Wu Qing đã gặp các thành viên thị trường đầu tháng 10 để lắng nghe đề xuất cải thiện thị trường vốn.
Một số người trong giới đầu tư cho rằng đợt tăng nóng đã làm méo mó cấu trúc thị trường. Leo Wang, đối tác tại Qianchuang Capital ở Bắc Kinh, nhận định việc quá nhấn mạnh yếu tố công nghệ, thể hiện qua tỷ trọng lớn của các doanh nghiệp công nghệ trong những chỉ số chính, đã khiến dòng vốn phân bổ lệch hướng, thậm chí bị bóp méo. Theo ông, điều này tạo ra bong bóng nghiêm trọng ở một số lĩnh vực, đồng thời hút vốn khỏi những ngành khác.
Dù vậy, một số nhà đầu tư nhìn nhận đợt điều chỉnh có thể mở ra cơ hội mua vào. Theo quan điểm này, việc giá cổ phiếu giảm không phải điều bất ngờ và cũng không nhất thiết gây tổn hại cho các cải cách thị trường dài hạn, vốn đã góp phần cải thiện lợi nhuận đầu tư, đặc biệt là thu nhập từ cổ phiếu, trong những năm gần đây.
Theo nghiên cứu của HSBC, các quỹ đầu tư châu Á nhìn chung vẫn phân bổ tỷ trọng cao hơn mức chuẩn vào thị trường Trung Quốc, dù đã bán ròng trong ba tháng qua. Goldman Sachs cũng đưa Innolight và CXMT vào danh sách khuyến nghị mới gồm hàng chục cổ phiếu AI Trung Quốc công bố đầu tháng này. William Bratton, chiến lược gia tại BNP Paribas Securities, cho rằng thị trường đang có những cơ hội mua vào dành cho nhà đầu tư thận trọng.
Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư tại Trung Quốc đại lục vẫn lựa chọn những lĩnh vực khác hoặc chờ định giá giảm sâu hơn trước khi quay lại thị trường.
Wang Zhuo, đối tác tại công ty quản lý đầu tư Zhuozhu ở Thượng Hải, cho rằng các nhà sản xuất chip và nhà cung cấp thiết bị AI cuối cùng cũng sẽ phải đối mặt với cuộc chiến giá cả, giống như những ngành sản xuất khác của Trung Quốc.
“Không có ngoại lệ. Mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”, ông nói.
