Ngày càng nhiều cảnh báo được đưa ra về việc trẻ em dành quá nhiều thời gian trên mạng xã hội, thậm chí rơi vào trạng thái phụ thuộc và khó thoát khỏi màn hình. Các ý kiến cho rằng không thể phó mặc việc quản lý trẻ cho môi trường số, khi những nền tảng này vốn được thiết kế để giữ chân người dùng càng lâu càng tốt.
Theo các phân tích, trẻ em hiện nay tiếp cận mạng xã hội từ rất sớm, trong khi khả năng nhận thức, kiểm soát hành vi và phân biệt đúng – sai còn hạn chế. Điều này khiến các em dễ bị cuốn vào các nội dung giải trí liên tục, dẫn đến việc sử dụng kéo dài và mất cân bằng giữa đời sống trực tuyến và thực tế.
Một trong những vấn đề đáng lo ngại là cơ chế hoạt động của các nền tảng mạng xã hội. Thuật toán được xây dựng nhằm cá nhân hóa nội dung, liên tục đề xuất những gì người dùng quan tâm, từ đó tạo ra vòng lặp khiến người dùng, đặc biệt là trẻ em, khó dừng lại. Việc tiếp xúc liên tục với nội dung ngắn, hấp dẫn có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và thói quen sinh hoạt.
Không chỉ dừng lại ở vấn đề thời gian sử dụng, môi trường mạng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro khác. Trẻ em có thể tiếp cận với nội dung không phù hợp, bị ảnh hưởng bởi các xu hướng tiêu cực hoặc trở thành mục tiêu của các hành vi lừa đảo, dụ dỗ. Trong bối cảnh đó, việc thiếu sự giám sát và hướng dẫn từ người lớn càng làm gia tăng nguy cơ.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mạng xã hội không phải là môi trường được thiết kế dành riêng cho trẻ em, nhưng lại đang trở thành “không gian sống” quen thuộc của nhiều em nhỏ. Điều này đặt ra yêu cầu cần có sự tham gia của gia đình, nhà trường và cơ quan quản lý trong việc định hướng, kiểm soát và xây dựng thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh.
Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, đang khiến môi trường mạng trở nên phức tạp hơn. Các hình ảnh, video hay nội dung được tạo ra bằng AI ngày càng chân thực, đến mức người dùng gần như không thể phân biệt bằng mắt thường. Với trẻ em, điều này càng nguy hiểm khi các em dễ tin vào những gì nhìn thấy mà không có khả năng kiểm chứng.
Thực tế này cho thấy công nghệ đang mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng đi kèm không ít hệ lụy. Khi ranh giới giữa thật và giả ngày càng bị xóa nhòa, nguy cơ bị dẫn dắt, thao túng hoặc tiếp cận thông tin sai lệch trên không gian mạng trở nên rõ ràng hơn.
Trước tình hình đó, các chuyên gia cho rằng không thể chỉ dựa vào bản thân trẻ để tự bảo vệ. Việc trang bị kỹ năng số, nâng cao nhận thức và tăng cường vai trò giám sát của người lớn là yếu tố then chốt để hạn chế rủi ro. Đồng thời, cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ nhằm tạo ra môi trường mạng an toàn hơn cho trẻ em trong thời đại số.
Được phối hợp thực hiện bởi các chuyên gia của Bkav,
cộng đồng An ninh mạng Việt Nam WhiteHat
và cộng đồng Khoa học công nghệ VnReview
